Seri Muhakeme Teklifi Geldiğinde: Şüpheli ve Mağdur İçin CMK 250 Karar Rehberi

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Savcılıkta ifade verdikten sonra size “seri muhakeme teklifi” yapıldı ve karar için müdafinizle konuşmanız istendi. Bu an, dosyanın en önemli yol ayrımlarından biridir. Kabul ederseniz iddianame düzenlenmeden, savcının belirlediği ve yarı oranında indirilmiş bir yaptırımla süreç kapanabilir; reddederseniz soruşturma genel kurallarla devam eder. Aynı dosyada suçtan zarar gören kişi de “benim zararım ne olacak?” diye sorar.

CMK 250’de yer alan bu usul, 17/10/2019 tarihli 7188 sayılı Kanunla bugünkü yapısına kavuştu. Aşağıda kuralları, teklif karşısında sorulması gereken soruları ve mağdurun elindeki araçları birlikte ele alıyoruz.

Seri muhakeme teklifi hangi dosyalarda gelir?

Usul yalnızca kanunda sayılan suçlarda uygulanır. Liste kapalıdır; benzer olduğu düşünülen başka bir suça genişletilemez. Güncel CMK 250/1 şu suçları kapsar:

• TCK 154/2 ve 154/3: köy ortak mallarının zaptı ile suyun mecrasının değiştirilmesi,
• TCK 170/1 ve 170/3: genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (7571 sayılı Kanunla fıkralar belirtildi),
• TCK 179/2 ve 179/3: trafik güvenliğini tehlikeye sokma,
• TCK 183 gürültüye neden olma, TCK 197/2 ve 197/3 sahte parayı bilerek kabul etme ve sahteliğini sonradan öğrendiği parayı tedavüle koyma, TCK 203 mühür bozma,
• TCK 206 resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan, TCK 228/1 kumar için yer sağlama, TCK 268 başkasının kimlik bilgisini kullanma,
• 6136 sayılı Kanunun 13/3 ile 15/1, 15/2 ve 15/3 fıkralarındaki suçlar,
• 6831 sayılı Orman Kanunu m.93/1, 1072 sayılı Kanun m.2 ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ek m.2/1-1.

Listenin 6136 sayılı Kanuna ilişkin kısmı, 21/11/2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla daraltılmıştır. Suç tarihi bu değişiklikten önceyse, hangi hükmün uygulanacağı lehe kanun ilkesine göre (TCK m.7) değerlendirilmelidir. Trafik suçlarının ayrıntıları için trafik güvenliğini tehlikeye sokma, kimlik bilgisi suçu için kimlik bilgilerinin kullanılması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Seri muhakeme hangi durumlarda hiç uygulanmaz?

Listedeki bir suç söz konusu olsa bile bazı engeller usulü kapatır. Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı hâllerinde usul uygulanmaz (CMK 250/12). Kanunda sayılan “sağır ve dilsizlik” ibaresi Anayasa Mahkemesinin E.2024/66, K.2024/188 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Birden fazla şüpheli varsa ve biri teklifi kabul etmezse, diğerleri için de usul işlemez. Kapsamdaki suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte işlenmişse yine uygulanmaz (CMK 250/11). Şüpheli dosyadaki adreste bulunamıyor veya yurt dışında olduğu için kendisine ulaşılamıyorsa usul kullanılmaz (CMK 250/13).

Yarı indirim nasıl hesaplanır?

Savcı cezayı iki aşamada belirler. Önce, TCK 61/1’deki ölçütleri (fiilin işleniş biçimi, zararın ağırlığı, kast veya taksirin yoğunluğu gibi) gözeterek suçun kanundaki alt ve üst sınırı arasında temel cezayı saptar. Zincirleme suç varsa onun artırımını uygular. Ortaya çıkan cezayı sonra yarı oranında indirir (CMK 250/4).

Diyelim ki bir çiftçi, komşu tarlaya giden sulama arkının yönünü kendi arazisine çevirmiştir. TCK 154/3’e göre bu fiilin cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır. Savcı temel cezayı bir yıl hapis ve yüz gün adli para cezası olarak belirlerse, yarı indirimle sonuç altı ay hapis ve elli gün adli para cezası olur.

Bu aşamadan sonra savcı, koşullar varsa hapis cezasını TCK 50’ye göre seçenek yaptırıma çevirebilir, TCK 51’e göre erteleyebilir ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kıyasen uygulayabilir (CMK 250/5-6). Güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümler de ayrıca uygulanır.

Teklifi kabul etmeden önce hangi sorular sorulmalı?

Kabul beyanı müdafi huzurunda verilir (CMK 250/3); müdafi seçebilecek durumda değilseniz, isteminiz üzerine size bir müdafi görevlendirilir (CMK 150/1). Karar vermeden önce şu soruları masaya koymak yararlı olur:

1. Deliller neyi gösteriyor? Dosyada mahkûmiyete yetecek delil yoksa, genel yargılamada beraat ihtimali indirimden daha değerli olabilir.
2. Kamu davasının ertelenmesi mümkün mü? Önceki kasıtlı hapis mahkûmiyeti yoksa ve zarar giderilebiliyorsa bu yol değerlendirilmelidir.
3. Teklif edilen yaptırım nedir? Hapis mi, adli para mı, erteleme mi, HAGB mi; her birinin sicile ve geleceğe etkisi farklıdır.
4. Mesleki sonuçları var mı? Kamu görevi, ruhsat veya ehliyet gibi alanlarda ek sonuçlar doğup doğmadığı kontrol edilmelidir.
5. Zarar karşılanabilir mi? HAGB veya erteleme için zararın giderilmesi koşulu aranabilir.

Reddetmenin bir bedeli yoktur. Usul herhangi bir sebeple tamamlanamazsa, şüphelinin kabul beyanı ve usule ilişkin belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (CMK 250/10). Bu nedenle “kabul ettim, artık suçu ikrar etmiş sayılırım” endişesi yersizdir.

Kabulden sonra yaptırım hangi biçimleri alabilir?

Yarı indirimle bulunan ceza, savcının elindeki son araç değildir. Sonuç hapis cezası bir yıl veya daha azsa kısa süreli sayılır ve TCK 50’deki seçeneklerden birine, örneğin adli para cezasına ya da zararın giderilmesine çevrilebilir. Suç tanımında hapis ile adli para seçimlik öngörülmüş ve hapis tercih edilmişse bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2).

Erteleme için sonuç ceza iki yılı aşmamalı, kişi daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis almamış olmalı ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşmalıdır (TCK 51/1). HAGB kıyasen uygulanacaksa CMK 231’in şartları aranır: iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası, önceki kasıtlı mahkûmiyetin bulunmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın tamamen giderilmesi. HAGB’de denetim süresi beş yıldır ve bu süre içinde kasıtlı suç işlenmezse dava düşer.

Mahkeme seri muhakeme talebini nasıl inceler?

Kabulden sonra savcı, görevli mahkemeden yazılı talepte bulunur. Talepte şüphelinin ve müdafiinin, mağdur ile varsa vekilinin kimliği, suç, suç yeri ve tarihi, olayların özeti, müdafi huzurunda kabulün gerçekleştiği ve belirlenen yaptırım yer alır (CMK 250/8). Eksik ya da hatalı talep, düzeltilmek üzere başsavcılığa iade edilir.

Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinler. Şartlar varsa, eylem kapsamdaysa ve mevcut delillere göre mahkûmiyet gerekiyorsa, talepteki yaptırımdan daha ağır olmamak üzere hüküm kurar. Aksi hâlde talebi reddeder ve dosyayı genel hükümlere göre sonuçlandırılmak üzere savcılığa geri gönderir (CMK 250/9). Hâkim, savcının belirlediği cezayı artıramaz.

Mağdurun zararı seri muhakemede nasıl gözetilir?

Seri muhakemede mağdurun onayı aranmaz; teklif savcı ile şüpheli arasında kurulur. Ancak mağdur tamamen dışarıda değildir. Talep yazısında kimliği gösterilir ve zararın giderilmesi birkaç noktada belirleyici hâle gelir.

• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi için zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazminle tamamen giderilmesi gerekir (CMK 171/3-d). Suçtan zarar gören bu karara itiraz edebilir (CMK 171/2).
• Savcı HAGB’yi kıyasen uygulayacaksa, CMK 231/6-c’deki zararın tamamen giderilmesi şartı gündeme gelir.
• Cezanın ertelenmesi, zararın giderilmesi koşuluna bağlanabilir (TCK 51/2).

Mağdurun yapması gereken, zararını belgeleriyle soruşturma dosyasına sunmaktır. Tarladaki ürün kaybı, tamir faturası ya da bilirkişi tespiti, savcının “zarar giderildi mi” sorusunu somut biçimde yanıtlamasını sağlar. Tazminat talebi için hukuk yolu ayrıca açıktır. Uyuşmazlık çözümünün genel çerçevesi alternatif uyuşmazlık çözümleri sayfamızda anlatılıyor.

Seri muhakeme kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Mahkemenin CMK 250/9 uyarınca kurduğu hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii incelemesini yalnızca üçüncü ve dokuzuncu fıkradaki şartlar yönünden yapar (CMK 250/14): kabulün müdafi huzurunda yapılıp yapılmadığı, eylemin kapsamda olup olmadığı ve mahkûmiyet için delil bulunup bulunmadığı gibi. Kanun ayrıca bir süre öngörmediği için genel kural uygulanır ve itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye yapılır (CMK 268/1).

Seri muhakeme, basit yargılama ile karıştırılmamalıdır: ilki soruşturma evresinde savcının teklifiyle işler ve yarı indirim sağlar; ikincisi iddianame kabul edildikten sonra mahkemenin kararıyla başlar ve dörtte bir indirim öngörür. Soruşturma ve kovuşturma sürecinin genel çerçevesi için ceza hukuku hizmet sayfamıza bakabilirsiniz.

Seri Muhakeme Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.