Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu (TCK 135): Veri Sahibinin Hakları, Hassas Veri ve Zararın Giderilmesi

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bir spor salonuna üyelik için kimlik fotokopisi verdiniz; aylar sonra salonun, üyelerin kilo, hastalık ve ilaç bilgilerini içeren bir tabloyu izinsiz olarak tuttuğunu öğrendiniz. İşte kişisel verilerin kaydedilmesi suçu tam da bu noktada, yani verinin paylaşılmasından önce, hukuka aykırı biçimde toplanıp saklanması aşamasında devreye girer. Suç Türk Ceza Kanunu’nun 135. maddesinde düzenlenir ve şikâyet beklemeden soruşturulur.

Aşağıda önce “kişisel veri” ve “kayıt” kavramlarını sade bir dille açıklıyoruz. Ardından bir kaydın hangi durumda hukuka aykırı hâle geldiğini, sağlık veya inanç gibi hassas verilerde cezanın nasıl arttığını ve veri sahibinin elindeki yolları ele alıyoruz. Şüphelinin durumu ve şirketlerin sorumluluğu da ayrı başlıklarda yer alıyor.

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu hangi davranışı cezalandırır?

TCK 135/1’e göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Madde, verinin başkalarına verilmesini ya da yayılmasını aramaz. Bu fiiller TCK 136’nın konusudur. TCK 135’in odağı, verinin bir kayıt ortamına geçirilmesidir. Bu yönüyle suç, ihlalin en erken aşamasını yakalar.

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu herkes tarafından işlenebilir. Bir şirket çalışanı, bir site yöneticisi, bir kulüp görevlisi ya da tek başına hareket eden bir kişi fail olabilir. Suç kasten işlenir; dikkatsizlikle yapılan bir kayıt bu maddeye girmez. Failin, kaydettiği bilginin bir kişiye ait olduğunu ve bu kaydı yapma yetkisinin bulunmadığını bilmesi gerekir.

“Kişisel veri” ve “kayıt” ne anlama gelir?

KVKK kişisel veriyi, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlar (KVKK 3/1-d). Ad ve soyadı, T.C. kimlik numarası, telefon numarası, plaka, fotoğraf, ses kaydı, konum bilgisi ya da bir kişiyi tanımlamaya yeten bir kullanıcı adı bu kapsama girebilir. Tek başına kimseyi göstermeyen bir bilgi, başka bilgilerle birleştirildiğinde kişiyi belirlenebilir kılıyorsa yine kişisel veri sayılır.

Kayıt ise bilginin bir yerde tutulmasıdır. Bir deftere el yazısıyla not almak, bir tabloya satır eklemek, fotoğrafı telefonda saklamak veya bir bulut klasörüne yüklemek kayıt örnekleridir. Bilginin yalnızca görülmesi ya da öğrenilmesi kayıt değildir; kaydın, bilgiyi sonradan tekrar ulaşılabilir biçimde muhafaza etmesi beklenir.

Bir kayıt ne zaman hukuka aykırı hâle gelir?

TCK 135, “hukuka aykırı olarak” kaydı cezalandırır. Bu unsurun içi büyük ölçüde KVKK ile doldurulur. KVKK 5’e göre kişisel veriler kural olarak açık rıza olmadan işlenemez. Aynı madde, rızanın gerekmediği durumları da sayar. Açık bir yasal düzenleme, taraflar arasındaki sözleşmenin yapılması ya da yerine getirilmesi, veri sorumlusunun kanundan doğan bir görevi, kişinin bilgiyi kendi eliyle herkese açması, bir hakkın korunması ve veri sorumlusunun meşru menfaati bunlar arasındadır.

Somut bir örnekle düşünelim. Kargo firmasının teslimat için alıcının adresini kaydetmesi sözleşmenin ifası için gereklidir. Aynı firmanın kuryesinin, alıcının adresini ve kapıdaki görüntüsünü kendi telefonunda ayrı bir listede biriktirmesi ise bu amaçla bağlantılı değildir. Birinci davranış hukuka uygun bir işlemedir; ikincisi TCK 135 kapsamında tartışılabilir.

Hassas verilerde ceza nasıl artar?

Kaydedilen bilgi kişinin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenine, ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamına, sağlık durumuna ya da sendikal bağlantılarına ilişkinse ceza yarı oranında artırılır (TCK 135/2). Böylece özel nitelikli veri kaydında ceza aralığı bir buçuk yıldan dört buçuk yıla çıkar.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesi ise özel nitelikli veri kavramını daha geniş tutar. Etnik köken, mezhep, kılık ve kıyafet, dernek veya vakıf üyeliği, ceza mahkûmiyeti ile biyometrik ve genetik veriler de bu listede yer alır. TCK 135/2’de sayılmayan bir veri türü için artırımın uygulanıp uygulanamayacağı, ceza hukukundaki kıyas yasağı (TCK 2/3) gözetilerek değerlendirilir.

Veri sahibi hangi yolları kullanabilir?

Verisi izinsiz kaydedilen kişinin önünde iki ayrı yol vardır ve bunlar birlikte kullanılabilir. Biri KVKK’nın idari yoludur, diğeri ceza soruşturmasıdır. Ayrıca kişilik hakkının ihlali nedeniyle tazminat talebi saklıdır (KVKK 14/3). Aşağıdaki sıra, bilgi toplamadan başlayıp ceza yoluna kadar uzanır.

1. Ne kaydedildiğini öğrenin. KVKK 11 herkese, hakkında veri işlenip işlenmediğini, hangi amaçla işlendiğini ve kimlere aktarıldığını öğrenme hakkı tanır.
2. Yazılı başvuru yapın. Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde ücretsiz sonuçlandırır (KVKK 13/2). Başvurunun bir örneğini ve teslim kaydını saklayın.
3. Gerekirse Kurul’a gidin. Cevap olumsuz, yetersiz ya da hiç verilmemişse cevabı öğrenmenizden itibaren otuz, başvurunuzdan itibaren en geç altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunabilirsiniz.
4. Suç duyurusunda bulunun. TCK 135 için şikâyet süresi yoktur, ancak delillerin kaybolmaması için beklemeden başsavcılığa başvurmak yararlıdır.
5. Silme talebini ayrıca yazın. Hukuka aykırı tutulan verinin silinmesini veya yok edilmesini isteyin (KVKK 11/1-e).

Şikâyetsiz yürüyen bir suçta zararın giderilmesi

TCK 139, kişisel verilerin kaydedilmesini şikâyete bağlı suçların dışında bırakır. Bu nedenle mağdurun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı ya da davayı sona erdirmez. Kanunun uzlaştırmaya açık suçları tek tek saydığı CMK 253/1-b bendinde de TCK 135 bulunmaz. Önödeme de uygulanmaz, çünkü cezanın üst sınırı altı ayı aşar (TCK 75).

Bu durum zararın giderilmesini anlamsız kılmaz. 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen CMK 231’e göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması için mağdurun zararının tamamen giderilmesi aranır. Kısa süreli hapis cezasında da zararın giderilmesi seçenek yaptırımlardan biridir (TCK 50/1-b). Şüpheli tarafın kaydı silmesi, veri sahibine bunu belgelemesi ve zararı karşılaması, yargılamanın sonraki aşamalarında dikkate alınan davranışlardır.

Fail çocuksa tablo değişebilir. CMK 253/1-c, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı aşmayan suçlarda uzlaştırmaya imkân tanır. TCK 135/1’in üst sınırı üç yıl olduğundan bu imkân somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Uzlaştırmanın genel işleyişi ceza davalarında uzlaşma yazısında anlatılmıştır.

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçunda şüphelinin durumu

Savunmanın ilk sorusu kaydın bir hukuki dayanağa sahip olup olmadığıdır. KVKK 5 ve 6’daki işleme şartlarından biri gerçekleşmişse hukuka aykırılık unsuru tartışmalı hâle gelir. Kaydın amacı, kapsamı ve süresi de önem taşır: sözleşme için gerekli olan bir bilgiyi tutmak ile aynı bilgiyi başka amaçlarla biriktirmek farklı değerlendirilir.

Fiil kamu görevlisi tarafından yetkisi kötüye kullanılarak ya da meslek kolaylığı sağlanarak işlenmişse ceza yarı oranında artırılır (TCK 137). Dava zamanaşımı sekiz yıldır. Suç tarihi önemlidir: TCK 135/1’in alt sınırı 2014’te 6526 sayılı Kanunla altı aydan bir yıla çıkarıldı, hassas verilere ilişkin ikinci fıkranın bugünkü hâli de 2016 tarihli 6698 sayılı Kanun’dan gelir. Eski tarihli fiillerde failin lehine olan kanun uygulanır (TCK 7/2).

Şirketler bu suçtan nasıl etkilenir?

Tüzel kişilere ceza verilmez (TCK 20/2). Bir şirketin sisteminde hukuka aykırı kayıt yapılmışsa ceza soruşturması, kaydı yapan veya yaptıran gerçek kişilere yönelir. TCK 140 ise tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirlerine yollama yapar; TCK 60’taki şartlar gerçekleşirse faaliyet izninin iptali ve müsadere gündeme gelebilir.

Şirket ayrıca veri sorumlusu olarak KVKK’dan doğan idari yaptırımlarla karşılaşabilir. Kurul kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılır (KVKK 18/3). Kayıtların bir başkasına aktarılması hâlinde verileri hukuka aykırı olarak verme, saklama süresi dolan verilerin silinmemesi hâlinde ise verileri yok etmeme suçu ayrıca incelenir. Kümenin tamamı için hayatın gizli alanına karşı suçlar rehberine, bilişim boyutu için bilişim hukuku sayfasına bakılabilir.

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.