Mala Zarar Verme Suçu (TCK 151–152): Araç Çizme, Kamu Malı, Etkin Pişmanlık ve Uzlaştırma

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Sabah otoparka indiğinizde aracınızın kapısı boydan boya çizilmiş, aynası kırılmış olabilir. Bu tablo çoğu zaman Türk Ceza Kanunu’nun 151. maddesindeki mala zarar verme suçunun konusudur. Kanun, başkasına ait bir malı yıkmayı, tahrip etmeyi, yok etmeyi, bozmayı, kullanılamaz hâle getirmeyi veya kirletmeyi cezalandırır. Zarar gören mal bir otomobil, bir bina duvarı ya da bir cep telefonu olabilir.

Aynı fiil, zarar verilen malın kime ait olduğuna ve nasıl zarar verildiğine göre çok farklı sonuçlar doğurur. Bir komşunun aracını çizmek şikâyete bağlıyken otobüs durağını kırmak şikâyet aranmadan soruşturulur. Aile içinde verilen zarar ise bazen hiç cezalandırılmaz. Bu yazı bu farkları ve zararın giderilmesinin sonuca etkisini anlatıyor.

Mala zarar verme suçu nedir, hangi fiiller kapsama girer?

Madde altı ayrı hareket sayar: yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek ve kirletmek. Zararın kısmi olması yeterlidir; malın tamamen işe yaramaz hâle gelmesi gerekmez. Bir aracın boyasını çizmek, lastiğini kesmek, bir cam kırmak, başkasının telefonunu yere çalıp ekranını parçalamak veya bir duvara sprey boyayla yazı yazmak bu kapsamda değerlendirilebilir.

Suçun konusu “başkasının” malıdır. Kişinin kendi malına zarar vermesi bu maddeye göre suç değildir. Ortak mülkiyetteki bir mala zarar veren paydaş ise diğer paydaşların payı bakımından başkasının malına zarar vermiş sayılabilir. Mal taşınır da olabilir, taşınmaz da.

Mala zarar verme ancak kasten işlenebilir. TCK 22’ye göre taksirle işlenen fiiller yalnızca kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır ve kanunda taksirle mala zarar verme diye bir suç yoktur. Park ederken dikkatsizlikle başka bir aracı çizen sürücü bu nedenle ceza soruşturmasıyla değil, hukuki sorumlulukla karşılaşır. Ancak olay yerini bildirimsiz terk etmek gibi davranışlar trafik mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirilir.

Araç çizme cezası ne kadar?

Özel bir araca kasten zarar verilmesi 151/1’e girer. Ceza dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; hâkim ikisinden birini seçer. Soruşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır ve şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Maddenin eskiden hayvanlara ilişkin olan ikinci fıkrası 7332 sayılı Kanun’la 2021’de yürürlükten kaldırıldı; bugün 151’de tek fıkra kalmıştır.

Diyelim ki Keçiören’de bir sitede oturan kişi, park yeri tartışması yaşadığı komşusunun aracını anahtarla çiziyor. Olay site kamerasına yansımışsa kimlik tespiti kolaylaşır. Araç sahibi şikâyette bulunmazsa savcılık kendiliğinden soruşturma yapamaz. Şikâyet edilirse dosya önce uzlaştırmaya gönderilir; zarar giderilir ve taraflar anlaşırsa soruşturma sona erebilir.

Kamu malına zarar verme neden daha ağır cezalandırılır?

152/1, bazı malların toplum için taşıdığı önem nedeniyle cezayı bir yıldan dört yıla kadar hapse çıkarır ve şikâyet şartını kaldırır. Bu hâller şunlardır: kamu kurumlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis ya da eşya; yangın, sel ve kazalara karşı korunmaya ayrılmış eşya; dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu; sulama ve içme suyu tesisleri; grev veya lokavt sırasında işçi ve işveren tarafının malları; siyasi partilerin ve meslek kuruluşlarının malları; bir kamu görevlisinden görevi nedeniyle öç almak amacıyla verilen zarar.

Otobüs durağının camını kırmak, parktaki bankı sökmek, trafik levhasını bükmek veya belediyeye ait çöp konteynerini yakmak kamu malına zarar verme örnekleridir. Suç yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak ya da sel ve toprak kaymasına yol açarak işlenmişse 152/2 gereği ceza bir katına kadar artırılır. Zarar sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmeti geçici de olsa aksarsa 152/3’e göre ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Eşin veya çocuğun verdiği zarar cezalandırılır mı?

TCK 167, malvarlığına karşı suçlarda aile ilişkisini ayrıca dikkate alır ve yağma dışındaki bu suçlar için mala zarar vermeyi de kapsar. Zarar, hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşe, üstsoya veya altsoya, aynı derecedeki kayın hısımlarına, evlat edinene veya evlatlığa ya da aynı konutta birlikte yaşayan kardeşe verilmişse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Bu bir şahsi cezasızlık sebebidir; fiil suç olmaya devam eder, ama bu kişilere ceza verilmez.

İkinci grupta ceza verilir, ancak indirilir. Ayrılık kararı verilmiş eşe, aynı konutta yaşamayan kardeşe veya aynı konutta birlikte yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ya da ikinci derece kayın hısımlarına verilen zararda soruşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir. Boşanma kesinleştikten sonra eski eş bu kapsamda değildir; eski eşin eşyalarına verilen zarar genel hükümlere tabidir.

Zarar giderilirse ceza ne kadar azalır?

TCK 168, zarar verdiği malın karşılığını ödeyen faile cezasında indirim imkânı tanır. Fail, azmettiren veya yardım eden kişi, bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse indirimin oranı zamana göre değişir. Kovuşturma başlamadan, yani iddianame kabul edilmeden önce giderilen zararda ceza üçte ikisine kadar indirilir. Kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce giderilen zararda indirim yarısına kadardır.

Zararın yalnızca bir kısmı ödenmişse etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır. Etkin pişmanlık uzlaştırmadan farklıdır: Uzlaşma soruşturmayı sona erdirebilir, etkin pişmanlık ise mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz, cezayı azaltır. Bu yüzden kamu malına zarar verme gibi uzlaştırma dışındaki hâllerde zararın erken giderilmesi, failin elindeki başlıca imkândır.

Zararın giderilmesi hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından da önem taşır. 7589 sayılı Kanun’la 31.07.2026’da yeniden düzenlenen CMK 231’e göre bu karar için zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi gerekir. Sanık bunu hemen yapamıyorsa, zararı denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödemesi koşuluyla da karar verilebilir. Mahkûmiyette erteleme ve paraya çevirme gibi diğer seçenekler hapis cezaları ve seçenek yaptırımlar yazısında anlatılıyor.

Mala zarar verme suçunda uzlaştırma var mı?

Yalnızca şikâyete bağlı basit hâlde vardır. CMK 253/1-a, soruşturulması şikâyete bağlı bütün suçları uzlaştırma kapsamına alır; 151 bu nedenle kapsamdadır. 152’deki nitelikli hâller ise şikâyete bağlı değildir ve 253/1-b’deki listede de sayılmaz; bu hâllerde uzlaştırma yapılmaz. Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.

Mala zarar verme, uzlaştırma dışındaki başka bir suçla, örneğin nitelikli hırsızlıkla birlikte aynı kişiye karşı işlenmişse CMK 253/3 gereği uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Hırsızlık amacıyla verilen zararda TCK 142/4 şikâyet şartını da kaldırır. Hırsızlığın kendi nitelikli hâlleri hırsızlık suçu yazısında, uzlaşmanın genel işleyişi ise ceza davalarında uzlaşma yazısında ve uzlaştırma ve seri muhakeme sayfasında ele alınıyor.

Önödeme bu suçta uygulanmaz, çünkü hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşar. 151’in üst sınırı üç yıl olduğu için basit yargılama usulü de kapsam dışındadır; mala zarar verme seri muhakeme listesinde de yer almaz.

Zarar gören kişi ne yapmalı, süreç nasıl işler?

1. Hasarı belgeleyin. Onarımdan önce fotoğraf ve video çekin; tarih ve yer görünür olsun.
2. Kayıtları isteyin. Site, işyeri ve cadde kameralarının kayıtları kısa sürede silinebileceği için hemen talep edin.
3. Zararı tespit ettirin. Servis ekspertizi, fatura veya usta raporu ile zararın tutarını belgeleyin.
4. Altı ay içinde şikâyet edin. Özel mala verilen zararda şikâyet kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Ankara’da soruşturmalar Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür.
5. Uzlaştırma veya dava. Uzlaştırmada zararın ödenmesi konuşulur; anlaşma olmazsa asliye ceza mahkemesinde yargılama yapılır.

Zarar gören kişi, ceza dosyasından bağımsız olarak tazminat için hukuk yoluna da gidebilir. Hem şikâyetçi hem de şüpheli, ifade, uzlaştırma ve yargılama aşamalarında bir ceza avukatını vekil veya müdafi olarak görevlendirebilir. Ceza soruşturmasının genel aşamaları ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasında özetleniyor.

Mala zarar verme hakkında merak edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.