Yargıtay CGK: Polisin Sorusu Üzerine Çantayı Açmak, Arama Kararının Yerini Tutar mı?

Son kontrol: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluKaynak: Yargıtay Karar Arama ve mevzuat.gov.tr

Devriye gezen polis, elinde iki bez çanta taşıyan birini durdurup “Çantada ne var?” diye soruyor; adam da “Kaçak sigara” diyor. Bu hukuka aykırı delil yargıtay kararı, tam olarak bu sahneyi konu alıyor: Arama kararı ya da yazılı emir olmadan, “rızayla” gösterilen çantadan çıkan 146 paket sigara mahkûmiyete dayanak olabilir mi? Yargıtay Ceza Genel Kurulu 19 Kasım 2025’te oy çokluğuyla “olamaz” dedi.

Karar, sokakta sıkça yaşanan bir durumu hukuki bir çerçeveye oturtuyor. Kolluğun soru sorması yasak değil. Ama kapalı bir çantanın içine bakmak, soru sormaktan farklı bir işlem sayılıyor. Aşağıda olayı, önceki kararları, Genel Kurulun gerekçesini ve karşı oyu sırayla ele alıyoruz. Ardından, aynı dönemde verilen ikinci bir Genel Kurul kararıyla sınırın nereden geçtiğini göstermeye çalışıyoruz.

Olay: devriye, iki bez çanta ve bir siyah poşet

Kararda anlatılan olay 27 Şubat 2013’te İzmir’de geçiyor. Devriye görevindeki kolluk görevlileri, davranışlarından şüphelendikleri sanığı durduruyor. Tutanağa göre sanığın elindeki iki bez çanta ile siyah poşet kontrol ediliyor ve 146 paket bandrolsüz sigara ele geçiriliyor. Gümrük idaresinin tespit varakasında eşyanın gümrüklenmiş değeri 965,46 TL olarak gösteriliyor; bilirkişi de sigaraların kaçak olduğunu belirtiyor.

Dosyada önemli bir eksiklik var: Ne sulh ceza hâkiminden alınmış bir arama kararı ne de Cumhuriyet savcısının ya da kolluk amirinin yazılı emri bulunuyor. Olayın savcıya ne zaman bildirildiği de tutanaktan anlaşılmıyor. Karşı oy yazısına göre ise polis sanığa poşette ne olduğunu sormuş, sanık da kaçak sigara bulunduğunu söylemiş. Sanık yargılamanın başında sigaraları satmak için taşıdığını söylemiş, sonraki savunmalarında ticari amacı olmadığını ileri sürmüş.

Yerel mahkeme ve Özel Daire nasıl karar verdi?

Dosya uzun bir yol izledi. İzmir 1. Asliye Ceza Mahkemesi 2014’te sanığı kaçak eşyayı ticari amaçla bulundurmaktan 2 yıl 6 ay hapisle cezalandırdı. Hüküm bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20.07.2016’dan önce verildiği için istinaf aşaması yoktu; dosya doğrudan temyize gitti. Kapatılan 19. Ceza Dairesi 2020’de hükmü bozdu. Gerekçe, 7242 sayılı Kanun’un eşyanın değerinin hafif olması hâlinde indirim öngören lehe düzenlemesinin değerlendirilmesiydi.

Bozmadan sonra aynı mahkeme 07.04.2022’de 10 ay hapis ve adli para cezası verdi, cezayı erteledi. Katılan idarenin temyizi üzerine Yargıtay 7. Ceza Dairesi 31.05.2023’te oy çokluğuyla onadı. Dairenin karşı oy yazan üyesi, aramanın CMK m.119’daki karar veya emir olmadan yapıldığını, bu yüzden sigaraların hükme esas alınamayacağını yazdı. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aynı görüşle itiraz etti; Daire itirazı yerinde görmeyince dosya Ceza Genel Kuruluna geldi.

Ceza Genel Kurulu delili neden hükme esas almadı?

Genel Kurul önce kolluğun iki ayrı yetkisini birbirinden ayırdı. Durdurulan kişiye elbise çıkarılmadan yapılan yoklama biçimindeki kontrol, önleyici bir tedbirdir ve arama sayılmaz. Buna karşılık suç delili bulmak için kişinin üstünün veya eşyasının karıştırılması adli aramadır ve CMK m.116 ile m.119’daki usule bağlıdır. Kolluk, makul şüphe doğduğunda önce savcıya ulaşmalı, gecikmede sakınca varsa savcının, ona da ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emrini almalıdır.

Asıl tartışma “rıza” üzerindeydi; yani rızaen teslim ile arama kararı arasındaki ilişki. Genel Kurula göre gözle görülebilen, açıkta duran bir eşya için arama gerekmez; kişi onu kendi isteğiyle teslim ederse CMK m.123/1 uyarınca muhafaza altına alınır. Ancak eşya bir çantanın ya da poşetin içinde, yani görünmez durumdaysa, kolluğun sorusu üzerine gösterilmesi ayrı bir anlam taşır. Kurulun bu konudaki cümlesi şöyle:

“…gözle görülecek biçimde veya açıkta bırakılmış vaziyette değil ise zilyedin görünüşte rızaen tesliminin, kural olarak usulüne uygun bir arama ve elkoyma kararı alınma zorunluluğunu ortadan kaldırmayacağı kabul edilmelidir.”

Gerekçenin arka planında Anayasa’daki özel hayatın gizliliği ve mülkiyet hakkı var. Kurul, bu hakların vazgeçilemez nitelikte olduğunu, Anayasa’nın sınırlama usulleri arasında kişinin rızasına yer vermediğini hatırlattı. Birey ile kolluk arasındaki güç dengesizliğinin rızayı sakatlayabileceğini de ekledi. Sonuçta sanığın özgür iradesine dayanan bir rızadan söz edilemeyeceğini, sigaraların Anayasa m.38 gereği hükme esas alınamayacağını kabul etti. Onama kararını kaldırdı ve yerel mahkeme hükmünü bozdu.

Karşı oy: kalabalık caddede her poşet için karar mı alınacak?

Karar oy çokluğuyla verildi ve karşı oy, okurun gözden kaçırmaması gereken bir bakış açısı sunuyor. Karşı oy yazan üyeye göre polis Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’ndan doğan yetkisiyle sadece soru sormuş, sanık da poşeti kendi isteğiyle açmıştı. Yoğun bir caddede şüphelenilen her kişi için savcıdan ya da hâkimden karar istemek, kolluğun görevini yapamaz hâle gelmesi demekti. Üye, sanığın kaçak eşyayla birlikte yakalandığını, bunun bir suçüstü hâli olduğunu da vurguladı.

Karşı oy, Genel Kurulun daha önceki bazı kararlarında benzer olaylarda aramanın gerekmediğinin kabul edildiğini de hatırlatıyor. Bu hatırlatma önemli; çünkü içtihadın bu noktada tek sesli olmadığını gösteriyor. Çoğunluğun yaklaşımı ise rızanın biçimsel bir “evet”le değil, gerçekten özgür bir iradeyle verilmesi gerektiğini esas alıyor.

Açıkta duran sigara ile çekmecedeki sigara aynı mı?

Genel Kurulun aynı dönemde verdiği ikinci bir karar, sınırı daha görünür kılıyor. Ceza Genel Kurulu 2024/43 E., 2025/552 K. sayılı ve 03.12.2025 tarihli kararında, önü tamamen açık bir dükkânın önündeki sehpada satışa konmuş kaçak sigaralara el konulmasını arama saymadı ve hukuka uygun buldu. Aynı olayda kolluğun dükkânın mutfak bölümündeki çekmece ve dolaptan çıkardığı sigaraları ise hükme esas alınamaz saydı. Açıkta duran şeyi muhafaza altına almak serbest; kapalı bir alanı karıştırmak ise karar ya da yazılı emir istiyor.

Hukuka aykırı delil yargıtay kararı hangi kanun hükümlerine dayanıyor?

Genel Kurulun başvurduğu maddeleri Ceza Muhakemesi Kanunu’nun bugünkü metniyle karşılaştırdık. Olay tarihinden bu yana bu maddelerde, kararın sonucunu etkileyecek bir değişiklik görünmüyor. Kısaca:

• CMK m.116/1: Aramanın ön koşulu makul şüphedir; şüphe yoksa üst, eşya veya işyeri karıştırılamaz.
• CMK m.119/1: Aramayı kimin emredebileceği sıralanmıştır: önce hâkim, acele durumda savcı, savcıya da ulaşılamazsa kolluk amiri. İşyeri gibi yerlerde bu son halka devreden çıkar.
• CMK m.123: Kişinin kendi isteğiyle verdiği eşya sadece muhafazaya alınır; vermediğine el koyma yoluna gidilir.
• CMK m.127: Kararsız el koyma kalıcı değildir; bir gün içinde hâkime götürülmeli, hâkim iki gün içinde onaylamazsa tedbir düşer.
• CMK m.206/2-a ve m.217/2: Usulsüz toplanan delil duruşmada reddedilir, mahkûmiyet yalnız hukuka uygun delille kurulabilir.
• CMK m.230/1-b ve m.289/1-i: Gerekçeli kararda bu tür deliller ayrıca gösterilir; hükmün onlara yaslanması kanunda hukuka kesin aykırılık hâli olarak sayılmıştır.

Bu hukuka aykırı delil yargıtay kararı, sonuca Anayasa m.38’deki yasaktan hareketle ulaşıyor; kanundaki usul kuralları ise bu yasağın somutlaştığı yerler. Kaçakçılık suçları bakımından Kurul, 5607 sayılı Kanun’un arama ve el koymada CMK’nın uygulanacağını öngördüğünü de not etti. Kaçakçılık suçlarının genel çerçevesi için kaçakçılık suçları ve cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Bu karar kimleri etkiler, benzer durumda neye dikkat edilmeli?

Hukuka aykırı delil yargıtay kararı yalnız sigara dosyalarını ilgilendirmiyor. Kolluğun sokakta durdurduğu kişinin çantasından, poşetinden ya da sırt çantasından bir şey çıktığı her dosyada aynı soru gündeme gelebilir. Sanık ve müdafi açısından ilk iş, dosyada bir arama kararı veya yazılı emir olup olmadığını görmek. Suçtan zarar gören veya katılan idare açısından ise tablo farklı: Delilin usulsüz toplanması, esasen doğru olan bir iddiayı ispatsız bırakabilir. Bu yüzden kolluk işlemlerinin baştan düzgün yapılması herkesin yararına.

1. Tutanağı satır satır oku. Eşyanın açıkta mı yoksa bir çanta veya poşetin içinde mi bulunduğu nasıl yazılmış, bak.
2. Karar ya da emri ara. Arama kararı, savcının yazılı emri veya kolluk amirinin emri dosyada var mı; saat ve tarih olayla uyumlu mu, kontrol et.
3. Rıza iddiasını sorgula. Rızanın nasıl alındığı, kişinin hakları konusunda bilgilendirilip bilgilendirilmediği tutanakta yer alıyor mu, incele.
4. El koyma onayını kontrol et. Hâkim kararı olmadan yapılan el koymanın süresinde hâkim onayına sunulup sunulmadığına bak.
5. İtirazı erken ve açık yap. Delilin hukuka aykırılığını ifadede, duruşmada ve kanun yolu dilekçesinde gerekçeli olarak ileri sür.

Soruşturma ve kovuşturmanın genel işleyişi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına, yakalama sonrası haklar için yakalama ve gözaltı yazısına göz atabilirsiniz.

Hukuka aykırı delil yargıtay kararı hakkında merak edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Yargıtay kararları somut olayın özelliklerine göre verilir; benzer görünen bir dosyada farklı sonuç çıkabilir. Karar metni Yargıtay Karar Arama sisteminden alınmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.