Ev Hapsi (5275 M.110): Kadın, Çocuklu Anne, Yaşlı ve Hasta Hükümlüler için Şartlar

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Günlük dilde ev hapsi denilen şey, hukukta iki ayrı kurumu karşılar: hüküm verilmeden önce uygulanan “konutunu terk etmeme” adli kontrolü ve kesinleşmiş hapis cezasının hükümlünün evinde çektirilmesi. İkisi aynı evde, benzer kurallarla yaşanır; ama dayanakları, süreleri ve cezaya etkileri farklıdır. Bu yazının konusu ikincisi, yani 5275 sayılı Kanunun 110. maddesindeki konutta infazdır.

Madde, 04.06.2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanunla önemli ölçüde genişledi. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar için ceza sınırları yükseltildi, 80 yaş için yeni bir bent eklendi, ağır hasta hükümlülere ilişkin fıkra yeniden yazıldı. Aşağıda bu değişiklikleri, kimlerin hangi şartla yararlanabileceğini ve evde geçen dönemin kurallarını anlatıyoruz.

Ev hapsi nedir, adli kontroldeki ev hapsinden farkı ne?

Soruşturma veya kovuşturma sürerken hâkim ya da mahkeme, tutuklama yerine şüpheli veya sanığın konutunu terk etmemesine karar verebilir (CMK m.109/3-j). Bu bir adli kontrol tedbiridir; henüz ceza yoktur. Bu yükümlülük altında geçen her iki gün, ileride verilecek cezadan bir gün olarak düşülür (CMK m.109/6). Tutuklama ve adli kontrol arasındaki seçim bu aşamada yapılır.

Konutta infaz ise mahkûmiyet kesinleştikten sonra gündeme gelir. Karar infaz hâkimine aittir ve evde geçen her gün doğrudan cezanın infazıdır. Kural ihlal edilirse sonuç, adli kontrolde olduğu gibi tutuklama değil, cezanın kurumda çektirilmesine geçiştir.

Ev hapsi şartları nelerdir, kimler yararlanır?

110. maddenin ikinci fıkrasına göre infaz hâkimi, kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişilerin toplam üç yıl, 70 yaşını bitirmişlerin toplam dört yıl, 75 yaşını bitirmişlerin toplam beş yıl ve 80 yaşını bitirmişlerin toplam altı yıl veya daha az süreli hapis cezasının konutta çektirilmesine karar verebilir. Burada ölçü, hükümlünün aldığı cezaların toplamıdır.

Suçtan doğan zararın giderilmesi bu fıkrada şart değildir; kanun, iade veya tazmin yoluyla zararı giderme yönündeki hukuki sorumluluğu “saklı” tutar. Yani mağdurun tazminat hakkı devam eder, ama ödeme yapılmadı diye karar engellenmez. Kanun “karar verilebilir” dediği için hâkimin takdir yetkisi de vardır.

Ağır hasta veya engelli hükümlü cezasını evde çekebilir mi?

Evet, 110/3 bu durum için yazılmıştır ve 7550 ile yeniden düzenlenmiştir. Ağırlaştırılmış müebbet hariç her hapis cezasında, ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız sürdüremeyeceği tespit edilen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmadığı değerlendirilen hükümlünün cezası konutta çektirilebilir. Tespit, 5275 m.16/3’teki usule göre, Adli Tıp Kurumu raporu veya onaylı sağlık kurulu raporuyla yapılır.

Hükümlünün durumu başsavcılıkça yıllık dönemler hâlinde yeniden incelettirilir; iyileştiği anlaşılırsa infaz hâkimi kararı kaldırır. Hükümlü denetimli serbestlik müdürlüğü ve kolluk tarafından izlenir. Toplam cezası on yıldan fazla olan hükümlülerin elektronik cihazla takibi zorunludur. Bu yol, m.16/6’daki infazın geri bırakılmasından farklıdır: geri bırakmada infaz durur, burada ise ceza evde çekilmeye devam eder.

Yeni doğum yapan anneler için ev hapsi nasıl uygulanır?

Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınların hapis cezasının infazı zaten geri bırakılır (m.16/4). 110/4 ise bu dönemle bağlantılı ayrı bir imkân tanır: doğumdan itibaren altı ay geçmiş ve toplam beş yıl veya daha az hapis almış ya da adli para cezası hapse çevrilmiş kadın hükümlünün cezası konutta çektirilebilir. Talep için doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmemiş olmalıdır.

Karardan sonra çocuk ölürse veya anneden başka birine verilirse infaz hâkimi kararı kaldırır. Çocuğu engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç veya ağır hasta olan kadın hükümlüler için ayrıca 16/A’da, toplam on yıl veya daha az ceza bakımından, infazın bir yıla kadar ertelenmesi ve bu sürenin en çok dört kez altışar ay uzatılması öngörülür.

Ev hapsi hangi suçlarda uygulanmaz?

110/9, maddenin genel hükümlerini bazı hükümlülere kapatır: terör suçları, örgüt kurma, yönetme veya üyelik ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar; adli para cezası hapse çevrilenler; koşullu salıverilme kararı geri alındığı için cezası aynen infaz edilenler. 7550 ile bu listeye, 105/A’nın altıncı veya yedinci fıkrası uyarınca denetimli serbestlikten açık kuruma gönderilenler eklendi.

Önemli bir ayrıntı: bu yasak, üçüncü ve dördüncü fıkralar için geçerli değildir. Yani ağır hasta hükümlüye ve yeni doğum yapan anneye ilişkin konutta infaz, sayılan suçlarda da mümkündür. Adli para cezasından çevrilen hapis de bu iki fıkrada açıkça kapsama alınmıştır.

Ev hapsinde elektronik kelepçe takılır mı, evden çıkılabilir mi?

Kanun elektronik takibi yalnızca bir durumda zorunlu tutar: 110/3 kapsamında toplam cezası on yıldan fazla olan hasta hükümlüler. Diğer hâllerde yönetmelik, konutta infaz kararlarının elektronik cihazlarla da yerine getirilebileceğini söyler (m.74/9). Hangi hükümlünün cihazla izleneceği, risk durumu ve teknik imkânlar değerlendirilerek belirlenir; cihaz takılmasına rıza göstermek ve cihazı çalışır durumda tutmak zorunludur (Yönetmelik m.100-101).

Evden çıkış da kurala bağlıdır. Yönetmelik, hükümlünün risk ve uyum durumuna göre ilk altı ay günde bir, ikinci altı ay iki, üçüncü altı ay üç, on sekizinci aydan sonra dört saat konuttan ayrılmasına komisyon kararıyla izin verilebileceğini öngörür (m.74/5). Okula devam eden çocuklar ve düzenli tedavi gören kronik hastalar için ayrıca izin verilebilir. Acil sağlık durumu, deprem veya yangın gibi zorunlu çıkışlar ihlal sayılmaz; ancak üç gün içinde müdürlüğe bildirilmelidir (m.74/10).

Ev hapsi başvurusu nasıl yapılır?

1. Toplam cezayı öğrenin. Birden fazla hüküm varsa sınır toplam cezaya göre uygulanır; süre belgesi bu bakımdan ilk bakılacak belgedir.
2. Durumu belgeleyin. Yaş için nüfus kaydı, doğum için doğum belgesi, hastalık için Adli Tıp Kurumu veya onaylı sağlık kurulu raporu hazırlanır.
3. Konut adresini bildirin. Konut, hükümlünün ailesiyle veya tek başına yaşadığı ve infaz hâkimliğine bildirdiği yerdir (Yönetmelik m.74/2).
4. İnfaz hâkimliğine başvurun. Talep hükümlü veya müdafii tarafından yapılabilir; karar infaz başladıktan sonra da verilebilir (m.110/6).
5. Konut incelemesini bekleyin. Karar kaydedildikten sonra on gün içinde denetimli serbestlik memuru evi inceler; vaka sorumlusu kuralları hükümlüye tebliğ eder (Yönetmelik m.74/3).

Karara karşı itiraz yolu açıktır (m.110/8). Ankara’da hüküm giyen ve evi başka bir ilde olan hükümlüler için de konut incelemesi ve takip, konutun bulunduğu yerdeki müdürlük eliyle yürür. İnfaz sürecinin bütününe dair bilgi için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Ev hapsinde koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik işler mi?

İşler. 7550 ile yeniden yazılan 110/5’e göre, cezası özel infaz usulüne göre çektirilenler hakkında tabi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle evde geçen dönem, cezanın hangi tarihte biteceğini değiştirmez; hükümlü, kurumda olsaydı hangi tarihte salıverilecekse o hesaba tabidir. Oranların ayrıntısı için hapis cezalarına ilişkin yazımız ile genel infaz sayfamız birlikte okunabilir.

İnfaz hâkimi talep üzerine usule son verebilir. Hükümlü geçerli bir mazeret olmadan kurallara uymazsa usul sona erdirilir ve infaza, 7550 sonrası metne göre, genel hükümlerle ceza infaz kurumunda devam edilir. Evde geçen süre mahsup edilir; ancak bu durumda 105/A’daki denetimli serbestlik hükümleri artık uygulanmaz (m.110/7).

Ev Hapsi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.