Koşullu Salıverilme Hesabı: Cezanın Ne Kadarı Yatar, 7593 ile Ne Değişti?

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Hüküm kesinleştiğinde ailelerin ilk sorduğu şey “kaç yıl yatacak?” olur; bu sorunun cevabı kararın son satırındaki rakamda değil, koşullu salıverilme kurallarında ve bunlara bağlanan birkaç ek hesapta yatar. Mahkemenin verdiği ceza ile cezaevinde fiilen geçirilecek süre aynı şey değildir. Aradaki farkı suç türü, suç tarihi, tekerrür, tutuklulukta geçen günler ve hükümlünün kurumdaki davranışı belirler.

Aşağıda 5275 sayılı Kanunun 107 ve 108. maddelerini, 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanunla değişen beşinci fıkrayı ve iki varsayımsal infaz hesaplama örneğini sırayla ele alıyoruz. Amaç kesin bir tarih vermek değil; resmî hesabı yapan infaz bürosunun hangi verilere baktığını anlaşılır kılmaktır.

Koşullu salıverilme ne demektir, hangi iki şarta bağlıdır?

Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda gösterilen bölümünü kurumda iyi hâlle geçirdikten sonra kalan kısmı dışarıda, denetim altında tamamlamasıdır. Kanun iki şart arar: belirli bir sürenin dolması ve iyi hâl (m.107/1-2). Süre şartı aritmetiktir; iyi hâl ise idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesine dayanır.

İyi hâl, 5275 m.89’a göre en geç altı ayda bir yapılan değerlendirmeyle belirlenir. Kurul; kurum kurallarına uyumu, disiplin cezalarını, katılınan eğitim ve iyileştirme programlarını, suçtan duyulan pişmanlığı ve yeniden suç işleme riskini birlikte tartar. Olumsuz değerlendirilen hükümlü için yeniden değerlendirme süresi bir yılı geçemez (m.89/6).

Süre dolduğunda kurum idaresi gerekçeli bir rapor hazırlayıp infaz hâkimliğine gönderir. İnfaz hâkimi raporu uygun bulursa koşullu salıverilmeye dosya üzerinden karar verir; bulmazsa gerekçesini kararında gösterir. Her iki karara karşı itiraz yolu açıktır (m.107/11).

Cezanın ne kadarı yatar? Suç türüne göre oranlar

Genel kural basittir: süreli hapis cezasında cezanın yarısı kurumda geçirilir. Ağırlaştırılmış müebbette bu süre 30, müebbette 24 yıldır (m.107/2). Kanun ise bazı suçlarda ve bazı faillerde bu oranı yükseltir. Aşağıdaki tablo yetişkin hükümlüler için temel oranları gösterir.

Çocuklar için ayrı bir denge kurulmuştur. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan (102–105) veya uyuşturucu ticaretinden (188) hapis alan çocuklarda oran üçte ikidir; 108/9’daki dörtte üç çocuklara uygulanmaz (m.107/2-e ve g, m.108/10). Örgüt ve terör suçlarından mahkûm çocuklarda da oran üçte ikidir.

Müebbet cezalarda sabit yıllar devreye girer. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki suçlarda ağırlaştırılmış müebbet için 36, müebbet için 30 yıl; mükerrirlerde 39 ve 33 yıl aranır (m.107/4, m.108/1). Çocuğa karşı işlenen suçtan verilen müebbet cezalar da 39 ve 33 yıla bağlanmıştır (m.108/8). Devletin güvenliğine, anayasal düzene veya millî savunmaya karşı bir suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle verilen ağırlaştırılmış müebbette ise salıverilme hiç uygulanmaz (m.107/16).

Birden fazla ceza varsa üst sınır var mı?

Var. Farklı hükümlerle verilen cezalar için infaz hâkimliğinden toplama kararı istenir (m.99). Toplanan süreli cezalarda kurumda geçirilecek süre en fazla 28 yıldır. Örgüt faaliyetiyle bağlantılı dosyalarda ve mükerrirlerin birden fazla süreli cezasında bu tavan 32 yıldır (m.107/3-e, m.107/4-e, m.108/1-c).

Birden fazla müebbet içeren toplamalarda sınırlar 30 ile 36 yıl, örgüt faaliyetiyle bağlantılı dosyalarda 34 ile 40 yıl arasında değişir. Uygulamada her cezanın kendi oranıyla hesaplanıp sonra birleştirildiği kabul edilir; bu yüzden aynı kişinin bir dosyası yarı, diğeri üçte iki orana tabi olabilir.

7593 ile koşullu salıverilmede ne değişti?

18 Ağustos 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun, 107. maddenin beşinci fıkrasını yeniden yazdı. Yeni metin, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir günün hesapta iki gün sayılması kuralını korur. Ancak kasten öldürme (81–83), cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı (102–103), uyuşturucu ticareti (188) ve suç örgütü kurma (220) suçlarını bu avantajın dışında bırakır.

Değişiklik yalnızca 15 yaşından önce kurumda geçen günleri etkiler; yetişkinlerin oranlarına dokunmaz. 7593’te bu fıkra için ayrı bir geçiş hükmü yok. TCK m.7/3, koşullu salıverilmeye ilişkin hükümleri “derhal uygulanır” kuralının dışında tutar. Bu nedenle suç tarihi 18.08.2026’dan önce olan dosyalarda lehe olan önceki metnin uygulanması gerektiği savunulabilir; somut değerlendirmeyi infaz hâkimliği yapar.

2025’te de bir değişiklik oldu. 04.06.2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanunla, ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlünün hiç koşullu salıverilmeyeceğini söyleyen ibare kaldırıldı; bu kişiler için süreli cezalarda dörtte üç oranı getirildi (m.108/3). İkinci tekerrürde, eklenecek süreyi tekerrüre esas en ağır cezayla sınırlayan kural uygulanmaz (m.108/2). Bu değişiklik hükümlünün lehine olduğundan eski tarihli dosyalarda da gündeme gelir.

Denetimli serbestlik tahliye hesabına nasıl girer?

Koşullu salıverilme tarihi belli olduktan sonra ikinci bir tarih ortaya çıkar: denetimli serbestliğe çıkış. 5275 m.105/A’ya göre açık kurumda veya çocuk eğitimevinde bulunan, iyi hâlli ve koşullu salıverilmesine bir yıl ya da daha az kalan hükümlü, talep ederse kalan süreyi dışarıda denetim altında geçirebilir. Sıfır–altı yaş grubunda çocuğu olan kadınlarda bu süre iki, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle yaşamını yalnız sürdüremeyenlerde üç yıldır.

7550 ile eklenen cümleye göre kişinin, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini, en az beş gün olmak üzere kurumda geçirmiş olması gerekir. Geçici madde 11 bu şartı 04.06.2025’ten önce işlenen suçlara uygulatmaz. Açık kuruma ayrılmanın ve denetimli serbestliğin ayrıntıları başka yazıların konusu; burada yalnızca hesaba etkisini gösteriyoruz.

Koşullu salıverilme hesaplama: iki varsayımsal örnek

Aşağıdaki örnekler tamamen varsayımsaldır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Resmî süre, kesinleşmiş ilama göre Cumhuriyet başsavcılığının infaz bürosunca düzenlenen belgede yer alır.

Örnek 1. Diyelim ki sabıkası olmayan bir kişi, Eylül 2025’te işlediği nitelikli dolandırıcılık suçundan 8 yıl hapis aldı ve yargılama sırasında 5 ay tutuklu kaldı. Nitelikli dolandırıcılık genel orana tabidir; kurumda geçmesi gereken süre 8 yılın yarısı, yani 4 yıldır. Tutuklulukta geçen 5 ay TCK m.63 uyarınca düşülür ve geriye 3 yıl 7 ay kalır.

Hükümlü iyi hâlliyse ve açık kuruma ayrılmışsa, koşullu salıverilme tarihine bir yıl kala denetimli serbestliğe çıkabilir. Suç 04.06.2025’ten sonra işlendiği için onda bir şartı da aranır; 4 yılın onda biri yaklaşık 5 aydır. Tutukluluğun bu eşiğe sayılıp sayılmayacağı tartışılsa bile kurumda geçecek süre eşiği aşar. Sonuçta hüküm kesinleştikten sonra kurumda kabaca 2 yıl 7 ay, denetimli serbestlikte 1 yıl geçer. Ardından 4 yıllık denetim süresi başlar; bu süre hak ederek tahliye tarihini aşamaz (m.107/6).

Örnek 2. Bu kez 2024’te işlenen uyuşturucu ticareti suçundan yetişkin bir hükümlüye 12 yıl hapis verildiğini düşünelim. TCK 188 için oran dörtte üçtür (m.108/9); kurumda geçecek süre 9 yıldır. Tahliyeden sonra hak ederek tahliye tarihine 3 yıl kalır. Denetim süresi kurumda geçirilmesi gereken süre kadar olsa da bu tarihi aşamayacağı için 3 yıl uygulanır.

Aynı hükümlünün açık kuruma ayrılabilmesi için Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’ne göre cezasının onda birini kurumda iyi hâlle geçirmesi ve koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az kalması gerekir; ayırma kararı ayrıca infaz hâkiminin onayına bağlıdır (m.14/4). Suç 2024’te işlendiği için 105/A’daki onda bir şartı aranmaz. Suç 31.07.2023 veya öncesinde işlenmiş olsaydı geçici madde 10 hesabı değiştirebilirdi. Bu yüzden suç tarihi her hesapta ilk bakılacak bilgidir.

Koşullu salıverilme kararı geri alınırsa ne olur?

Koşullu salıverilen kişi denetim süresinde tamamen serbest değildir. İnfaz hâkimi, iki yılı geçmemek üzere belirli yerlere gitmeme, belirli bir bölgede gözetim altında bulunma veya bir programa katılma gibi yükümlülükler koyabilir (m.107/9). Süre yükümlülüklere uygun ve iyi hâlle tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılır (m.107/14).

Denetim süresinde hapis cezası gerektiren kasıtlı bir suç işlenirse veya uyarıya rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar edilirse koşullu salıverilme kararı geri alınır (m.107/12). Yeni suçta, o suç için verilen hapis cezasının iki katı kadar süre; yükümlülük ihlalinde ise ihlalin niteliğine göre belirlenen süre kurumda aynen çektirilir. Her iki durumda hak ederek tahliye tarihi aşılamaz ve aynı hüküm için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez (m.107/13).

İnfaz hesabını kim yapar, hata varsa aile ne yapabilir?

İnfaz hesaplama işini yapan makam, hükmü infaz eden Cumhuriyet başsavcılığının infaz bürosudur. Ankara’da hüküm giyen biri için de hesap, infazı yürüten başsavcılığın infaz bürosunda yapılır ve hükümlüye süre belgesiyle bildirilir. Yakınlar dosya ayrıntısına her zaman doğrudan erişemez; belgeyi hükümlünün kendisinin ya da müdafiinin istemesi daha sağlıklıdır.

1. İlamı ve süre belgesini isteyin. Kesinleşme tarihi, toplam ceza, uygulanan oran ve tahliye tarihleri bu belgelerde görünür.
2. Mahsup günlerini sayın. Gözaltı ve tutuklulukta geçen günler ile adli kontrolde konutu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün (bir gün olarak) hesaba geçmiş mi, kontrol edin (CMK m.109/6).
3. Suç tarihini doğrulayın. 30.03.2020, 31.07.2023, 04.06.2025 ve 18.08.2026 eşikleri farklı kuralları devreye sokabilir.
4. Oranı suç tipine göre eşleştirin. Hükümde tekerrür veya örgüt faaliyeti tespiti yazıyorsa oran değişir.
5. Gerekirse infaz hâkimliğine başvurun. Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa m.98/1-b uyarınca karar istenir; başvuru infazı kendiliğinden durdurmaz.

Hapis cezasının ertelenmesi veya paraya çevrilmesi gibi hükümden önceki seçenekler için hapis cezalarına ilişkin yazımız, tutuklulukta geçen sürenin nasıl oluştuğu için tutuklama yazımız yol gösterebilir.

Koşullu Salıverilme Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.