Güncelleme: Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu, Ankara
Bu sayfada neler var?
Ankara ceza hukuku avukatı arayan birinin ilk öğrenmek istediği şey çoğu zaman aynıdır: dosya şu an hangi aşamada ve hangi süre işliyor? Bir ceza dosyasında iki taraf vardır. Bir yanda hakkında soruşturma yürütülen şüpheli ya da dava açılmışsa sanık, öbür yanda suçtan zarar gören mağdur. Bu sayfada soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarını, her aşamada iki tarafın sahip olduğu hakları ve dosyayı erken kapatabilecek yolları özetledik. Suç türlerine göre ayrılmış sayfalara en alttaki bağlantılardan geçebilirsiniz.
Bir bakışta
- Gözaltı
- Kural olarak 24 saat; nakil için zorunlu süre en çok 12 saat (CMK m. 91)
- Müdafi
- Her aşamada; ifadede en çok üç avukat (CMK m. 149)
- Takipsizliğe itiraz
- Tebliğden itibaren iki hafta (CMK m. 173)
- İstinaf ve temyiz
- Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m. 273, 291)
Üç aşamada ceza yargılaması
- Soruşturma. Suç ihbarı veya şikâyetle başlar, Cumhuriyet savcısının yönetiminde yürür. Kolluktaki ifade, arama, el koyma, gözaltı ve sulh ceza hâkimliğindeki sorgu bu aşamaya aittir. Savcı sonunda ya iddianame düzenler ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
- Kovuşturma. İddianamenin mahkemece kabulüyle başlar. Mahkeme, iddianameyi ve soruşturma belgelerini on beş gün içinde inceleyerek eksik gördüğü noktalarda savcılığa iade edebilir (CMK m. 174). 7593 sayılı Kanunla bu maddeye, on beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianamelerin iadesi de eklendi.
- Kanun yolu. İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı bölge adliye mahkemesinde istinaf, onun kararına karşı da kanunda sayılan hâllerde Yargıtay’da temyiz yoluna gidilir.
Şüpheli veya sanığın hakları
İfade alınırken kişiye önce kendisine yüklenen suç anlatılır. Müdafi seçme hakkı, yakalandığının istediği bir yakınına bildirilmesi ve suçlama hakkında açıklama yapmama hakkı hatırlatılır (CMK m. 147). Lehine olan delillerin toplanmasını isteyebilir. Susma hakkı, kimlik sorularını kapsamaz; kimlik bilgileri doğru verilmek zorundadır.
Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. İfade sırasında en çok üç avukat hazır bulunabilir ve avukatla görüşme hakkı kısıtlanamaz (CMK m. 149). Gözaltındaki kişi avukatıyla vekâletname aranmaksızın ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m. 154). Çocuklar, kendisini savunamayacak derecede malul olanlar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarla suçlananlar için istem aranmadan barodan müdafi görevlendirilir (CMK m. 150). Kişi sonradan kendi avukatını seçerse görevlendirilen avukatın görevi sona erer.
Müdafi soruşturma dosyasını inceleyebilir. Bu yetki, kanunda sayılan bazı ağır suçlarda soruşturmanın amacını tehlikeye düşürecekse hâkim kararıyla kısıtlanabilir. İfade tutanakları ve bilirkişi raporları ise bu kısıtlamanın dışında kalır (CMK m. 153).
Pratikte: Emniyette ifadeye çağrıldıysanız ne ile suçlandığınızı öğrenmeden ayrıntılı açıklama yapmak zorunda değilsiniz. İfadenin nasıl alındığı ve tutanakta nelere dikkat edileceği emniyette ifade vermek rehberinde anlatılıyor.
Mağdur ve şikâyetçi nelere başvurabilir?
Soruşturmada mağdur delil toplanmasını isteyebilir. Soruşturmanın gizliliğini bozmamak kaydıyla savcılıktan belge örneği alabilir. Vekili yoksa cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence ve eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m. 234).
Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m. 173). Dava açıldıktan sonra mağdur, ilk derece mahkemesi hüküm verinceye kadar davaya katılabilir (CMK m. 237). Katılan sıfatı yoksa hükme karşı kanun yoluna gitmek de mümkün olmaz. Bu yüzden katılma talebini ilk duruşmada açıkça dile getirmek gerekir.
Karar vermeden önce: Bu tür dosyalarda, özellikle ceza soruşturması veya kovuşturması ile ilgili süreçlerde, atılan tek bir yanlış adım süre kaybına yol açabilir. Bir teklifi kabul etmeden ya da bir kararı itirazsız bırakmadan önce belgelerinizi bir avukatla gözden geçirmek size uygun seçeneği netleştirir. İletişim yolları için büronun iletişim bilgileri.
Dosyayı erken kapatabilecek yollar
Her ceza dosyası uzun bir duruşma sürecine dönüşmez. Önödeme, uzlaştırma, seri muhakeme ve basit yargılama bazı suçlarda dosyayı kısa sürede sonuçlandırabilir. Hangi suçların bu yollara uygun olduğu uzlaştırma ve seri muhakeme sayfasında ayrıca anlatılıyor.
Üst sınırı üç yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda savcı, yeterli şüphe bulunsa bile belirli şartlarla kamu davasının açılmasını beş yıl erteleyebilir. Bunun için zararın tamamen giderilmesi de gerekir (CMK m. 171). Kovuşturma aşamasında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelir. 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren yeniden düzenlenen hükme göre iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında bu karar verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması ve zararın tamamen giderilmesi gerekir. Zarar hemen ödenemiyorsa beş yıllık denetim süresinde aylık taksitlerle ödenmesi şartıyla da karar verilebilir (CMK m. 231). Ayrıntılar HAGB rehberinde.
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Gözaltı | 24 saat; nakil için zorunlu süre en çok 12 saat | CMK m. 91 |
| Hâkim kararlarına itiraz | Öğrenmeden itibaren iki hafta | CMK m. 268 |
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz | Tebliğden itibaren iki hafta | CMK m. 173 |
| İstinaf | Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta | CMK m. 273 |
| Temyiz | Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta | CMK m. 291 |
Dikkat: Ceza ve ceza muhakemesi kanunları 2024–2026 arasında 7499, 7531, 7550, 7571, 7589 ve 7593 sayılı Kanunlarla birçok kez değişti. Suç tarihinden sonra yürürlüğe giren kanun failin lehineyse o uygulanır (TCK m. 7). Hangi metnin uygulanacağı her dosyada suç tarihine göre ayrıca belirlenir.
Suç türüne göre sayfalar
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren davalar için ağır ceza davaları, hükmün kesinleşmesinden sonraki süreç için infaz hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Diğer alanların listesi faaliyet alanları sayfasında.
Ceza Yargılaması Hakkında Merak Edilenler
Tutuklama kararına itiraz reddedildi; başka ne yapılabilir?
Tutukluluk hâli soruşturmada belli aralıklarla, kovuşturmada her oturumda yeniden değerlendirilir. Her değerlendirmede tahliye talebi ve adli kontrol önerisi sunulabilir. Tutuklamanın şartları tutuklama yazısında, gözaltı süreleri yakalama ve gözaltı yazısında anlatılıyor.
Katılan olmayan mağdur karara itiraz edebilir mi?
Kural olarak hayır. Katılma talebi ilk derece mahkemesinde reddedilmiş ya da karara bağlanmamışsa, kanun yolu dilekçesinde bu durum açıkça belirtildiğinde incelenir (CMK m. 237/2). Bu yüzden katılma talebinin zamanında ve açık biçimde yapılması gerekir.
Savcılıktan gelen takipsizlik kararına ne zaman itiraz edilir?
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir. İtiraz, kararı veren savcının bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır ve dilekçede dava açılmasını gerektirecek olaylar ile deliller gösterilir. Ayrıntılar takipsizlik kararına itiraz rehberinde.
İstinaf süresi ne zaman başlar?
İstinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Duruşmada kısa kararın okunması süreyi başlatmaz. Kesin nitelikteki hükümler ve istinafa konu olmayan kararlar için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakabilirsiniz.
Görüşme için
İlk görüşmeden önce konuyu bir iki cümleyle özetlemeniz ve varsa çağrı kâğıdı, tutanak veya kararları yanınıza almanız yeterlidir.
Büro telefonu: 0 312 231 93 93 · Adres ve iletişim formu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir dosyada süreler ve uygulanacak hükümler suç tarihine ve belgelere göre ayrıca değerlendirilir.
