Suç Eşyasının Satın Alınması (TCK 165): Çalıntı Telefon Almak Suç mu, Cezası ve Savunma

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Türk Ceza Kanunu’nun 165. maddesinde düzenlenen suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi, bir suçla elde edilmiş malı o suça katılmadan satın alan, kabul eden, satan ya da devreden kişinin sorumluluğunu düzenler. Hırsızlıkla, yağmayla veya dolandırıcılıkla ele geçirilmiş bir eşyanın el değiştirmesini zorlaştırmak amaçlanır. Sokakta, ikinci el sitelerinde veya tanıdık aracılığıyla yapılan alışverişlerde en sık karşılaşılan örnek çalıntı telefondur. Bu yazıda suçun sınırlarını, “bilmiyordum” savunmasının nasıl değerlendirildiğini, eşya sahibinin haklarını ve uzlaştırma imkânını ele alıyoruz.

Suç eşyasının satın alınması suçu nedir, kimler işleyebilir?

Madde metni kısadır: bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi cezalandırılır. Konusu yalnız çalıntı mallar değildir; dolandırıcılıkla, güveni kötüye kullanmayla veya yağmayla elde edilen her türlü taşınır ile para da bu kapsama girebilir. “Kabul etme” ifadesi, bedelsiz olarak hediye almayı veya rehin olarak teslim almayı da içine alır.

Suçun faili, önceki suça katılmamış biri olmalıdır. Hırsızlığı birlikte planlayan, gözcülük yapan ya da çalınacak eşyayı önceden satın almayı vaat ederek failleri cesaretlendiren kişi artık bu maddeden değil, asıl suça iştirakten sorumludur. Önceden verilen “sen getir, ben alırım” sözü, suça iştirak hükümleri bakımından yardım etme olarak değerlendirilebilir. Önceki suçtan tamamen bağımsız, sonradan ortaya çıkan alıcı ise TCK 165’in muhatabıdır.

Konu para olduğunda tablo biraz daha karışıktır. Dolandırıcılıkla elde edilen bir tutarı bilerek hesabına kabul eden kişi bu maddeden sorumlu tutulabileceği gibi, olayın niteliğine göre dolandırıcılığa iştirak de tartışılabilir. Paranın kaynağını gizlemeye yönelik işlemler yapılmışsa TCK 282’deki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu ayrıca gündeme gelir. Hangi hükmün uygulanacağı, paranın hesaba giriş anında neyin bilindiğine bağlıdır.

“Bilmeden aldım” savunması ne zaman kabul edilir?

Bu suç yalnız kasten işlenebilir. Alıcının, eşyanın bir suçtan geldiğini bilerek hareket ettiğinin ispatlanması gerekir. Malın sonradan çalıntı çıkması tek başına yetmez; iyi niyetle, olağan bir alışverişle eşya edinen kişi cezalandırılmaz. Fiilin unsurlarında yanılgı konusu hata hükümlerini anlattığımız yazıda ayrıca işlenmiştir.

Uygulamada kastın varlığı, alışverişin koşullarına bakılarak değerlendirilir. Mahkemenin dikkat ettiği olgular arasında fiyatın piyasa değerinin çok altında kalması, faturanın, kutunun veya kullanım belgelerinin bulunmaması, satıcının kimliğini gizlemesi, alışverişin gece ya da alışılmadık bir yerde yapılması ve ödemenin kayıt dışı yöntemle istenmesi sayılabilir. Bu olguların hiçbiri tek başına mahkûmiyet sebebi değildir; birlikte ele alınıp alıcının makul bir kişi olarak şüphelenmesi gerekip gerekmediği tartılır.

Çalıntı telefon almak suç mu? İkinci el alışverişte nelere bakılmalı?

Çalıntı olduğunu bilerek alınan telefon, bu suçun tipik konusudur; bilmeden alınan telefon ise ceza sorumluluğu doğurmaz, ancak telefonun gerçek sahibine iadesi gündeme gelir. Bu yüzden ikinci el alışverişte dikkat, hem ceza soruşturması riskini hem de parasını kaybetme riskini azaltır. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun e-Devlet üzerinden sunduğu IMEI sorgulama hizmeti, cihazın kayıt durumunu görmeye yarar.

1. IMEI numarasını kontrol edin. Cihazdaki IMEI ile kutu ve fatura üzerindekinin aynı olup olmadığına bakın, kayıt durumunu sorgulayın.
2. Belge isteyin. Fatura veya ilk satın alma belgesi, satıcının cihazı nasıl edindiğini gösterir.
3. Satıcıyı tanıyın. Ad, soyad ve iletişim bilgisini yazışmada tutun; mümkünse kimlik bilgisini alın.
4. Kayıtlı ödeme yapın. Banka havalesi veya kartla ödeme, alışverişin olağan bir satış olduğunu gösterir.
5. Yazışmaları saklayın. İlan ekran görüntüsü ve mesajlar, iyi niyetin sonradan ispatında işe yarar.

Bu adımlar, suç eşyasının satın alınması iddiasıyla başlayabilecek bir soruşturmayı tamamen önlemez; ama çalıntı olduğu sonradan anlaşılan bir telefonla ilgili ifadeye çağrıldığınızda iyi niyetinizi somut belgelerle gösterme imkânı verir.

TCK 165 cezası ve yargılama usulü

Suçun cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır. Hapis ile adli para cezası birlikte verilir. Suç eşyasının satın alınması suçunda mahkûmiyet için önce eşyanın gerçekten bir suçtan geldiğinin ortaya konması gerekir; bu, hırsızlık veya dolandırıcılık dosyasındaki şikâyet ve kayıtlarla gösterilebilir. Önceki suçun failinin yakalanmamış ya da kimliğinin belirlenememiş olması, bu tespiti tek başına engellemez. Soruşturma şikâyete bağlı değildir; eşya sahibi şikâyetçi olmasa ya da şikâyetini geri alsa bile savcılık soruşturmayı yürütür. Dava asliye ceza mahkemesinde görülür ve dava zamanaşımı sekiz yıldır.

Üst sınır üç yıl olduğu için basit yargılama usulü uygulanmaz; suç seri muhakeme listesinde de yer almaz. Buna karşılık koşulları varsa kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi, cezanın ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür. Ankara’da bu suça ilişkin soruşturmalar Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür. Delillerin yetersiz kaldığı veya kastın ispatlanamadığı hâllerde verilecek beraat kararının sonuçlarını ayrı bir yazıda ele aldık.

Suçtan geldiğini sonradan öğrenen ne yapmalı?

Suç eşyasının satın alınması suçu kastı gerektirir; TCK 166 ise satın alırken iyi niyetli olan kişiye de bir yükümlülük getirir. Bir hukuki ilişkiye dayanarak edindiği eşyanın suçla elde edildiğini sonradan öğrenen kişi, bunu suçu takibe yetkili makamlara vakit geçirmeksizin bildirmelidir. Bildirmeyen kişi altı aya kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Üst sınırı altı ayı aşmayan ve uzlaştırma kapsamında olmayan bu suç, önödeme kapsamındadır.

Diyelim ki bir öğrenci, ikinci el sitesinden aldığı dizüstü bilgisayarı servise götürdü ve servis cihazın kayıp bildirimli olduğunu söyledi. Bu andan itibaren öğrencinin yapacağı en doğru şey, cihazı ve satın alma belgelerini alarak kolluğa veya savcılığa başvurmaktır. Bilgisayarı sessizce yeniden satmak ise hem TCK 166’yı hem de, artık eşyanın kaynağını bildiği için, TCK 165’teki “satma” hareketini gündeme getirir.

Uzlaştırma, zararın giderilmesi ve eşyanın iadesi nasıl işler?

Suç eşyasının satın alınması, 2019’da CMK 253’teki listeye eklenmiş ve şikâyete bağlı olmamasına rağmen uzlaştırma kapsamına alınmıştır. Kamu davası açmaya yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; eşya sahibi ile şüpheli, eşyanın iadesi veya bedelinin ödenmesi üzerinde anlaşabilir. Edim tek seferde yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Sürecin genel işleyişi için uzlaştırma yazımıza bakabilirsiniz.

Etkin pişmanlığı düzenleyen TCK 168 ise bu suçu saymaz; madde hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli ve taksirli iflasla sınırlıdır. Bu nedenle zararın giderilmesi burada kanuni bir indirim sebebi olarak değil, takdiri indirim, erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirmesinde önem taşır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için zararın tamamen giderilmesi kanuni şarttır.

Eşyanın asıl sahibine veya şüpheliye müdafi ya da vekil olarak bir ceza avukatının hangi aşamada destek olabileceği ekonomik suçlar sayfamızda anlatılmıştır. TCK 167 uyarınca suç, ayrılık kararı olmayan eşin veya üstsoy, altsoy gibi yakın akrabanın zararına işlenmişse ilgili akrabaya ceza verilmez.

Suç Eşyasının Satın Alınması Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.