Güncelleme: Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu, Ankara
Bu sayfada neler var?
Her ceza dosyası duruşma salonunda bitmez. Kanun, bazı suçlarda tarafların anlaşmasına, bazılarında belirli bir paranın ödenmesine, bazılarında da şüphelinin kabulüyle cezanın indirimli belirlenmesine imkân tanır. Uzlaştırma, önödeme, seri muhakeme ve basit yargılama bu yolların başlıcalarıdır. Ankara uzlaştırma avukatı arayan şüpheliler ve mağdurlar için bu sayfada her yolun hangi suçlarda uygulandığını, sürelerini ve sonuçlarını karşılaştırdık.
| Yol | Hangi suçlar | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Uzlaştırma | Şikâyete bağlı suçlar ve kanunda sayılan diğer suçlar | Edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı | CMK m. 253, 254 |
| Önödeme | Yalnız adli para cezası veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis gerektiren suçlar ile kanunda sayılanlar | Ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz | TCK m. 75 |
| Seri muhakeme | CMK m. 250’de sayılan suçlar | Cezada yarı oranında indirim | CMK m. 250 |
| Basit yargılama | Asliye cezada adli para cezası veya üst sınırı iki yılı aşmayan hapis gerektiren suçlar | Duruşmasız hüküm; cezada dörtte bir indirim | CMK m. 251, 252 |
Uzlaştırma
Şikâyete bağlı suçlarda ve şikâyete bağlı olmasa da kanunda sayılan suçlarda uzlaştırma yoluna gidilir. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç), taksirle yaralama, tehdidin birinci fıkrası, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, üçüncü fıkrası dışındaki güveni kötüye kullanma, basit dolandırıcılık ve suç eşyasının satın alınması bu suçlar arasındadır (CMK m. 253/1). 7593 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar da mağdurun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olması şartıyla kapsama girer.
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret ise şikâyete bağlı olsalar bile uzlaştırma dışındadır. Kapsama giren bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma uygulanmaz. 7571 sayılı Kanunla getirilen istisnaya göre suçlardan biri önödeme kapsamındaysa, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma hükümleri yine uygulanır (CMK m. 253/3).
- Teklif. Dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (m. 253/4).
- Müzakere. Müzakereler gizlidir. Şüpheli, mağdur, müdafi ve vekil katılabilir. Müzakerede yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (m. 253/13, 20). Uzlaştırmacı işlemleri otuz gün içinde sonuçlandırır; bu süre her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatılabilir.
- Sonuç. Edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Edim ileri bir tarihe bırakılmış, taksitlendirilmiş veya sürekli nitelikteyse kamu davasının açılması ertelenir (m. 253/19). Dava açıldıktan sonra sağlanan uzlaşmada ise düşme veya durma kararı verilir (m. 254).
Dikkat: Uzlaşma sağlandıktan sonra, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar dışında, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava da feragat edilmiş sayılır (CMK m. 253/19). Mağdur açısından edimin tüm zararı karşılayıp karşılamadığı bu yüzden imzadan önce hesaplanmalıdır.
Uzlaştırma bir kez sonuçsuz kalırsa aynı dosyada tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez. Buna rağmen taraflar, en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar uzlaştıklarını gösteren bir belgeyle savcılığa başvurabilir (m. 253/16, 18). Ayrıntılar ceza davalarında uzlaşma yazısında.
Önödeme
Uzlaştırma kapsamı dışında kalan ve yalnız adli para cezası ya da üst sınırı altı ayı aşmayan hapis gerektiren suçlarda savcılık, faile belirli bir miktarı ödemesini teklif eder. Miktar soruşturma giderleriyle birlikte tebliğden itibaren on gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz. Fail on gün içinde talep ederse ödeme birer ay arayla üç eşit taksitte yapılabilir (TCK m. 75/1). Hakaret de, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâli dışında, 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla bu kapsama alınmıştır (TCK m. 75/6). Ödenecek miktar suçun kanundaki cezasının alt sınırına göre hesaplanır ve teklif yazısında gösterilir.
Destek almak isterseniz: Dosyanız uzlaştırma veya seri muhakeme ile ilgiliyse ilk iş, sürelerin ve elinizdeki belgelerin doğru okunmasıdır. Tebligatı, tutanakları ve varsa yazışmaları bir araya getirerek görüşmeye gelirseniz, hangi yolların açık olduğunu birlikte değerlendirebiliriz. Ayrıntılar için büronun iletişim bilgileri.
Seri muhakeme
Kanunda sayılan suçlarda soruşturma sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmezse seri muhakeme uygulanır. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m. 179/2-3), gürültüye neden olma, resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan ve başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması bunlardan bazılarıdır (CMK m. 250/1). Usulün uygulanması için şüphelinin teklifi müdafii huzurunda kabul etmesi şarttır. Savcı temel cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı belirler. Koşulları varsa bu cezayı seçenek yaptırıma çevirebilir, erteleyebilir veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kıyasen uygulayabilir. Talep mahkemece onaylanırsa hüküm kurulur. Bu usul tamamlanamazsa şüphelinin kabul beyanı sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz. Bkz. seri muhakeme usulü.
Basit yargılama
İddianamenin kabulünden sonra asliye ceza mahkemesi, adli para cezası veya üst sınırı iki yıl ya da daha az hapis gerektiren suçlarda basit yargılama usulüne karar verebilir. İddianame taraflara tebliğ edilir ve beyanlarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Mahkeme duruşma yapmadan hüküm kurar. Mahkûmiyet hâlinde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (CMK m. 251). Bu hükme itiraz edilirse duruşma açılır ve dava genel hükümlere göre görülür (CMK m. 252). Bkz. basit yargılama usulü.
Bu yolların hiçbiri uygulanamıyorsa dosya genel hükümlere göre yürür. Kovuşturma sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir; ayrıntılar HAGB rehberinde. Genel usul için ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakabilirsiniz.
Uzlaştırma ve Seri Muhakeme Hakkında Merak Edilenler
Uzlaştırma teklifini reddedersem ne olur?
Soruşturma genel hükümlere göre devam eder ve savcı delillere göre karar verir. Reddetmek aleyhe bir sonuç doğurmaz. Ancak aynı dosyada ikinci kez uzlaştırma yapılmaz. Taraflar iddianame düzenlenene kadar kendi aralarında uzlaşıp bunu belgeyle savcılığa bildirebilir.
Uzlaştırmada avukat bulunması zorunlu mu?
Uzlaştırmada avukat zorunlu değildir. Şüpheli ve mağdur müzakerelere kendileri katılabilir, müdafi ve vekil de katılabilir. Seri muhakemede ise durum farklıdır: şüphelinin teklifi kabulü ancak müdafii huzurunda geçerli olur.
Uzlaşmada kararlaştırılan taksitler ödenmezse ne olur?
Edimin ileri tarihe bırakıldığı veya taksitlendirildiği durumlarda kamu davasının açılması ertelenir. Edim yerine getirilmezse dava açılır. Mağdur ayrıca uzlaşma raporunu ilam niteliğinde belge olarak icraya koyabilir (CMK m. 253/19).
Seri muhakemede verilen ceza adli sicile işlenir mi?
Mahkemenin onayıyla kurulan mahkûmiyet hükmü bir ceza mahkûmiyetidir ve kural olarak adli sicile kaydedilir. Ancak savcı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kıyasen uygulamışsa bu karar ayrı bir sisteme kaydedilir ve adli sicil kaydı sayılmaz.
Dayanak mevzuat
Görüşme için
İlk görüşmeden önce konuyu bir iki cümleyle özetlemeniz ve varsa çağrı kâğıdı, tutanak veya kararları yanınıza almanız yeterlidir.
Büro telefonu: 0 312 231 93 93 · Adres ve iletişim formu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir dosyada süreler ve uygulanacak hükümler suç tarihine ve belgelere göre ayrıca değerlendirilir.
