Yargıtay 2026: Olayı Başlatan Sanıktan Haksız Tahrik İndirimi Esirgenebilir mi?

Son kontrol: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluKaynak: Yargıtay Karar Arama ve mevzuat.gov.tr

Haksız tahrik indirimi yargıtay kararı incelenirken çoğu zaman tek bir soru sonucu belirler: olayı kim başlattı? Ceza Genel Kurulu 11 Şubat 2026’da oy birliğiyle verdiği kararında, ilk haksız hareketin sanıktan geldiği ve karşı tarafın ateş açtığının ispatlanamadığı bir dosyada indirimin uygulanamayacağını söyledi.

Uygulamada “kuşkudan sanık yararlanır” ilkesi, ilk hareketin belirsiz kaldığı kavgalarda sık sık tahrik indirimine kapı açar. Bu karar ilkenin sınırını da çiziyor: şüphe, olayın akışına ve hayatın olağan seyrine uygun düşmüyorsa sanık lehine yorumlanamıyor.

Olay: bir telefon mesajıyla başlayan tartışma

Olay Kasım 2014’te Ankara’da yaşanıyor. Katılanın eşinin telefonuna, sanıklardan birinin telefonundan “Çok güzelsiniz.” şeklinde bir mesaj gönderiliyor. Katılan telefon sahibini arıyor; sanık önce mesajı yeğeninin attığını söylüyor, sonra tamamen inkâr ediyor ve katılanı yanına çağırıyor.

Katılan iki arkadaşıyla sanığın evinin bulunduğu yere gidiyor; sanığın yanında ise ailesi ve yakınları var. Karşılaşma sırasında sanıklar katılana ateş ediyor ve onu karın bölgesinden yaralıyor. Rapora göre yaralanma katılanın yaşamını tehlikeye sokuyor ve bir organının işlevinde sürekli zayıflamaya yol açıyor. Katılan da üzerindeki tabancayla havaya ateş ediyor.

Taraflar olayı farklı anlatıyor. Katılan tarafı önlerinin kesildiğini ve sanıkların ateş ettiğini söylüyor; sanık ise katılanın aracıyla yolunu kestiğini ve kendisine ateş ettiğini savunuyor. Tarafsız bir görgü tanığı yok. Kriminal raporlara göre olay yerinde en az üç tabanca kullanılmış, bunlardan biri katılana ait.

Yerel mahkeme ve Yargıtay dairesi ne karar verdi?

Ağır ceza mahkemesi ilk yargılamada sanıkları beraat ettiriyor. Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu kararı, sanıkların müşterek fail olarak kasten öldürmeye teşebbüsten mahkûm edilmesi gerektiği gerekçesiyle bozuyor. Bozmaya uyan mahkeme TCK 81/1, 35 ve 62 uyarınca her bir sanığa 10’ar yıl hapis cezası veriyor; bu hüküm de dairece onanıyor. Dosya istinaf incelemesinden geçmiyor, ilk derece hükmü doğrudan temyiz edilmiş.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı onamaya itiraz ediyor. İtiraza göre ilk haksız hareket mesaj nedeniyle sanık tarafından gelmiş olsa da her iki taraf da karşı tarafın önce ateş ettiğini ileri sürüyor ve ilk ateşi kimin açtığı kesin olarak belirlenemiyor. Başsavcılık bu durumda etki-tepki dengesinin sanıklar lehine bozulduğunu, üstelik ikinci sanığın katılana yönelik önceden hiçbir haksız davranışı bulunmadığını, mahkemenin haksız tahriki hiç tartışmadığını belirtiyor. Daire itirazı yerinde görmüyor ve dosya Ceza Genel Kuruluna geliyor.

Bu haksız tahrik indirimi yargıtay kararı hangi şartlara dayanıyor?

Genel Kurul, istikrar kazanmış kararlarına dayanarak dört koşul sayıyor: tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunmalı, fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı, işlenen suç bu ruh hâlinin tepkisi olmalı ve haksız eylem mağdurdan gelmeli. Kurum, failin kusur yeteneğindeki azalmayı karşılıyor; haksız bir fiilin yarattığı ruhsal karışıklık, kişinin kendini suçtan alıkoyma yeteneğini zayıflatıyor.

Kararın asıl ağırlığı ispat kuralında. Genel Kurul, ilk haksız hareketin kimden geldiği şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlanamazsa şüphenin sanık lehine yorumlanacağını kabul ediyor. Ama bir şart ekliyor:

…bu kabulün dosya kapsamından anlaşılan olayın gerçekleşme biçimine, somut olayın özelliklerine ve hayatın olağan akışına uygun düşmesi zorunluluğu karşısında her olayın kendine özgü koşulları değerlendirilerek bir sonuca varılması gerektiği gözden uzak tutulmamalıdır.

Somut olayda Genel Kurul, ilk haksız hareketin mesajın gönderildiği telefonun sahibi olan sanıktan geldiğini, katılanın olay yerine bu meseleyi konuşmak için gittiğini tespit ediyor. İlk ateşi katılanın açtığına dair bir bulgu yok; sanıklara yönelen ve etki-tepki dengesini bozacak bir söz veya davranış da belirlenemiyor. Bu tablo karşısında haksız tahrikin koşulları oluşmuyor ve itiraz oy birliğiyle reddediliyor. Onanan 10 yıllık cezalar yerinde kalıyor.

Haksız tahrik indirimi yargıtay kararı: indirim hangi durumda uygulandı?

Aynı dönemde verilen başka bir Genel Kurul kararı, tahrikin hangi olgularla kabul edildiğine dair bir karşılaştırma sunuyor. 2025/42 E., 2026/131 K. sayılı ve 04.03.2026 tarihli kararda sanık, evliliği sürerken başka biriyle birlikte yaşamak üzere evden ayrılan eşini, barışmak için buluştuktan sonra araç içinde silahla öldürmüştü. Yargıtay dairesi, sanığın olaydan önce eşini affettiğini ve barıştıklarını esas alarak tahriki kabul etmemişti.

İlk derece mahkemesi direndi ve Genel Kurul direnmeyi isabetli buldu. Genel Kurula göre maktulün yaklaşık üç ay süren görüşmeleri ve evi terk etmesi, Türk Medeni Kanunu’nun 185. maddesindeki sadakat yükümlülüğüne aykırıydı ve TCK 29 anlamında haksız fiil sayılmalıydı. Bu karar oy çokluğuyla çıktı; sekiz üye tahrik koşullarının oluşmadığı görüşüyle karşı oy kullandı. Bu kararın toplumsal açıdan tartışmaya açık olduğunu, karşı oyların sayısının da gösterdiğini not etmek gerekiyor.

Genel Kurulun 2023/556 E., 2025/585 K. sayılı kararı ise karşılıklı haksız davranışlar için genel bir kural hatırlatıyor: haksız bir eylemle karşı tarafı tahrik eden fail, gördüğü tepki yüzünden tahrik altında kaldığını kural olarak ileri süremez; ancak tepki onun eylemine göre açıkça orantısızsa bu kez tepkinin kendisi haksız fiil sayılabilir.

Kararın dayandığı kanun hükmü: TCK 29 ne diyor?

Türk Ceza Kanunu 29, haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye cezada indirim öngörüyor. Ceza türüne göre indirim şöyle işliyor:

İndirimin miktarı somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından belirleniyor. 765 sayılı eski Kanundaki ağır-hafif tahrik ayrımı 2005’te yürürlüğe giren TCK ile kaldırıldı; artık iki sınır arasında tahrikin sanığın iradesine etkisine göre bir oran seçiliyor. TCK 61/5 indirimlerin sırasını da belirliyor: temel ceza üzerinden önce teşebbüs, ardından haksız tahrik, en son takdiri indirim uygulanıyor. Takdiri indirim (TCK 62) tahrikten bağımsız, ayrı bir değerlendirmedir.

Bu karar okur için ne anlama geliyor, kimleri etkiler?

Kavga veya silahlı karşılaşmayla biten olaylarda sanık tarafı çoğu zaman “önce onlar saldırdı” der. Bu karar, bu iddianın tek başına yetmediğini gösteriyor: olayı başlatan hareket belliyse ve karşı taraftan gelen haksız bir söz ya da davranış tespit edilemiyorsa, belirsizlik sanık lehine sayılmayabiliyor. Özellikle olaydan önceki mesajlar, telefon kayıtları ve buluşmanın kim tarafından ve hangi amaçla ayarlandığı belirleyici hâle geliyor.

Katılan ve maktul yakınları için ise karar, olay öncesine ait yazışmaların ve arama kayıtlarının dosyaya girmesinin önemini ortaya koyuyor. Mesajların ve ekran görüntülerinin delil olarak nasıl korunacağı ceza davasında dijital delil yazısında anlatılıyor.

1. İlk hareketi tespit edin. Olayı başlatan söz, mesaj veya davranışın kimden geldiği tahrik tartışmasının başlangıç noktasıdır.
2. Olay öncesi yazışmaları toplayın. Mesajlar, arama kayıtları ve şikâyet dilekçeleri ilişkinin seyrini gösterir.
3. Silah ve kovan incelemesini isteyin. Kaç silah kullanıldığı ve kimin ateş ettiği kriminal raporlarla ortaya konur.
4. Tanıkların tarafsızlığını değerlendirin. Tarafsız görgü tanığı yoksa beyanlar maddi bulgularla karşılaştırılmalıdır.
5. Tahrikin tartışılmasını talep edin. Gerekçede tahrik hiç ele alınmamışsa bu eksiklik kanun yolunda ileri sürülebilir.

Kasten öldürmenin nitelikli hâlleri için kasten öldürme suçu, teşebbüste ceza hesabı için suça teşebbüs, kanun yolları için ceza muhakemesinde istinaf yazılarımıza bakabilirsiniz. Ağır ceza mahkemesinde görülen davalara ilişkin genel bilgi ağır ceza davaları sayfasında yer alıyor.

Haksız tahrik hakkında sık sorulanlar

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Yargıtay kararları somut olayın özelliklerine göre verilir; benzer görünen bir dosyada farklı sonuç çıkabilir. Karar metni Yargıtay Karar Arama sisteminden alınmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.