Rulet, Tilt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları: İşletmeci Neye Dikkat Etmeli? (1072 Sayılı Kanun)

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bir kıraathane ya da dernek lokali işletiyorsanız, köşeye koymayı düşündüğünüz bir cihaz için sormanız gereken ilk soru şudur: bu makine, 1072 sayılı Kanundaki oyun alet ve makinaları yasağına girer mi? Kanun eski tarihli ve kısadır; ama kapsamı geniş, yaptırımı ağırdır. Kazanç amacı olmasa bile bazı makinelerin umuma açık bir yerde bulunması tek başına suç oluşturabilir.

Aşağıda yasağın neyi hedeflediğini, hangi yerlerin “umuma açık” sayıldığını, cezanın nasıl belirlendiğini ve kumar suçundan hangi noktalarda ayrıldığını anlatıyoruz. Son bölümde, bu makinelerde para kaybeden bir yakını olan aileler için başvurulabilecek yolları da ele aldık.

Oyun Alet ve Makinaları Yasağı Neyi Kapsar?

13 Aralık 1968 tarihli 1072 sayılı Kanunun birinci maddesi, umuma mahsus veya umuma açık yerlerde rulet, tilt ve benzeri makinelerin bulundurulmasını, çalıştırılmasını, yurda sokulmasını ve imal edilmesini yasaklar. Kanun bu cihazları geniş tarif eder: baht ve talihe bağlı olanlar da, maharet isteyenler de; otomatik, yarı otomatik ya da el veya ayakla kullanılanlar da kapsamdadır.

Maddenin iki ifadesi yasağın genişliğini belirler. Birincisi “her ne ad altında olursa olsun” ibaresidir; cihaza “beceri oyunu” ya da “eğlence ünitesi” adı verilmesi sonucu değiştirmez. İkincisi, makinenin kazanç kastıyla oynatılmasının aranmamasıdır. Kanun, fiil TCK 228’deki kumar suçunun kapsamı dışında kalsa bile uygulanacağını açıkça söyler.

Seçimlik hareketlere dikkat etmek gerekir. Makineyi sadece depoda tutan ithalatçı, onu imal eden atölye ve kıraathanede çalıştıran işletmeci farklı fiillerle aynı suçun faili olabilir. Umuma açık yer şartı ise özellikle bulundurma ve çalıştırma fiillerinde belirleyici hâle gelir.

Hangi Yerler Umuma Açık Yer Sayılır?

Umuma açık yer, herkesin belirli koşullarla girebildiği mekânı anlatır: kahvehane, kıraathane, oyun salonu, kafe ya da bir alışveriş merkezindeki eğlence alanı gibi. 1072 sayılı Kanun bu kavramı ayrıca genişletir. Spor kulüpleri, gençlik teşekkülleri ve dernekler de kanunun uygulanmasında umuma açık yer sayılır.

Bu hüküm pratikte önemli bir yanılgıyı giderir. Bir dernek, lokaline yalnızca üyelerini aldığı için orayı özel alan saymak isteyebilir. Kanun ise dernekleri doğrudan umuma açık yer kabul ettiğinden, üyeler arasında para alınmadan oynatılan bir makine bile yasağın içine girebilir.

Kişinin kendi konutunda, yalnızca aile üyelerinin kullandığı bir oyun cihazı ise umuma açık yer şartını karşılamaz. Ancak konut fiilen herkesin girip para karşılığı oynadığı bir mekâna dönüşmüşse değerlendirme değişir; bu durumda TCK 228 de gündeme gelebilir.

Langırt Masası Bugün de Yasak mı?

Kanunun adında langırt hâlâ geçer; ancak maddedeki “langırt” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 23/12/2015 tarihli, E. 2015/58, K. 2015/117 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Mevzuat kayıtlarına göre iptal 13 Ocak 2016’da yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle bir kafede duran klasik langırt masası için artık doğrudan bu ibareye dayanılamaz.

Bu durum, “benzeri” ifadesinin hiçbir zaman langırta benzer bir cihazı kapsamayacağı anlamına gelmez. Değerlendirme cihazın niteliğine göre yapılır. Masa jetonla mı çalışıyor, oyunun sonucu talihe mi bağlı, cihazla birlikte ödül ya da puan karşılığı bir sistem kurulmuş mu gibi sorular belirleyici olabilir.

Ceza Ne Kadar ve Nasıl Hesaplanır?

İkinci madde, yasağa uyulmaması hâlinde iki yaptırımı birlikte öngörür: alt sınırı bir, üst sınırı beş yıl olan hapis cezası ve alt sınırı yüz, üst sınırı bin gün olan adli para cezası. Bu aralıklar 2008’de 5728 sayılı Kanunla bugünkü hâlini aldı. Hâkim önce TCK 61’deki ölçütlere göre temel cezayı belirler, sonra varsa takdiri indirim gibi hükümleri uygular.

Bu suçta farklı olan, dosyanın çoğunlukla mahkemeye gitmeden seri muhakeme usulüyle bitirilebilmesidir. CMK 250/1-d, 1072 sayılı Kanunun ikinci maddesindeki suçu açıkça bu usulün kapsamına alır. Cumhuriyet savcısı temel cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı belirler; koşulları varsa hapis cezasını seçenek yaptırıma çevirebilir veya erteleyebilir.

Tablo yalnızca bir örnektir. Seri muhakeme teklifi ancak şüpheli bunu müdafii huzurunda kabul ederse uygulanır (CMK 250/3). Teklif kabul edilmezse dosya genel hükümlere göre asliye ceza mahkemesinde görülür. Usulün ayrıntıları için seri muhakeme usulü yazısına bakabilirsiniz; paraya çevirme ve erteleme kuralları hapis cezaları yazısında anlatılıyor.

Kumar Suçundan (TCK 228) Farkı Nedir?

İki düzenleme sık karıştırılır, çünkü ikisi de oyun ve talihle ilgilidir. Oysa kumar suçunun merkezinde kazanç amacı vardır; TCK 228/6 kumarı, kazanç amacıyla oynanan ve kâr ile zararın talihe bağlı olduğu oyunlar olarak tanımlar. 1072 sayılı Kanun ise cihazın kendisine ve bulunduğu yere odaklanır.

Aynı mekânda hem yasak makine bulunup hem de bu makinede para karşılığı oynatılıyorsa, iki hükmün birlikte değerlendirilmesi gündeme gelir. Kumar oynayan kişi ise suç değil, Kabahatler Kanunu m. 34 kapsamında idari yaptırımla karşılaşır. İnternet üzerinden oynatılan bahis ve şans oyunları için bahis ve şans oyunları suçları yazısına göz atabilirsiniz.

İşletmeci Hakkında Soruşturma Nasıl İlerler?

Denetim sırasında makinenin tespit edilmesiyle süreç başlar. Suç şikâyete bağlı değildir; savcılık resen hareket eder. Aşağıdaki sıra, tipik bir dosyanın izleyebileceği yolu gösterir. Aşamaların süresi dosyadan dosyaya değişebilir; ancak sıralama kanundaki usulü izler.

1. Tespit ve el koyma. Kolluk makineyi tutanakla tespit eder, fotoğraflar ve el koyma işlemi yapılır. Tutanakta cihazın türü, sayısı ve çalışır durumda olup olmadığı yer almalıdır.
2. İfade. İşletmeci veya dernek yöneticisinin ifadesi alınır. Müdafi seçme ve açıklama yapmama hakkı bu aşamada da geçerlidir.
3. Seri muhakeme teklifi. Savcı, kamu davasının açılmasını ertelemezse seri muhakemeyi teklif eder. Kabul, müdafi huzurunda yapılır.
4. İddianame. Teklif reddedilirse ya da koşullar oluşmazsa dava asliye ceza mahkemesinde açılır; üst sınır beş yıl olduğu için ağır ceza görevli değildir.
5. Müsadere. Bulundurulması suç oluşturan eşya TCK 54/4 uyarınca müsadere edilir; bu nedenle makinenin iadesi kural olarak beklenmemelidir.

Uzlaştırma bu suçta uygulanmaz. Suç şikâyete bağlı değildir ve özel kanunlardaki suçlarda uzlaştırma için kanunda açık hüküm gerekir (CMK 253/2); 1072 sayılı metinde uzlaştırmaya yer veren bir düzenleme bulunmuyor. Önödeme de, üst sınırı altı ayı aşan hapis cezası nedeniyle kapsam dışıdır (TCK 75). Dava zamanaşımı, üst sınır beş yıl olduğundan sekiz yıldır (TCK 66/1-e).

Bir Makinenin Yasak Kapsamında Olup Olmadığı Nasıl Değerlendirilir?

Kanun bir liste vermediği için değerlendirme cihazın özelliklerine bakılarak yapılır. İşletmecinin kendine sorabileceği sorular şunlardır: Cihaz jeton, kart ya da para ile mi çalışıyor? Oyunun sonucu büyük ölçüde talihe mi bağlı, yoksa tamamen fiziksel beceriye mi? Oyuncuya puan, kupon ya da ödül veriliyor mu? Makine herkesin girebildiği bir alanda mı duruyor?

Bu soruların hiçbiri tek başına sonucu belirlemez; ama tespit tutanağına ve bilirkişi incelemesine konu olan noktalar genellikle bunlardır. Satın alma öncesinde cihazın teknik belgelerini ve satıcının verdiği açıklamaları saklamak, ileride kastın tartışılması gerektiğinde işe yarar.

Bu Makinelerde Para Kaybeden Bir Yakınınız Varsa Ne Yapabilirsiniz?

1072 sayılı Kanundaki suçun doğrudan bir mağduru yoktur; korunan değer kamu düzenidir. Yine de bir mekânda yasak makinelerin çalıştırıldığını fark eden aile üyeleri durumu Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa bildirebilir (CMK 158). İhbar yazılı veya sözlü yapılabilir ve ihbarcının kimliğinin dosyada nasıl yer alacağı başvuru sırasında sorulabilir.

Mekânda para karşılığı oynatılıyorsa ve oynayanlar arasında çocuklar varsa tablo ağırlaşır. TCK 228/2, çocukların kumar oynaması için yer ve imkân sağlanmasında cezayı bir kat artırır. Tarih, saat, mekânın adı ve varsa fotoğraf gibi bilgilerin not edilmesi, ihbarın somutlaşmasına yardımcı olur. Ceza dosyasındaki süreçle ilgili sorularınız için ceza hukuku hizmetlerimiz sayfasından bilgi alabilirsiniz.

Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.