Güncelleme: Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu, Ankara
Bu sayfada neler var?
Uyuşturucu dosyalarında aynı miktar madde, bir dosyada kullanma suçu olarak kalırken başka bir dosyada ticaret suçlamasına dönüşebilir. Aradaki fark, cezanın alt sınırında beş kata ulaşır. Ankara uyuşturucu avukatı arayanların sorduğu soruların önemli kısmı da bu ayrımla ilgilidir. Bu sayfada Türk Ceza Kanununun 188–192. maddelerini, kullanma suçundaki erteleme sistemini, etkin pişmanlığı ve soruşturmada dikkat edilecek noktaları anlattık.
Bir bakışta
- Kullanmak için bulundurma
- İki yıldan beş yıla kadar hapis; önce beş yıl kamu davasının açılmasının ertelenmesi (TCK m. 191)
- Ticaret
- On yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezası (TCK m. 188/3)
- Kullanmayı kolaylaştırma
- Beş yıldan on yıla kadar hapis (TCK m. 190)
- Etkin pişmanlık
- Kaynağı bildirerek maddenin veya failin yakalanmasını sağlayana ceza verilmez (TCK m. 192)
Kullanma ile ticaret nasıl ayrılır?
Kullanmak için uyuşturucu satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 191/1). Maddeyi satmak, satışa arz etmek, başkasına vermek, nakletmek, depolamak veya bulundurmak ise ticaret sayılır ve on yıldan az olmamak üzere hapisle cezalandırılır. Madde bir çocuğa verilmiş veya satılmışsa alt sınır on beş yıldır (TCK m. 188/3).
İki suçta da “bulundurma” fiili geçer. Ayrım, maddenin kişisel kullanım için mi yoksa başkalarına ulaştırmak için mi bulundurulduğuna göre yapılır. Bu değerlendirmede maddenin miktarı, kaç ayrı paket hâlinde bulunduğu, hassas terazi veya paketleme malzemesi gibi eşyalar, telefon yazışmaları, kişinin kullanıcı olup olmadığına dair rapor ve yakalanma koşulları birlikte ele alınır. Tek bir unsur tek başına belirleyici değildir.
Dikkat: Eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve amfetamin türevleri gibi maddelerde ticaret cezası yarı oranında artırılır. Okul, yurt, hastane veya ibadethane gibi yerlerin iki yüz metre yakınında işlenen fiillerde de aynı artırım uygulanır (TCK m. 188/4). Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesi cezayı yarı oranında, örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi bir kat artırır.
Kullanma suçunda erteleme ve denetimli serbestlik
Kullanma suçundan başlatılan soruşturmada savcı, CMK m. 171’deki genel şartları aramadan beş yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler. Bu süre içinde kişi en az bir yıl denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Bu süre altışar aylık dönemlerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerekirse tedaviye yönlendirilir ve yılda en az iki kez madde kullanıp kullanmadığı kontrol edilir (TCK m. 191/2-3).
Erteleme süresinde yükümlülüklere uymamakta ısrar etmek, tekrar kullanmak için madde almak veya madde kullanmak kamu davası açılmasına yol açar. Kurallara uyan kişi hakkında ise süre sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (TCK m. 191/4-7). Dava açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla yeni bir erteleme kararı verilemez.
Ticaret veya kullanmayı kolaylaştırma iddiasıyla açılan bir davada fiilin yalnızca kullanma kapsamında kaldığı anlaşılırsa mahkeme bu madde çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir (TCK m. 191/8).
Pratik bir adım: Elinizdeki evrakı tarih sırasına koyun ve uyuşturucu suçu ile ilgili sorularınızı not edin. Büroyla yapacağınız ilk görüşmede bu liste, dosyanın kısa sürede değerlendirilmesini sağlar. Randevu ve adres için büronun iletişim bilgileri sayfasına göz atabilirsiniz.
Etkin pişmanlık
Ticarete iştirak eden kişi, resmî makamlar haber almadan önce suç ortaklarını ve maddenin saklandığı ya da imal edildiği yeri bildirirse ve bu bilgi yakalamayı ya da maddenin ele geçirilmesini sağlarsa hakkında ceza verilmez. Kullanmak için madde bulunduran kişi, maddeyi kimden, nerede ve ne zaman aldığını haber vererek failin yakalanmasını kolaylaştırırsa aynı sonuç doğar. Suç haber alındıktan sonra gönüllü yardım eden kişinin cezası ise dörtte birden yarısına kadar indirilir (TCK m. 192). Soruşturma başlamadan önce tedavi için resmî makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvuran kullanıcıya da ceza verilmez.
Pratikte: Etkin pişmanlık beyanının zamanı ve içeriği sonucu doğrudan etkiler. Beyanın somut, doğrulanabilir bilgiler içermesi gerekir. İfade öncesinde müdafiyle görüşmek, hangi bilginin hangi sonucu doğuracağını anlamak için önemlidir.
Soruşturmada hangi usul kuralları öne çıkar?
Uyuşturucu ticareti, tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlar arasındadır (CMK m. 100/3). Müdafiin dosyayı inceleme yetkisinin hâkim kararıyla kısıtlanabildiği suçlardan biridir (CMK m. 153/2). Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen ticaret suçlarında gözaltındaki şüphelinin müdafiyle görüşmesi hâkim kararıyla yirmi dört saat kısıtlanabilir ve bu sürede ifade alınamaz (CMK m. 154/2). Ticaret suçunun alt sınırı beş yıldan fazla olduğu için dosya ağır ceza mahkemesinde görülür ve müdafi zorunludur. Ayrıntılar için ağır ceza davaları sayfasına bakabilirsiniz.
Uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin hangileri olduğu ve kontrol listesi 2313 sayılı Kanunla, haşhaş ekimi ise 3298 sayılı Kanunla düzenlenir. Bu kanunlar için 2313 sayılı Kanun ve 3298 sayılı Kanun yazılarına bakabilirsiniz. Ticaret suçunun artırım hâlleri uyuşturucu ticareti, kolaylaştırma suçu ise kullanmayı kolaylaştırma yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Uyuşturucu Suçları Hakkında Merak Edilenler
İlk kez kullanırken yakalandım; sabıka kaydım olur mu?
Kullanma suçunda önce kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Bu bir mahkûmiyet değildir. Erteleme süresi yükümlülüklere uyularak tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Ancak erteleme ihlal edilirse dava açılır ve mahkûmiyet hâlinde adli sicile kayıt söz konusu olur.
Arkadaşıma bir kez madde vermem ticaret sayılır mı?
TCK m. 188/3’te sayılan fiiller arasında “başkalarına vermek” de yer alır. Karşılık alınmasa bile başkasına madde vermek ticaret suçu kapsamında değerlendirilebilir. Olayın koşulları, miktar ve kişiler arasındaki ilişki ayrıca incelenir.
Sosyal medyada uyuşturucuyu özendiren paylaşım suç mu?
Evet. Uyuşturucu kullanımını alenen özendirmek veya bu nitelikte yayın yapmak beş yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir (TCK m. 190/2). Paylaşımın içeriği, bağlamı ve aleniyet unsuru dosyada ayrıca değerlendirilir.
Arama sırasında madde başkasının odasında bulundu; sorumlu tutulur muyum?
Ceza sorumluluğu şahsidir. Maddenin kime ait olduğu ve kimin tasarrufunda bulunduğu, arama tutanağı, parmak izi, yazışmalar ve tanık beyanlarıyla ayrıca tespit edilmelidir. Aynı evde yaşamak tek başına bulundurma suçunu oluşturmaz.
Dayanak mevzuat
Görüşme için
İlk görüşmeden önce konuyu bir iki cümleyle özetlemeniz ve varsa çağrı kâğıdı, tutanak veya kararları yanınıza almanız yeterlidir.
Büro telefonu: 0 312 231 93 93 · Adres ve iletişim formu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir dosyada süreler ve uygulanacak hükümler suç tarihine ve belgelere göre ayrıca değerlendirilir.
