Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suç Mağduru Ne Yapabilir? Haklar, Süreler ve Koruma Tedbirleri

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Yaşadığınız olayın bir cinsel dokunulmazlığa karşı suç olup olmadığını düşünmek, o olayı yeniden hatırlamayı gerektirebilir ve bu kolay değildir. Bu yazı, olayın ayrıntısına girmeden, mağdurun ve yakınlarının bilmek isteyeceği şeylere odaklanıyor: nereye başvurulur, hangi süreler vardır, ifade verirken hangi korumalar işler ve kanun güvenliğiniz için hangi tedbirleri öngörür.

Yaşanan olay kanunda hangi başlık altında değerlendirilir?

Türk Ceza Kanunu bu alanda dört madde kullanır. Cinsel saldırı (m. 102) yetişkin mağdura yönelik fiilleri düzenler; kanun bunun hafif biçimini “sarkıntılık” olarak ayırır. Çocukların cinsel istismarı (m. 103) on sekiz yaşını doldurmamış mağdurları korur. 104. madde, on beş yaşını bitirmiş ama henüz reşit olmamış biriyle zor kullanılmadan kurulan ilişkiyi ayrıca yaptırıma bağlar. Cinsel taciz (m. 105) ise bedensel temas bulunmayan cinsel amaçlı davranışları kapsar.

Hangi maddenin uygulanacağına mağdur karar vermez; bu nitelendirmeyi savcılık ve mahkeme delillere göre yapar. Sizin için önemli olan, yaşadıklarınızı hatırladığınız kadarıyla ve kendi kelimelerinizle anlatabilmektir. Her bir cinsel dokunulmazlığa karşı suç için ayrıntılı açıklamayı ayrı yazılarımızda bulabilirsiniz: çocuk mağdurlar, on beş–on sekiz yaş aralığı ve temassız davranışlar.

Cinsel dokunulmazlığa karşı suç mağduru ilk olarak nereye başvurur?

Başvuru için kolluğa (polis veya jandarma) ya da doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına gidebilirsiniz. Bir cinsel dokunulmazlığa karşı suç şüphesini bildirmek için olayın bütün ayrıntılarını bilmeniz ya da delil getirmeniz şart değildir; soruşturmayı yürütmek savcılığın görevidir. Önce sağlık kuruluşuna başvurmanız da mümkündür; tedavi ve muayene, hukuki başvurunun önünde bir engel değildir. Olayla ilgili mesaj, fotoğraf, kıyafet gibi eşyaları değiştirmeden saklamak, sonradan delil tespitini kolaylaştırır.

Başvurduğunuz anda size mağdur olarak haklarınız anlatılmalı ve bu açıklama tutanağa geçirilmelidir. Delillerin toplanmasını istemek, soruşturmanın amacını bozmamak kaydıyla savcılıktan belge örneği almak ve savcının kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etmek bu haklar arasındadır. Yanınızda güvendiğiniz bir yakınınızın bulunmasını istemeniz de doğaldır.

Şikâyet süresi hangi hâllerde işler, hangilerinde aranmaz?

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır ve fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar; bu süre her hâlde dava zamanaşımını geçemez (TCK m. 73). Cinsel saldırının temel hâli ve sarkıntılık, reşit olmayanla cinsel ilişkinin birinci fıkrası ve cinsel taciz şikâyete bağlıdır. Buna karşılık cinsel saldırının ağır hâlinde (eşe karşı işlenmesi hariç) ve çocuk mağdurlara yönelik istismarda şikâyet aranmaz; savcılık olayı öğrendiği anda re’sen harekete geçer.

Kanun bazı durumlarda cezayı yarı oranında artırır: birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi, akrabalık veya bakım ilişkisinin, kamu görevinden ya da iş ilişkisinden gelen gücün istismar edilmesi bunlardan bazılarıdır. Taciz yüzünden mağdur iş yerinden, okulundan ya da ailesinin yanından ayrılmak durumunda kaldıysa, verilecek hapis cezası bir yılın altında kalamaz. On yıldan fazla hapis gerektiren hâllerde dava ağır ceza mahkemesinde görülür.

İfade verirken mağdur nasıl korunur?

Olayın etkisiyle psikolojisi zarar görmüş mağdur ya da çocuk, soruşturma ve kovuşturma boyunca tanık olarak kural olarak bir defa dinlenir; yeniden dinleme ancak maddi gerçeğin ortaya çıkması zorunlu kılıyorsa yapılır. Dinleme yapılırken yanınızda ruh sağlığı, tıp ya da eğitim alanından bir uzman bulunur.

Cinsel istismar mağduru çocuklarda bu korumalar daha da sıkıdır: TCK m. 103/2’deki suçlarda çocuğun soruşturmadaki beyanı, kendilerine yönelik hizmet veren merkezlerde savcı nezaretinde uzmanlarca alınır ve kayda geçirilir.

Savcı veya hâkim, ifadenin özel bir ortamda alınması gerektiğini ya da şüpheliyle yüz yüze gelmenin sakıncalı olduğunu değerlendirirse beyan, uzmanlar aracılığıyla özel ortamda alınır. Cinsel saldırının ağır hâlinde mağdurun soruşturmadaki beyanı da, çocuk mağdurlar için öngörülen merkezlerde savcı nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır; beyanın ve görüntünün kayda alınması için ise mağdurun rızası aranır. Bu kayıtlar dosyada saklanır, kimseye verilmez ve yalnızca yazılı tutanağa dönüştürülmüş hâli taraflara verilebilir.

Baro avukatı ve katılan sıfatı

Vekil tutmamış bir mağdur, cinsel saldırı veya çocuğa yönelik cinsel istismar dosyasında hem soruşturmada hem kovuşturmada barodan kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur çocuksa ya da kendini ifade edemeyecek durumdaysa talep dahi aranmaz; avukat kendiliğinden atanır. Adli tıp işlemleri veya dava nakli nedeniyle başka bir şehre gitmek zorunda kalan mağdurun yol, konaklama ve yemek giderleri Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

Dava açıldıktan sonra mağdur, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek kamu davasına katılabilir. Duruşmadan haberdar edilmek ve tanıkların çağrılmasını istemek kovuşturmadaki mağdur hakları arasındadır; davayı sonuçlandıran karara karşı kanun yoluna gidebilmek için ise katılan sıfatı gerekir. Kanun yolu aşamasında ilk kez katılma istenemeyeceği için bu adımı yerel mahkemede atmak gerekir.

Cinsel dokunulmazlığa karşı suç dosyasında uzlaştırma neden yapılmaz?

Ceza Muhakemesi Kanunu, uzlaştırmaya elverişli suçları sayarken bu grubu bilerek dışarıda bırakmıştır; şikâyete bağlı olan cinsel taciz veya temel hâldeki cinsel saldırı bile istisna değildir. Bu nedenle bir cinsel suç mağduru, şüpheliyle bir uzlaştırmacı huzurunda görüşmeye ya da ödeme karşılığında anlaşmaya davet edilemez. Aynı mağdura karşı bu suçla birlikte işlenmiş ve normalde uzlaştırmaya tabi başka bir suç varsa, onun için de uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Bu kural cinsel istismar dosyalarında da aynen geçerlidir; çocuk mağdur veya ailesi adına böyle bir teklif yapılamaz. Şikâyete bağlı hâllerde şikâyetten vazgeçmek ise mümkündür ve kural olarak davayı düşürür. Böyle bir karar verilmeden önce, vazgeçmenin tazminat hakları üzerindeki etkisini (TCK m. 73/7) avukatınızla konuşmanız, karar üzerinde baskı hissediyorsanız bunu savcılığa bildirmeniz önerilir.

Güvenlik için hangi koruma tedbirleri istenebilir?

6284 sayılı Kanun, cinsel şiddeti de şiddet tanımına dahil eder. Mülki amir; barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, psikolojik, hukuki ve sosyal danışmanlık ile can güvenliği tehlikedeyse geçici koruma kararı verebilir. Hâkim ise şiddet uygulayanın mağdura yaklaşmamasına, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesine, konuttan uzaklaştırılmasına ve silahını teslim etmesine karar verebilir.

Bir cinsel suç nedeniyle yapılan şikâyetin ardından mesajla, telefonla ya da kapıya gelerek rahatsız etme devam ediyorsa bu tedbirler özellikle işe yarar. Tedbir kararı ilk seferde en çok altı ay için verilir, gerekirse uzatılır. Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; talep en yakın aile mahkemesi hâkiminden, mülki amirden ya da kolluktan istenebilir. Ceza soruşturmasının sonucunu beklemek gerekmez.

1. Güvende olun. Acil bir tehlike varsa önce kolluktan yardım isteyin.
2. Başvurunuzu yapın. Kolluğa veya savcılığa gidin; haklarınızın anlatıldığını tutanakta görün.
3. Avukat isteyin. Vekiliniz yoksa baro görevlendirmesini talep edin.
4. Koruma talep edin. Gerekirse 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı isteyin.
5. Katılma talebinde bulunun. Dava açıldığında yerel mahkemede davaya katılın.

Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suç Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.