Cinsel Amaçlı Taciz Karşısında Mağdurun Rehberi: Delil, Şikâyet Süresi ve Koruma Kararı (TCK 105)

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Cinsel amaçlı taciz, bir kişinin bedenine dokunulmadan da yaşanabilen ve iz bırakan bir hak ihlalidir; Türk Ceza Kanunu bu davranışı 105. maddede suç olarak tanımlar. Rahatsız edici mesajlar, iş yerinde tekrarlanan imalar ya da sokakta karşılaşılan teşhir, farklı görünseler de aynı taciz hükmünün kapsamına girebilir.

Bu yazıyı, tacize uğrayan kişinin “Şimdi ne yapmalıyım?” sorusuna sakin ve adım adım cevap vermek için hazırladık. Delillerin korunması, altı aylık şikâyet süresi, koruma kararları ve yargılama süreci aşağıda sırasıyla anlatılıyor. Yaşadığınız şey hakkında konuşmak zor olabilir; hangi adımı ne zaman atacağınıza karar vermek sizin hakkınızdır.

Hangi davranışlar cinsel amaçlı taciz sayılır?

Kanun suçu kısa bir cümleyle tanımlar: bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etmek. Belirleyici olan, davranışın cinsel bir amaç taşıması ve bedensel temasın bulunmamasıdır. Temas varsa olay cinsel saldırı ya da çocuklara yönelik istismar hükümleri çerçevesinde değerlendirilir; bu ayrım için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazımıza bakabilirsiniz.

Tacizin görünümleri çeşitlidir: sözlü imalar, cinsel içerikli mesaj veya görsel gönderme, teşhir, bir kişiyi cinsel amaçla sürekli rahatsız eden davranışlar. Tek bir davranış da taciz suçunu oluşturabilir; kanun bir süreklilik şartı aramaz. Davranışın tekrarlanması ve kişinin güvenliğinden endişe etmesine yol açması hâlinde ayrıca ısrarlı takip suçu (TCK 123/A) gündeme gelebilir.

Taciz karşısında ilk adımlar nelerdir?

İlk tepki mesajları silmek, numarayı engellemek ya da olayı unutmaya çalışmak olabilir. Bunlar anlaşılır tepkilerdir; ancak ileride şikâyet etmeye karar verirseniz delillere ihtiyaç duyacaksınız. Aşağıdaki sıra, hem güvenliğinizi hem de haklarınızı korumaya yöneliktir:

1. Güvende olun. Yakın bir tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezini arayın veya en yakın kolluk birimine gidin.
2. Mesajları silmeyin. Engellemeden önce yazışmaların ekran görüntüsünü, gönderenin numarası veya kullanıcı adı ve tarih görünecek biçimde alın.
3. Kayıt tutun. Olayların tarihini, saatini, yerini ve varsa tanıklarını kısa notlar hâlinde yazın.
4. Güvendiğiniz birine anlatın. Bu kişi hem destek olur hem de ileride tanıklık edebilir.
5. Süreyi takvime yazın. Fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir.
6. Başvurun. Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe verebilir veya kolluğa başvurabilirsiniz.

Ceza ne kadar, hangi durumlar cezayı artırır?

Tacizin temel şeklinde yaptırım üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Fiil bir çocuğa karşı işlenmişse hâkim seçimlik bir yaptırım uygulayamaz; ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir. İkinci fıkra ise belirli ilişkilerde ve yöntemlerde cezayı yarı oranında artırır.

Aynı fıkranın son cümlesi, mağdurun taciz yüzünden işini bırakmak, okulundan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalması hâlinde cezanın bir yıldan az olamayacağını söyler. Bu nedenle yaşanan sonuçların, örneğin istifa dilekçesinin veya okul kaydının dondurulmasının, dosyaya belgeyle yansıtılması önemlidir.

Şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçme nasıl işler?

105. maddenin birinci fıkrası, temel şekli açıkça mağdurun şikâyetine bağlar. TCK 73’e göre şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde başvurmazsa soruşturma yapılamaz. Süre, dava zamanaşımını aşmamak koşuluyla işler. Failin kimliğini sonradan öğrendiyseniz sürenin başlangıcı o tarihtir.

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme davayı düşürür (TCK 73/4). Bu nedenle vazgeçme kararı, baskı altında değil, sakin bir değerlendirmeyle verilmelidir. Vazgeçerken şahsi haklardan da açıkça vazgeçildiği belirtilirse, aynı konuda hukuk mahkemesinde dava açma imkânı da kalmaz (TCK 73/7).

Koruma kararı ve güvenlik önlemleri

6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korumayı amaçlar. Kanundaki şiddet tanımı cinsel ve psikolojik şiddeti de kapsar. Bu kapsamdaki kişi; aile mahkemesi hâkiminden, mülki amirden ya da kolluktan tedbir kararı isteyebilir.

Hâkim, şiddet uygulayanın korunan kişiyi iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesine, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmamasına karar verebilir (6284 m. 5). Tedbir kararı ilk seferde en çok altı ay için verilir ve gerekirse uzatılabilir. Karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanır; ilk ihlalde süre üç günden on güne kadardır (6284 m. 13). Kararlara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir.

İş yerinde taciz yaşayan çalışan ne yapabilir?

İş yerindeki taciz olaylarında ceza yolu ile iş hukuku yolu birbirinden bağımsızdır ve birlikte yürüyebilir. Ceza tarafında aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılması ya da hizmet ilişkisinin kötüye kullanılması cezayı artırır. İş hukuku tarafında ise işverene yazılı bildirim, iş sözleşmesinden doğan haklar ve tazminat talepleri ayrıca değerlendirilir; bunun için iş hukuku ve İSG sayfamıza bakabilirsiniz.

Diyelim ki bir çalışan, yöneticisinden aylar boyunca taciz niteliğinde mesajlar alıyor ve sonunda istifa etmek zorunda kalıyor. Bu durumda mesajlar elektronik haberleşme yoluyla gönderildiği için ve işini bırakmak zorunda kaldığı için ceza artırımları gündeme gelir. Mesajların, işe ilişkin yazışmaların ve istifa sürecinin belgelenmesi, hem ceza hem de iş hukuku dosyasının temelini oluşturur. Dijital delillerin korunmasıyla ilgili konular için bilişim hukuku sayfamız da yol gösterebilir.

Çocuk taciz mağduru olduğunda aile ne yapmalı?

Çocuğun yaşadığı tacizi anlatması, bir yetişkine göre çok daha zor olabilir; utanç, korku ya da failin tehditleri susmasına yol açabilir. Ebeveynin ilk görevi çocuğu suçlamadan dinlemek, ayrıntı için ısrar etmemek ve onu güvende hissettirmektir. Olayın tekrar tekrar anlattırılması çocuğu yıpratır; ayrıntılı dinleme, kanunun öngördüğü şekilde uzmanlar eşliğinde yapılmalıdır.

Fiil bir çocuğa karşı işlenmişse ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir ve seçimlik adli para cezası yoktur. Vekili bulunmayan çocuk mağdur için istem aranmadan vekil görevlendirilir (CMK 234/2). Çocuğun dinlenmesi sırasında bir uzman bulundurulur (CMK 236/3). Suç mağduru çocuk, Çocuk Koruma Kanunu anlamında korunma ihtiyacı olan çocuktur; bu nedenle danışmanlık veya sağlık gibi koruyucu ve destekleyici tedbirler de istenebilir. Tacizi gerçekleştiren kişi okul, kurs veya servis gibi bir ortamdansa kurum yönetimine yazılı bildirim yapmak, çocuğun o kişiyle temasını kesmek için ilk adımdır.

Soruşturma ve yargılamada mağdurun hakları

Soruşturma evresinde mağdur, delillerin toplanmasını isteyebilir ve savcılıktan belge örneği talep edebilir. Mağdur 18 yaşından küçükse ve vekili yoksa, istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir (CMK 234/2). İfade verirken şüpheliyle yüz yüze gelmekte sakınca görülürse, savcı veya hâkim ifadenin özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınmasına karar verebilir (CMK 236/4).

Dosya asliye ceza mahkemesinde görülür. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK 173). Dava açılırsa mağdur, hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir. Suç tarihinden sonra ilgili hükümler değişmişse TCK 7/2 uyarınca fail lehine olan uygulanır. Ceza sürecindeki çalışmalarımız için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Cinsel Amaçlı Taciz Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.