Yargıtay CGK: Seri Muhakemeyi Daraltan 7331 Sınırı Önceki Suçlara Uygulanır mı?

Son kontrol: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluKaynak: Yargıtay Karar Arama ve mevzuat.gov.tr

Seri muhakeme usulü, savcının teklif ettiği ve şüphelinin müdafi huzurunda kabul ettiği, cezada yarı oranında indirim sağlayan hızlı bir yargılama yolu. Bu seri muhakeme yargıtay kararı, usulün kapsamını daraltan bir kanun değişikliğinin, değişiklikten önce işlenmiş suçlara uygulanıp uygulanamayacağını ele alıyor. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 22 Ekim 2025’te oy birliğiyle “uygulanamaz” dedi ve bıçak taşıma suçundan verilen mahkûmiyeti bozdu.

Kararın arka planında, seri muhakemenin bir usul kurumu mu yoksa cezayı etkileyen bir maddi hukuk kuralı mı olduğu tartışması var. Genel Kurul ikinci yönü öne çıkardı: Ceza miktarını yarıya indirebilen bir kurum, lehe kanun ilkesinden bağımsız düşünülemez. Aşağıda dosyanın geçmişini, Kurulun gerekçesini ve 2025–2026 değişikliklerinin bu tabloya etkisini anlatıyoruz.

Olay ve suçlama: bir olay, üç suç

Suç tarihi 28.05.2015. Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı 01.10.2015 tarihli iddianameyle sanık ve diğer sanıklar hakkında, kolluk görevlilerine yönelik zincirleme şekilde görevi yaptırmamak için direnme ve kamu görevlisine karşı görevinden dolayı alenen hakaret suçlarından dava açtı. Sanık hakkında ayrıca yasak niteliği taşıyan bıçak taşımak suçundan, 6136 sayılı Kanun’un 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca cezalandırma istendi.

Olayın nasıl geliştiğine dair kararda ayrıntı yer almıyor. Genel Kurulun incelemesi de yalnızca bıçak taşıma suçundan kurulan hükümle sınırlı. Diğer iki suç, itirazın kapsamı dışında kaldı.

Yerel mahkeme ve Özel Daire ne karar verdi?

Samsun 3. Asliye Ceza Mahkemesi 03.12.2015’te bütün suçlardan mahkûmiyet kararı verdi. Bıçak taşıma suçundan ceza 5 ay hapis ve 400 TL adli para cezasıydı; ayrıca hak yoksunluğuna ve bıçağın müsaderesine hükmedildi. Hüküm bölge adliye mahkemelerinin göreve başlamasından önce verildiği için doğrudan Yargıtay’ın önüne geldi.

Dosya temyizde uzun süre bekledi. Bu arada, 01.01.2020’de seri muhakeme usulü uygulanmaya başladı. Yargıtay 4. Ceza Dairesi ise 10.10.2022’de hükmü onadı; seri muhakemenin uygulanıp uygulanamayacağını tartışmadı. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 22.12.2022’de itiraz etti, Daire itirazı 06.02.2023’te yerinde görmedi ve dosya Ceza Genel Kuruluna gitti.

Başsavcılığın itirazı neye dayanıyordu?

Başsavcılık iki noktaya dikkat çekti. İlki, Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli ve 02.08.2022’de Resmî Gazete’de yayımlanan kararıydı. Bu kararla CMK geçici m.5/1-d’deki, 01.01.2020 itibarıyla “kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış” dosyalarda seri muhakemenin uygulanmayacağını öngören ibare, seri muhakeme yönünden iptal edilmişti. Onama kararı bu iptalden sonra verildiği için sanığın seri muhakemeden yararlanma olanağı değerlendirilmeliydi.

İkinci nokta 7331 sayılı Kanun’la CMK m.250/11’e eklenen cümleydi: Seri muhakeme, kapsama giren bir suçun kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmesi hâlinde uygulanmaz. Bıçak taşıma kapsamdaydı; direnme ve hakaret ise kapsam dışıydı. Başsavcılığa göre bu kısıtlama suç tarihinden sonra yürürlüğe girdiği için sanığa uygulanamazdı; üstelik olayın oluşuna göre bıçak taşıma, diğer suçlarla “birlikte işlenen” suç sayılamazdı.

Seri muhakeme yargıtay kararı: Genel Kurulun gerekçesi

Genel Kurul, seri muhakemenin belirli suçlarda uygulanması zorunlu, bu yönüyle bir muhakeme şartı niteliği taşıyan özel bir yargılama türü olduğunu kabul etti. Ancak savcının belirlediği cezadan yarı oranında indirim yapılmasını öngören CMK m.250/4 karşısında, kurumun sanığın alacağı cezayı doğrudan etkilediğini vurguladı. Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesi de aynı yöndeydi: Fail lehine sonuç doğuran bir usulü belirli dosyalardan esirgemek Anayasa m.38 ile bağdaşmıyordu.

Bu tespit, TCK m.7/2’deki lehe kanun ilkesini devreye soktu. Suç tarihindeki kanun ile sonraki kanunlar farklıysa failin lehine olan uygulanır. 7331 sayılı Kanun’un getirdiği “birlikte işlenen suç” sınırlaması usulün kapsamını daraltıyor, dolayısıyla sanık aleyhine sonuç doğuruyordu. Kurula göre bu sınırlama ancak Kanun’un yürürlüğünden sonra işlenen suçlara uygulanabilirdi.

“…yasak niteliği haiz bıçak taşıma suçu bakımından sanık hakkında seri muhakeme usulünün uygulanma şartlarının oluştuğu, bu bağlamda seri muhakeme usulünün uygulanmasına ilişkin olarak sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu kabul edilmelidir.”

Genel Kurul Başsavcılık itirazını oy birliğiyle kabul etti. 4. Ceza Dairesinin onama kararını bıçak taşıma suçu bakımından kaldırdı ve yerel mahkeme hükmünü bozdu. Dosya, seri muhakeme yönünden yeniden değerlendirilmek üzere yerel mahkemeye gönderildi.

Bozmadan sonra izlenecek yol kararda ayrıntılı tarif edilmiyor. Başsavcılık itirazında, seri muhakemenin uygulanabilmesi için yerel mahkemenin dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına göndermesi gerektiğini belirtmişti; çünkü usulü teklif edecek makam savcı. Genel Kurul ise sonucu, sanığın hukuki durumunun seri muhakeme yönünden yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu olarak ifade etti. Teklif yapılırsa sanık kabul edip etmemekte serbest; kabul etmezse yargılama olağan yoldan sürecek.

Kararın dayandığı kanun hükümleri bugün ne durumda?

CMK m.250’yi ve geçici m.5’i güncel metinden kontrol ettik. Kararla ilgili hükümler şöyle:

• m.250/1-b: 6136 sayılı Kanun’un 15. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarındaki suçlar kapsamda; bıçak taşıma suçu bugün de listede.
• m.250/3: Savcı usulü şüpheliye teklif eder; şüpheli teklifi müdafii huzurunda kabul ederse usul uygulanır.
• m.250/4: Savcı temel cezayı, varsa zincirleme suç hükümlerini de uygulayarak belirler ve yarı oranında indirir.
• m.250/10: Usul tamamlanamazsa şüphelinin kabul beyanı sonraki işlemlerde delil olarak kullanılamaz.
• m.250/11: İştirak hâlinde şüphelilerden biri kabul etmezse ve kapsamdaki suç kapsam dışı başka bir suçla birlikte işlenmişse usul uygulanmaz.
• TCK m.7/2: Suç tarihindeki kanun ile sonraki kanunlar farklıysa failin lehine olan uygulanır.

Bu karar kimleri etkiler?

Karar en çok, suç tarihi 14.07.2021’den önce olan ve seri muhakeme kapsamındaki bir suçun kapsam dışı başka bir suçla birlikte işlendiği iddia edilen dosyaları ilgilendiriyor. Bu dosyalarda “birlikte işlenen suç” gerekçesiyle seri muhakemenin reddedilmesi, bu karara göre yerinde olmayabilir. Hükmü kesinleşmemiş, kanun yolunda bekleyen eski dosyalar da Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle seri muhakeme açısından yeniden değerlendirilebilir.

Seri muhakemenin şüpheli için bir tercih olduğunu da unutmamak gerekiyor. Usul, teklifin müdafi huzurunda kabulüne bağlı. Kabul hâlinde ceza yarıya iniyor, ama şüpheli delillerin duruşmada tartışıldığı olağan bir yargılamadan vazgeçmiş oluyor. Mağdur açısından ise usulün uygulanması, yargılamanın kısa sürede bitmesi anlamına geliyor.

1. Suç tarihini belirle. Suçun 01.01.2020, 14.07.2021 ve 25.12.2025 tarihlerine göre konumunu tespit et.
2. Suçun kapsamda olup olmadığına bak. CMK m.250/1’deki listeyi suç tarihindeki ve bugünkü metne göre ayrı ayrı kontrol et.
3. Birlikte işlenen suç itirazını sına. Sınırlamanın suç tarihinde yürürlükte olup olmadığını ve olayın gerçekten “birlikte” işlenip işlenmediğini değerlendir.
4. Hükmün kesinleşip kesinleşmediğini kontrol et. Kanun yolunda bekleyen dosyada seri muhakeme talebini açıkça ileri sür.
5. Teklifi müdafiyle değerlendir. Kabul beyanı müdafi huzurunda verilir; indirimin ve güvenlik tedbirlerinin sonuçlarını önceden tart.

Seri muhakemenin şartları ve işleyişi için seri muhakeme usulü yazısına, bıçak taşıma suçu için 6136 sayılı Kanun rehberine bakabilirsiniz. Aynı olaydaki direnme suçu görevi yaptırmamak için direnme yazısında ele alınıyor. Hızlandırılmış yargılama yollarına genel bakış uzlaştırma ve seri muhakeme sayfasında yer alıyor.

Seri muhakeme yargıtay kararı hakkında merak edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Yargıtay kararları somut olayın özelliklerine göre verilir; benzer görünen bir dosyada farklı sonuç çıkabilir. Karar metni Yargıtay Karar Arama sisteminden alınmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.