Konut Dokunulmazlığının İhlali (TCK 116): Eski Eşin Evine Girme, Kiracının Durumu ve Ceza

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Konut dokunulmazlığının ihlali, bir kimsenin evine ya da evinin eklentilerine onun rızası olmadan girmek veya rızayla girdikten sonra çıkması istendiği hâlde orada kalmaktır. Türk Ceza Kanunu bu fiili 116. maddede düzenler ve halk arasında hâlâ eski kanundaki adıyla “haneye tecavüz” denir. Korunan değer mülkiyet değil, kişinin kendi yaşam alanında kimsenin rahatsız etmesine maruz kalmadan yaşama hakkıdır.

Bu yüzden suçun mağduru her zaman evin sahibi olmayabilir. Evde kiracı oturuyorsa korunan kişi kiracıdır; ev sahibi de izinsiz girdiğinde fail olabilir. Boşanmış eşler arasında, paylaşılan evlerde veya bir işyerinde ise tablo değişir. Aşağıda bu farklı durumları, cezayı ve başvuru yollarını sırayla ele alıyoruz.

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu nasıl oluşur?

116/1 iki ayrı hareketi cezalandırır. Birincisi, konuta veya eklentilerine rızaya aykırı olarak girmektir. İkincisi, rızayla içeri alındıktan sonra, çıkması istendiği hâlde buradan çıkmamaktır. Misafir olarak gelen bir akrabanın tartışma sonrası “Lütfen evimden çık” denmesine rağmen kapıdan çıkmayı reddetmesi, ikinci türün tipik örneğidir.

Konut, kişinin sürekli ya da geçici olarak yaşadığı yerdir. Kalıcı bir ev olabileceği gibi otel odası, öğrenci yurdundaki oda veya yazlık da bu kapsamda değerlendirilebilir. Eklenti kavramını kanun tanımlamaz; uygulamada genellikle bahçe, balkon, müstakil evin avlusu, garaj ve kilitli depo gibi konutla bağlantılı ve ona hizmet eden alanlar bu kapsamda kabul edilir. Apartmanın herkese açık merdiven boşluğu gibi ortak alanların durumu ise olayın özelliklerine göre tartışılır.

Konut dokunulmazlığının ihlali ancak kasten işlenebilir. Failin yanlış daireye girdiğini fark edip hemen çıkması ile bilerek eve girmesi aynı değerlendirilmez. Rızanın varlığı da girişin anına göre değil, evde kalınan süre boyunca aranır; başta verilen izin geri alındığında kişi evden çıkmakla yükümlüdür.

Haneye tecavüz cezası ne kadar?

116/4’teki gece vakti, TCK 6’ya göre güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zaman dilimidir. Kapıyı zorlayarak, içerideki kişiyi iterek ya da tehdit ederek girmek de aynı fıkraya girer. Birinci ve ikinci fıkralarda açıkça “mağdurun şikâyeti üzerine” ifadesi yer alırken dördüncü fıkrada bu ifade bulunmaz. Bu nedenle cebir, tehdit veya gece vakti ile işlenen hâlin şikâyet aranmaksızın soruşturulduğu kabul edilir.

TCK 119 ise haneye tecavüzün silahla, kişinin kendini tanınmayacak hâle koymasıyla, birden fazla kişi tarafından birlikte, suç örgütünün korkutucu gücünden yararlanarak ya da kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde cezanın bir kat artırılmasını öngörür. Girme sırasında kasten yaralamanın ağır neticeleri gerçekleşirse yaralama hükümleri ayrıca uygulanır.

Eski eşin evine girmek suç mu?

Evet, boşanmadan sonra eski eşin oturduğu eve onun rızası olmadan girmek konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturabilir. Tapunun kimin adına olduğu bu değerlendirmeyi değiştirmez; korunan, evde fiilen yaşayan kişinin huzurudur. Eski eşin “çocuğumu görmeye geldim” demesi de tek başına rıza yerine geçmez. Kişisel ilişki kurma kararı varsa bu karar, belirlenen usulde uygulanır; eve zorla girmeye izin vermez.

Evlilik devam ederken durum farklıdır. 116/3’e göre evlilik birliğinde aile bireylerinden birinin rızası varsa suç oluşmaz; ancak bu rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerekir. Eşlerin fiilen ayrı yaşadığı ve evin artık ortak konut olarak kullanılmadığı durumlarda ise hangi kuralın uygulanacağı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Eski eşin eve girmesi tehdit, hakaret veya darp ile birlikte gerçekleşmişse her fiil ayrıca soruşturulur. Kasten yaralamada boşanılan eş, cezayı artıran hâller arasındadır. 6284 sayılı Kanun’a göre şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılması, korunan kişinin konutuna ve işyerine yaklaşmaması gibi tedbirler de istenebilir. Bu tedbirler ve başvuru yolu aile içi şiddet ve koruma kararları sayfasında açıklanıyor. Tedbir kararına rağmen eve gelen kişi, fiili ayrıca suç oluştursa bile hâkim kararıyla zorlama hapsine tabi tutulabilir.

Ev sahibi kiracının evine izinsiz girebilir mi?

Hayır, girmesi suç oluşturabilir. Kira sözleşmesiyle birlikte konutu kullanma hakkı kiracıya geçer ve ceza hukuku bakımından korunan kişi artık kiracıdır. Kiraya verenin elindeki yedek anahtarla kiracı yokken içeri girmesi, kiracı evdeyken zorla girmeye çalışması ya da kiracıyı çıkarmak için kilidi değiştirip eşyaları dışarı koyması eve izinsiz girme niteliğindedir. Eşyaların zarar görmesi hâlinde mala zarar verme de gündeme gelebilir.

Kiraya verenin eve girme ihtiyacı için yasal bir yol vardır. TBK 319’a göre kiracı, bakım, satış veya yeni bir kiralama için zorunlu olduğu ölçüde kiralananın gezilip görülmesine izin vermekle yükümlüdür; kiraya veren de bunu uygun bir süre önce bildirmek zorundadır. Kiracının bu izni haksız yere vermemesi hukuki bir uyuşmazlıktır ve kira hukukunun araçlarıyla çözülür; kendiliğinden eve girmek için bir gerekçe oluşturmaz.

İşyerine izinsiz girmek de aynı suç mu?

Kısmen. Konut dokunulmazlığının ihlali suçunu düzenleyen maddenin ikinci fıkrası, işyerlerini ve eklentilerini de korur, ancak herkese açık olan yerleri ayrı tutar. Açık bir rızaya gerek olmadan girilmesi olağan olan yerler, örneğin çalışma saatinde bir mağazanın satış alanı, bu korumanın dışındadır. Aynı mağazanın personel odası, deposu veya kapalı olduğu saatlerdeki iç mekânı ise kapsama girer. İşyeri için öngörülen ceza konuta göre daha hafiftir: altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası.

116/3’teki ortak kullanım kuralı işyerleri için de geçerlidir. Birden fazla kişinin birlikte kullandığı bir büroya, ortaklardan birinin meşru amaçla verdiği izinle giren kişi suç işlemiş olmaz.

Uzlaştırma, önödeme ve basit yargılama uygulanır mı?

CMK 253/1-b-4, şikâyete bağlı olup olmadığına bakmaksızın konut dokunulmazlığının ihlalini (madde 116) uzlaştırma kapsamına alır. Böylece cebir, tehdit veya gece vakti işlenen hâl de dahil olmak üzere 116. maddedeki bütün hâllerde dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir. Kanun, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali için 119/1-c’yi listeye açıkça eklediği hâlde 116 için böyle bir ekleme yapmamıştır; bu nedenle 119 ile ağırlaşan hâllerde uzlaştırmanın uygulanıp uygulanmayacağı somut dosyada tartışılabilir.

Uzlaşma sağlanır ve şüpheli üstlendiği edimi hemen yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Taraflara teklif yapıldıktan sonra yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Kurumun genel işleyişi ceza davalarında uzlaşma yazısında, hızlandırılmış usullerle birlikte ise uzlaştırma ve seri muhakeme sayfasında anlatılıyor.

Önödeme bu suçta uygulanmaz; TCK 75/1 uzlaşma kapsamındaki suçları ve üst sınırı altı ayı aşan hapis cezalarını önödemenin dışında tutar. Buna karşılık 116/1 ve 116/2’nin üst sınırı iki yılı geçmediği için asliye ceza mahkemesi basit yargılama usulüne karar verebilir. Taşınmazı malik gibi işgal etmek ise konut dokunulmazlığından farklı olarak TCK 154’teki hakkı olmayan yere tecavüz suçunu oluşturabilir.

Haneye tecavüzde mağdur hangi adımları izlemeli?

1. Güvenliği sağlayın. Kişi hâlâ içerideyse veya zorla girmeye çalışıyorsa 155 Polis ya da 156 Jandarma aranır.
2. İzleri koruyun. Zorlanan kilit, kırılan kapı veya pencere fotoğraflanır; olay yeri kolluk gelmeden düzeltilmez.
3. Tanık ve kayıtları belirleyin. Komşular, site görevlisi ve kamera kayıtları not edilir.
4. Altı ay içinde şikâyet edin. 116/1 ve 116/2 şikâyete bağlıdır; süre, fiili ve faili öğrenmeden başlar.
5. Koruma tedbiri isteyin. Fail eski eş veya aile bireyiyse 6284’e göre tedbir talep edilir.

Şikâyet kolluğa ya da Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir; Ankara’da soruşturmalar Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür. Hem şikâyetçi hem de hakkında soruşturma açılan kişi, ifade ve uzlaştırma aşamalarında bir ceza avukatını vekil veya müdafi olarak yanına alabilir.

Konut dokunulmazlığının ihlali hakkında merak edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.