Eşin cinsel saldırısı: şikâyet hakkı, koruma kararı ve delil nasıl korunur?

Son mevzuat kontrolü: 5 Kasım 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: TCK 102 ve 73, CMK 76, 234, 236 ve 253, 6284 sayılı Kanun

Evlilik, kişinin kendi bedeni üzerindeki karar hakkını ortadan kaldırmaz. Türk Ceza Kanunu cinsel saldırı suçunu düzenlerken eşleri ayrıca anar ve eşe karşı işlenen fiili de suç olarak kabul eder. Bu deneyimi yaşayan kişi çoğu zaman utanç, korku ya da ailesini koruma isteği arasında kalır. Yaşananı adlandırmakta zorlanmak çok olağandır. Hukuk, bu noktada mağdura hem cezai yolu hem de hızlı koruma imkânlarını birlikte sunar; hangi adımı ne zaman atacağına mağdur karar verir.

Bu yazıda eşin cinsel saldırısında şikâyet hakkının nasıl işlediğini, altı aylık sürenin önemini, baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilmesini, ifade verirken tanınan güvenceleri, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararını ve delillerin nasıl korunabileceğini sırasıyla anlatıyoruz. Amaç, kararınızı verirken elinizde net ve sakin bir yol haritası bulunmasıdır. Acil bir tehlike varsa önce 112 aranmalıdır; güvende olmak her adımdan önce gelir ve diğer bütün işlemler bu güvenlik sağlandıktan sonra da yapılabilir.

Evlilik içinde cinsel saldırı suç mudur?

Evet. Türk Ceza Kanununun 102. maddesi, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişiyi cezalandırır ve bu kural evli çiftler için de aynen geçerlidir. Kanun, fiilin vücuda organ veya cisim sokularak işlendiği ağır hâlini ikinci fıkrada ayrıca düzenler ve bu fiilin eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma ile kovuşturmanın mağdurun şikâyetine bağlı olduğunu açıkça yazar. Bu ifade, eşe karşı işlenen fiilin suç sayıldığını kanunun kendisinin teyit ettiği anlamına gelir.

Suçun temel hâli zaten şikâyete bağlıdır. Dolayısıyla eşin cinsel saldırısında devletin harekete geçmesi için mağdurun şikâyetçi olması gerekir. Şikâyet, soruşturmayı başlatan beyandır: mağdurun savcılığa veya kolluğa yaşadığını anlatıp failin cezalandırılmasını istemesidir. Bu kural mağdura bir kontrol alanı da tanır. Kişi, kendisi hazır olduğunda ve güvenliğini sağladıktan sonra bu yola başvurabilir. Süreyi kaçırmamak için yine de erken bilgi almak faydalıdır. Suçun genel çerçevesini cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazımızda bulabilirsiniz.

Şikâyet hakkı ne kadar sürede ve nasıl kullanılır?

Şikâyete bağlı suçlarda kanun, şikâyet hakkının fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde kullanılmasını öngörür (TCK 73). Eşin cinsel saldırısında fail bilindiği için süre, pratikte fiilin gerçekleştiği günden itibaren işlemeye başlar. Altı ay geçtikten sonra yapılan şikâyet, kural olarak soruşturma açılmasını sağlamaz. Bu nedenle karar vermekte zorlanan bir kişinin bile, süre dolmadan bir avukata ya da şiddet önleme merkezine danışması yerinde olur.

Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle ya da sözlü olarak, kolluğa ise sözlü beyanla yapılabilir. Dilekçede olayın tarihi, yeri, failin kimliği ve varsa tanıklar yazılır; grafik ayrıntı vermek zorunlu olmaz, ifade sırasında gerekli sorular sorulur. Ayrıntılı adımlar için suç duyurusu nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz. Kanun şikâyetten vazgeçme imkânı da tanır; bu kararın baskı altında verilmemesi önemlidir ve sonuçları şikâyetten vazgeçme yazımızda anlatılır.

Şikâyetten sonra soruşturma nasıl ilerler?

Şikâyetin ardından Cumhuriyet savcısı soruşturmayı başlatır ve delilleri toplar. Adalet Bakanlığının cinsel suç soruşturmalarına ilişkin genelgesi, savcının bu dosyalarda derhal harekete geçmesini, delilleri hızla toplamasını ve mağdurun olayı farklı kişilere tekrar tekrar anlatmak zorunda kalmamasını gözetir. Süreç genellikle aşağıdaki sırayla ilerler, ancak her dosya kendi koşullarına göre şekillenir. Soruşturma süresince dosyanın gizliliği korunur ve mağdurun kişisel bilgilerinin gereksiz yere paylaşılmaması gözetilir.

1. İfade. Savcı veya kolluk, mağdurun beyanını alır; avukat talebi bu aşamada iletilir.
2. Muayene. Mağdurun rızasıyla adli muayene yapılır ve rapor dosyaya girer.
3. Delil toplama. Mesajlar, kamera kayıtları, tanık beyanları ve sağlık kayıtları istenir.
4. Karar. Savcı yeterli şüphe görürse iddianame düzenler, görmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse mağdur, bu karara karşı kanunda gösterilen süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Dava açılırsa yargılama görevli ceza mahkemesinde yapılır ve mağdura duruşma günleri bildirilir. Her aşamada dosyanın durumunu avukatınız aracılığıyla takip edebilir, yeni delil sunabilir ve tanıkların dinlenmesini isteyebilirsiniz. İtiraz süresi kısadır ve karar size tebliğ edildiği andan itibaren işlemeye başlar; bu nedenle tebligatları yakından izlemek önemlidir.

Hangi deliller önemlidir ve nasıl korunur?

Cinsel saldırı çoğu zaman tanıksız, kapalı bir ortamda yaşanır. Bu nedenle mağdurun tutarlı anlatımı, olaydan kısa süre sonra yapılan sağlık muayenesi ve olayı destekleyen diğer izler birlikte değerlendirilir. Mümkünse vakit kaybetmeden bir hastanenin acil servisine başvurmak ve yaşananı sağlık personeline anlatmak, hem sağlığınız hem de delillerin korunması bakımından değerlidir. Hastane, adli olgu bildirimi yaparak kolluğu ve savcılığı da haberdar edebilir.

• Olay günü giyilen kıyafetler ayrı bir kâğıt torbada saklanabilir.
• Olay öncesi ve sonrası mesajlar, arama kayıtları ve sesli notlar silinmeden yedeklenebilir.
• Olayı ilk anlattığınız yakınlarınızın adları not edilebilir.
• Daha önceki şiddet başvuruları, darp raporları ve ŞÖNİM kayıtları dosyaya eklenebilir.

Mağdurun vücut muayenesi, sağlığı tehlikeye düşürmeden yapılır ve mağdurun rızası varsa ayrıca hâkim kararı aranmaz (CMK 76). Muayene, adli tıp kurumunda veya yetkili hastanede yapılır ve sonuç rapor hâlinde dosyaya girer. Raporun bir örneğini avukatınız aracılığıyla dosyadan isteyebilirsiniz. Bu adımların bir kısmını atamamış olmak şikâyet hakkını ortadan kaldırmaz; savcılık diğer delilleri de araştırır ve geç yapılan başvurularda da tanıklar ile yazışmalar önem taşır.

İfade verirken mağdura hangi güvenceler tanınır?

Ceza Muhakemesi Kanununun 236. maddesi, suçun etkisiyle psikolojisi bozulan mağdurun soruşturma ve kovuşturma boyunca kural olarak bir kez dinlenmesini öngörür; maddi gerçeğin ortaya çıkması için zorunlu hâller bunun istisnasıdır. Mağdur dinlenirken psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanından bir kişi bulundurulur. Savcı veya hâkim, sanıkla yüz yüze gelmenin sakıncalı olduğuna karar verirse ifade özel bir ortamda alınabilir. Adliyelerdeki adli görüşme odaları bu amaçla kullanılır.

Kanun, cinsel saldırının ağır hâlinin mağdurları için soruşturma aşamasındaki beyanın bu amaçla hizmet veren merkezlerde alınabilmesine imkân tanır; beyanın ses ve görüntüyle kayda alınması için mağdurun rızası aranır. Kayıtlar dosyada saklanır ve gizliliği korunur. Ayrıca kadın görevli talep etmek, ifadeye avukatla katılmak, ara vermek istemek ve anlamadığınız soruyu yeniden sormalarını istemek mümkündür. İfadenin nasıl ilerlediğini önceden bilmek kaygıyı belirgin biçimde azaltır.

Baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilir mi?

Evet. CMK 234, cinsel saldırı suçunda vekili bulunmayan mağdurun baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebileceğini düzenler. Bu talep için gelir belgesi istenmez ve avukat ücreti devlet tarafından karşılanır. Talep, ifade sırasında savcıya veya kolluğa sözlü olarak iletilebilir. Mağdur on sekiz yaşından küçükse ya da kendini ifade edemeyecek durumdaysa avukat, istem aranmaksızın görevlendirilir. Bu hakların mağdura anlatılması ve bunun tutanağa yazılması da kanunun gereğidir.

Avukat; ifade sırasında yanınızda bulunur, delillerin toplanmasını talep eder, dosyayı inceler ve kovuşturma aşamasında sizin adınıza duruşmalara katılır. Dava açıldıktan sonra mağdur, davaya katılan sıfatı kazanarak kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir. Kendi seçtiğiniz bir avukatla çalışmak da mümkündür. Önemli olan, sürecin hiçbir aşamasında yalnız kalmamanız ve sorularınızı rahatça sorabileceğiniz bir hukukçuya ulaşabilmenizdir. Avukatınızla paylaştığınız bilgiler meslek sırrı kapsamında korunur ve rızanız olmadan üçüncü kişilere aktarılamaz.

6284 sayılı Kanunla hangi koruma kararları alınabilir?

Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun hızlı koruma sağlar. Başvuru aile mahkemesine, Cumhuriyet başsavcılığına, kolluğa veya mülki amire yapılabilir. Tedbir kararı için şiddete ilişkin delil veya belge aranmaz ve karar gecikmeksizin verilir. Kararlar ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddet tehlikesi sürüyorsa uzatılabilir. Başvurunun adımlarını koruma kararı başvurusu yazımızda bulabilirsiniz.

Tedbire aykırı davranan kişi hakkında zorlama hapsi uygulanır: ilk aykırılıkta üç günden on güne, her tekrarda on beş günden otuz güne kadar ve toplamda altı ayı geçmemek üzere. Kararın ihlali hâlinde vakit kaybetmeden kolluğa veya savcılığa bilgi vermek gerekir. Uzaklaştırma kararına rağmen eve gelme gibi durumlar da bu kapsamdadır. Ortak çocuklar varsa hâkim, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulmasına ya da sınırlandırılmasına da karar verebilir.

Bu süreçte hangi destek kurumlarına ulaşılabilir?

Hukuki adımların yanında psikolojik ve sosyal destek de iyileşmenin önemli bir parçasıdır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı ALO 183 Sosyal Destek Hattı, şiddet ve istismar konusunda yedi gün yirmi dört saat ücretsiz rehberlik ve danışmanlık sunar. Acil bir tehlike anında 112 Acil Çağrı aranabilir. İçişleri Bakanlığının KADES uygulaması da kadınların tek dokunuşla kolluğa ihbarda bulunmasını sağlar. Uygulama, ihbarı doğrudan kolluk birimlerine ulaştırır.

Şiddet önleme ve izleme merkezleri, yani ŞÖNİM’ler, yedi gün yirmi dört saat esasıyla çalışır; tedbir kararlarının takibini yapar, barınma ve danışmanlık süreçlerini yönlendirir. Bu merkezlere doğrudan gidebilir ya da ALO 183 aracılığıyla yönlendirme isteyebilirsiniz. Bu merkezlerin işleyişini şiddet önleme ve izleme merkezi yazımızda anlattık. Yaşadıklarınızı güvendiğiniz bir kişiyle paylaşmak, bir psikologdan destek almak ve kararlarınızı kendi hızınızda vermek tamamen meşrudur ve sürecin doğal bir parçasıdır.

Eşe cinsel saldırı sonrasında başvuru ve koruma için 5 adımlık hazırlık planı

Bu bölüm, yazıda anlatılan hakları güvenliğinizi önceleyen ve kendi hızınızda izleyebileceğiniz bir hazırlık planına dönüştürüyor. Adımlar bir sıra izler, ancak her birini kendi koşullarınıza göre öne alabilir ya da erteleyebilirsiniz. Yukarıdaki kısa yol haritasından farklı olarak burada, başvurudan önce neyi yazmanız, yanınıza hangi belgeleri almanız, savcılıkta ve kollukta hangi talepleri açıkça dile getirmeniz ve sonrasında hangi tarihleri izlemeniz gerektiği üzerinde duruyoruz. Acil bir tehlike varsa bu hazırlıkları beklemeden 112’yi arayın; güvende olduktan sonra kalan adımlar da atılabilir.

1. Tarihleri sabitleyin. Olayın ya da olayların tarihini, yerini ve varsa olaydan sonra konuştuğunuz kişilerin adlarını kısa bir nota yazın. Birden fazla olay yaşandıysa her birini ayrı satıra yazmak, altı aylık sürenin hesabını avukatınızla birlikte yapmayı kolaylaştırır. Bu süre fiili ve faili öğrenmeden itibaren işler; fail eşiniz olduğu için pratikte olay gününden başlar. Notunuzu karşı tarafın erişemeyeceği bir yerde, örneğin şifreli bir cihazda veya güvendiğiniz bir yakınınızda saklayın. Grafik ayrıntı yazmanız gerekmez, gerekli sorular ifade sırasında sorulur.
2. Belgelerinizi tek bir dosyada toplayın. Başvuruya giderken kimlik kartınızı, varsa hastane ve adli muayene kayıtlarınızı, önceki darp raporlarını, ŞÖNİM başvurularınızı ve mesajların yedeğini yanınıza alın. Olay günü giyilen kıyafetleri ayrı bir kâğıt torbada sakladıysanız bunu görevlilere söyleyin. Ortak çocuklarınız varsa onların kimlik bilgilerini de ekleyin; koruma kararında çocuklara yaklaşmama gibi tedbirler de istenebilir. Belgelerin fotoğraflarını güvendiğiniz bir yakınınızla paylaşmak, asılları kaybolduğunda zaman kazandırır. Bu dosyanın eksik olması başvuru hakkınızı ortadan kaldırmaz.
3. Talepleri aynı başvuruda dile getirin. Savcılığa veya kolluğa gittiğinizde suç duyurusunu, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma talebini ve CMK 234 uyarınca baro avukatı talebinizi aynı gün dile getirebilirsiniz. Ortak konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi ihtiyaç duyduğunuz tedbirleri adıyla söyleyin; adresinizin korunmasını istiyorsanız kimlik ve adres gizliliğini de ayrıca belirtin. Avukat talebi için gelir belgesi istenmez. Söylediğiniz her talebin tutanağa yazıldığını, imzalamadan önce tutanağı okuyarak kontrol edin.
4. İfade güvencelerini önceden isteyin. İfadeden önce eşinizle yüz yüze gelmek istemediğinizi, kadın görevli talep ettiğinizi ve ara verme ihtiyacınız olabileceğini savcılığa ya da avukatınıza açıkça iletin. Suçun etkisiyle psikolojisi bozulan mağdurun kural olarak bir kez dinlenmesinin öngörüldüğünü ve dinlenirken psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanından bir kişinin bulundurulduğunu bilmek kaygıyı azaltır. Cinsel saldırının ağır hâlinde beyanın bu amaçla hizmet veren merkezlerde ses ve görüntüyle kaydedilmesi için rızanız aranır. Anlamadığınız bir soruyu yeniden sormalarını istemek de hakkınızdır. İfade bittikten sonra dosya numarasını ve avukatınızın iletişim bilgilerini telefonunuza kaydedin.
5. Tarihleri ve tebligatları izleyin. Koruma kararının bir örneğini her zaman yanınızda bulundurun. Karar ilk defasında en çok altı ay için verilebildiğinden bitiş tarihini takviminize yazın; tehlike sürüyorsa süre dolmadan uzatma isteyin. Karara aykırı her davranışı tarih ve saatiyle not edip vakit kaybetmeden kolluğa veya savcılığa bildirin. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse itiraz süresinin kısa olduğunu ve tebliğle başladığını unutmayın. Başvurunuzu geri almanız için baskı görürseniz bunu da kaydedin ve savcılığa ya da avukatınıza anlatın.

Eşe cinsel saldırı dosyalarında karar verme hakkı tamamen size aittir; bu plan yalnızca o kararı verirken elinizin güçlü olmasını amaçlar. Uzlaştırma bu suçlarda uygulanmadığı için kimse sizi bir uzlaşma görüşmesine zorlayamaz. Hazırlığın bir kısmını tamamlayamamış olsanız bile altı aylık şikâyet süresi içinde başvurabilir, eksik kalan delillerin araştırılmasını savcılıktan isteyebilirsiniz. ALO 183, ŞÖNİM ve görevlendirilen avukatınız bu adımların her birinde size eşlik edebilir. Yaşadığınız olay hakkında konuşmaya hazır olduğunuz an, süreç için doğru başlangıç anıdır.

Eşin Cinsel Saldırısı Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında, özellikle suç mağdurları ve yakınları adına şikâyet, katılma ve kanun yolu süreçlerinde vekillik yapmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.