Bölge Adliye Mahkemelerinin Yargı Çevresi 2026: 81 İlin Bağlı Olduğu İstinaf Merkezi ve Başvuru Rehberi

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Yerel mahkemenin kararını istinaf ettiniz ve dosyanızın hangi şehre gideceğini merak ediyorsunuz: cevap, bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresi listesinde saklıdır. Bu liste sabit değildir. 2024’ten bu yana Denizli ve Tekirdağ’da yeni bölge adliye mahkemeleri açıldı, Bartın ile Zonguldak Ankara’ya bağlandı, Malatya için de yeni bir yargı çevresi belirlendi. Eski bir listeye bakarak yapılan tahmin, bugün yanlış çıkabilir.

Aşağıda önce yetkinin kimde olduğunu, sonra 81 ilin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesini, en sonda da istinaf başvurusunda sanık, mağdur ve katılanın bilmesi gereken pratik adımları bulacaksınız.

Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresi kim tarafından belirlenir?

5235 sayılı Kanunun 25. maddesi iki ayrı yetki tanımlar. Bir bölge adliye mahkemesini kurmak Adalet Bakanlığının işidir; bakanlık bunu bölgenin coğrafi durumunu ve iş yükünü gözeterek, Kurulun olumlu görüşünü alarak yapar. Yargı çevresini belirlemek, değiştirmek veya bir mahkemeyi kaldırmak ise Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Kurulun kararıyla olur. Her iki tür karar da Resmî Gazete’de yayımlanır.

Kanun metninde kurulun adı hâlâ “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu” olarak geçer; bugünkü adı Hâkimler ve Savcılar Kuruludur (HSK). Uygulamada yargı çevresi kararları HSK Genel Kurulu tarafından verilmekte ve kararın hangi tarihten itibaren uygulanacağı da kararda ayrıca yazılmaktadır.

2024–2026 arasında hangi iller başka bir bölgeye geçti?

Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresi son iki yılda üç ayrı HSK kararıyla değişti. Değişiklikleri yeni mahkeme merkezine göre değil, ilin eski ve yeni bağlantısına göre okumak daha kolaydır:

• Karar 1269 (03.07.2024): Denizli, Antalya’dan; Muğla ve Uşak İzmir’den ayrılarak Denizli’ye bağlandı. Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli İstanbul’dan; Çanakkale Bursa’dan ayrılarak Tekirdağ’a bağlandı. Uygulama, bu mahkemelerin faaliyete geçtiği tarihten itibaren başladı.
• Karar 785 (17.04.2025): Bartın ve Zonguldak Sakarya’dan ayrılıp Ankara’ya geçti; uygulama 01.05.2025’te başladı.
• Karar 574 (06.05.2026): Malatya ve Adıyaman Gaziantep’ten, Elazığ Diyarbakır’dan, Tunceli Erzurum’dan ayrılarak Malatya’ya bağlandı. Kararda Malatya Bölge Adliye Mahkemesinin 01.09.2026’da faaliyete geçirilmesinin planlandığı ve yeni çevrenin bu tarihten itibaren uygulanacağı belirtildi.

Hangi il hangi bölge adliye mahkemesine bağlı?

Aşağıdaki tablo il adına göre alfabetik sıralanmıştır; kendi ilinizi bulup sağ sütuna bakmanız yeterlidir. Tablo, HSK’nın 2019, 2024, 2025 ve 2026 tarihli kararları ile Adalet Bakanlığı bölge adliye mahkemesi sitesindeki temel liste birlikte okunarak hazırlanmıştır.

İlçeler için ayrı bir liste aramanıza gerek yoktur. HSK kararları bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresini illerin mülki sınırlarını kapsayacak şekilde belirler; bu nedenle bir ilçedeki asliye veya ağır ceza mahkemesinin kararı, bağlı olduğu ilin bölge merkezine gider. Örneğin Muğla’nın Fethiye veya Milas ilçesinde verilen bir ceza kararı, Muğla’nın bağlı olduğu Denizli Bölge Adliye Mahkemesinde incelenir. Aynı mantık Tekirdağ’a bağlanan Çanakkale ilçeleri için de geçerlidir.

* Malatya Bölge Adliye Mahkemesi faaliyete geçmeden önce Malatya ve Adıyaman Gaziantep’e, Elazığ Diyarbakır’a, Tunceli Erzurum’a bağlıydı. Faaliyete geçiş tarihi HSK kararında “planlanan” tarih olarak yer aldığından, 2026 Eylül’ündeki dosyalarda güncel durumu mahkeme kaleminden teyit etmek yerinde olur.

Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi dosyada ne yapar?

5235 sayılı Kanunun 33. maddesi bu mahkemelerin temel görevini ilk derece mahkemelerinin kesin olmayan hüküm ve kararlarına karşı yapılan başvuruları incelemek olarak tanımlar. Ceza daireleri ayrıca yargı çevresindeki ilk derece ceza mahkemeleri arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözer ve hâkimin davaya bakmasına engel çıktığında davanın çevredeki başka bir mahkemeye nakline karar verir (m.37). Kanun her merkez için asgari bir yapı öngörür: hukuk tarafında üç, ceza tarafında iki daireden az olamaz (m.29).

İstinaf incelemesinde ceza dairesi dosyayı ve delilleri inceledikten sonra hukuka aykırılık görmezse başvuruyu esastan reddeder; bazı hatalarda düzelterek reddeder. CMK 289’da sayılan ağır hukuka aykırılıklarda hükmü bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderir; diğer hâllerde ise davanın kendisi tarafından yeniden görülmesine karar verir (CMK 280/1). Uzlaştırma bakımından dikkat çeken bir bent de vardır: önödeme veya uzlaştırma usulünün uygulanmadığı anlaşılırsa hüküm bozulur ve dosya yeniden incelenmek üzere geri gönderilir (CMK 280/1-f). Bölge adliye mahkemesinin kendisi de bir bölge içinde merkez olduğu için, duruşma açılan dosyalarda tarafların o şehre gitmesi gerekebilir.

İstinaf dilekçesi nereye ve ne zaman verilir?

Dosyanın gideceği şehir farklı olsa da başvuru yeri yereldir. Ceza davalarında istinaf, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta içinde, hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek ya da zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK 273/1). Dilekçeyi bölge adliye mahkemesine doğrudan göndermek gerekmez; ilk derece mahkemesi dosyayı ilgili bölgeye kendisi iletir.

1. Gerekçeli kararın tebliğ tarihini not edin. İki haftalık süre bu tarihten işler.
2. Kararın istinafa açık olup olmadığına bakın. CMK 272/3’te sayılan bazı adli para cezaları ve beraat kararları kesin niteliktedir.
3. Dilekçeyi yerel mahkemeye verin. UYAP üzerinden veya adliyede kaleme başvurarak işlem yapılabilir.
4. Dosyanın hangi bölgeye gittiğini izleyin. Yukarıdaki tablodan ilinizin bağlı olduğu merkezi kontrol edin.
5. Duruşma açılırsa ulaşımı planlayın. Duruşma bölge merkezinde yapılır.

Bölge adliye mahkemesi kararından sonra Yargıtay yolu açık mı?

Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümleri kural olarak temyiz edilebilir (CMK 286/1). Ancak ikinci fıkra geniş bir istisna listesi içerir. Örneğin ilk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi kararları temyiz edilemez. Temyiz dilekçesi de gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde, hükmü veren mahkemeye verilir (CMK 291/1).

Bu nedenle beş yıla kadar hapis cezası verilen birçok dosyada bölge adliye mahkemesi son durak olabilir. İstinaf dilekçesinin özenle hazırlanması bu yüzden önem taşır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı da istinaf yolu açıktır (CMK 231/12). Ceza yargılamasının genel çerçevesi ceza hukuku hizmet sayfamızda, beraat kararının kanun yolları ise beraat kararı yazısında anlatılıyor.

Bölge adliye mahkemesi, bölge idare mahkemesiyle aynı mı?

Hayır. Bölge adliye mahkemeleri adli yargının istinaf mercileridir; ceza ve hukuk davalarına bakar. Vergi ve idari davalarda istinaf ise idari yargı teşkilatındaki bölge idare mahkemelerince incelenir ve onların yargı çevreleri ayrı kararlarla belirlenir. Bir il için adli istinafın gittiği şehir ile idari istinafın gittiği şehir farklı olabilir. İdari dosyalar için idare ve vergi hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bölge Adliye Mahkemelerinin Yargı Çevresi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.