Suç Duyurusu Nasıl Yapılır? Savcılık, Kolluk ve Dilekçe Adımları

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Park halindeki aracınız çizilmiş, telefonunuza bir tehdit mesajı gelmiş ya da hesabınızdan haberiniz olmadan para çekilmişse atacağınız ilk hukuki adım suç duyurusu yapmaktır. Kanun bu başvuru için ağır bir şekil şartı aramaz: Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158’e göre başvuru, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir.

Zor olan kısım genellikle başvurunun nereye gideceği, neleri içermesi gerektiği ve ardından neyin beklendiğidir. Bu yazı, suç duyurusunun yolunu, dilekçenin unsurlarını, süreleri ve sonucunu adım adım anlatır. Mağdurun soruşturma ve davadaki hakları ile davaya katılma ayrıca ele alınan konulardır.

Suç duyurusu nedir, şikayet ve ihbardan farkı nedir?

Suç duyurusu, bir suçun işlendiğini veya işlenmekte olduğunu yetkili makama bildirme işlemidir. CMK m. 158 “ihbar veya şikayet” ifadesini birlikte kullanır ve ikisine de aynı başvuru yolunu açar. Genel kabule göre suçtan doğrudan zarar gören kişinin başvurusuna şikayet, olayı öğrenen üçüncü kişinin başvurusuna ihbar denir. Şikayet eden kişi dosyada şikayetçi sıfatını taşır ve ayrıca bazı usul hakları kazanır.

Fark, özellikle şikayete bağlı suçlarda önem taşır. Hafif yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali veya hakaret gibi suçlarda başka birinin ihbarı soruşturmayı başlatmaya yetmez; mağdurun kendisinin şikayet etmesi gerekir. Başka suçlarda ise olayı öğrenen savcılık, kimin başvurduğuna bakmaksızın harekete geçer.

Suç duyurusu nereye yapılır?

Kanun burada sınırlı sayıda merci gösterir. Doğrudan başvuru yeri Cumhuriyet başsavcılığı ile polis ve jandarma gibi kolluk makamlarıdır (m. 158/1). Ankara’da işlenen bir suç için başvuru, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na veya suçun işlendiği yerdeki kolluk birimine yapılır. Yanlış yere verilen başvuru uygulamada genellikle yetkili makama gönderilir.

Kamu görevlisi hakkındaki suç duyurularında ek bir aşama çıkabilir. Görev nedeniyle işlendiği iddia edilen suçlarda soruşturma izni gerekebilir; bu süreç soruşturma izni yazısında anlatılıyor. Kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı bir suçta başvuru ilgili kurumun idaresine yapılmışsa, idare bunu gecikmeksizin başsavcılığa gönderir (m. 158/4).

Suç duyurusu nasıl yapılır, yazılı mı sözlü mü?

Başvuru yazılı olabileceği gibi, tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (m. 158/5). Sözlü başvuruda başsavcılık veya karakolda görevli, anlattıklarınızı tutanağa geçirir ve imzanıza sunar. Yazılı başvuruda ise bir dilekçe hazırlanır ve evrak servisine teslim edilir; dilekçenin bir suretini kayıt tarihiyle saklamak yararlıdır.

Kanun, ihbar ve şikayetin bir elektronik portal üzerinden yapılacağına dair ayrı bir usul öngörmez. CMK m. 38/A ise ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP’ta yürütüleceğini, avukatların güvenli elektronik imzayla işlem yapabildiğini söyler. Bireysel başvurularda e-Devlet veya benzeri bir kanalın kullanılıp kullanılamayacağı ilgili kurumun güncel hizmet sayfasından kontrol edilmeli, başvurunun savcılığa ulaşıp ulaşmadığı soruşturma numarasıyla teyit edilmelidir.

Suç duyurusu dilekçesinde neler yazılır?

Dilekçe, olayı bilmeyen bir savcının ilk okumada anlayabileceği biçimde kurulmalıdır. Uzun öyküler yerine tarih, yer ve eylem net yazılırsa soruşturma daha hızlı yön bulur. Şikayetçi olduğunuzu açıkça belirtmek de önemlidir; ileride davaya katılmak için “şikayetçi olduğunu bildirmek” kanunun aradığı bir ifadedir (CMK m. 237/1).

1. Makamı yazın. “Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına” gibi bir hitapla başlayın.
2. Kimliğinizi bildirin. Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres ve ulaşılabilir telefon yazılır.
3. Şüpheliyi tanıtın. Ad ve adresi biliniyorsa yazın; bilinmiyorsa “şüpheli hakkında” diye başlayın ve eldeki bilgileri verin.
4. Olayı anlatın. Ne zaman, nerede, kim tarafından ve nasıl yapıldığı kronolojik ve kısa anlatılır.
5. Delilleri sıralayın. Mesaj, banka dekontu, rapor, kamera kaydı ve tanık adı ek listesiyle verilir.
6. Talebinizi belirtin. Soruşturma yapılması, delillerin toplanması ve kamu davası açılması istenir; tarih ve imza atılır.

Diyelim ki Yenimahalle’de oturan biri, sokağa park ettiği aracının çizildiğini fark ediyor ve karşıdaki iş yerinin kamerası olabileceğini düşünüyor. Dilekçeye olay tarihi ve saati, plaka bilgisi, hasar fotoğrafları ve kameranın bulunduğu iş yerinin adresi eklenir. Fail bilinmese bile başvuru yapılabilir; kaydın toplanması ve incelenmesi savcılığın görevidir.

Suç duyurusu için süre var mı?

Sürenin varlığı suçun türüne bağlıdır. Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı bir suçta, şikayet hakkı olan kişi fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde başvurmak zorundadır; aksi hâlde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1-2). Hakaret suçunda ek olarak, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (7531 sayılı Kanun, 14.11.2024).

Şikayete bağlı olmayan suçlarda altı aylık süre aranmaz; burada suçun dava zamanaşımı belirleyicidir. Zamanaşımı dolduğunda savcılık kovuşturma yapamaz. Bu nedenle suçun şikayete bağlı olup olmadığını, ilgili madde metninden ya da özel hayat ve veri suçlarında şikayet usulü gibi suç tipine özel yazılardan kontrol etmek faydalıdır.

Suç duyurusundan sonra ne olur?

Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere işin gerçeğini araştırmaya başlar (m. 160/1). Bunu adli kolluk aracılığıyla yapar ve şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar (m. 160/2). Soruşturma evresindeki işlemler, savunma haklarına zarar vermemek şartıyla gizlidir (m. 157).

Başvurucu genellikle ifadesi alınmak üzere çağrılır. Mağdur ve şikayetçi çağrı kâğıdıyla çağrılıp dinlenir (CMK m. 233). Soruşturma sonunda savcı iki karardan birini verir. Delil yeterliyse iddianame düzenlenir ve dava açılır. Kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememişse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (m. 172). Bu karar suçtan zarar görene bildirilir ve tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (m. 173).

İhbar ve şikayet konusu fiilin suç oluşturmadığının araştırma gerektirmeden açıkça anlaşıldığı veya başvurunun soyut ve genel olduğu hâllerde ise soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez; karara aynı usulle itiraz edilebilir (m. 158/6). Bu yüzden başvurunun somut olgularla yazılması önemlidir.

Başvurucu, soruşturma sürerken dosyanın gidişatını da takip edebilir. Soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak şartıyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteyebilir; vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini inceletebilir (CMK m. 234/1-a-2 ve 4). Bu haklar ve katılma imkânı ayrıntılı bir konudur; genel ceza muhakemesi çerçevesi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir. Avukata yetki vermek için vekâletname sayfasına bakılabilir.

Asılsız suç duyurusunun sonucu nedir?

Suç duyurusu hakkı, kasten asılsız bir isnat için kullanılamaz. İşlemediğini bildiği hâlde bir kimse hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak için ona hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, TCK m. 267 uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır. İftira suçunun unsurları ve zamanaşımı iftira suçu yazısında ele alınıyor.

Kanun yalnızca bilerek yalan söyleyeni cezalandırır. Olayı gerçekten yaşadığını düşünerek başvuran ve yanılan kişi iftira suçunu işlemiş olmaz. Delillerin zayıf olması veya savcılığın takipsizlik kararı vermesi de tek başına suç duyurusunun asılsız sayılması anlamına gelmez.

Suç bildirmek zorunlu mudur?

Kural olarak herkes için bir ahlaki sorumluluk olsa da kanun bazı durumlarda yükümlülük getirir. İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi bir yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m. 278/1). Tanıklıktan çekinebilecek yakınlar için ceza verilmez (m. 278/4). Kamu görevlisi ise göreviyle bağlantılı olarak öğrendiği suçu bildirmeyi ihmal ederse altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır (m. 279/1).

Suç duyurusu hakkında merak edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.