6284 Koruma Kararı Başvurusu: Kim, Nereye, hangi Tedbirler için Başvurur?

6284 Koruma Kararı Başvurusu: Kim, Nereye, hangi Tedbirler için Başvurur?

Son mevzuat kontrolü: Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Eşinden, birlikte yaşadığı kişiden, bir aile bireyinden ya da tek taraflı ısrarla takip eden birinden zarar gören kişi için koruma kararı başvurusu, 6284 sayılı Kanunun öngördüğü en hızlı hukuki yoldur. Kanun, tedbirin ceza davasının sonucunu beklemeden alınabilmesini amaçlar; başvuru ücretsizdir ve avukat olmadan da yapılabilir.

Koruma kararı nasıl alınır sorusunun kısa cevabı, kolluğa, mülkî amire veya aile mahkemesine yapılacak bir başvurudur. Aşağıda başvuruyu kimin yapabileceği, hangi kuruma gidileceği, hangi tedbirlerin istenebileceği, kararın ne kadar süreceği ve itirazın nasıl işlediği 6284 sayılı Kanunun metnine göre anlatılıyor. Kararın ihlali hâlinde ne olacağı sitede ayrı bir yazıda işlendiği için burada yalnızca özetlenmiştir.

Bir bakışta

Başvuru yeri
Aile mahkemesi hâkimi, mülkî amir veya kolluk birimi; hangisine ulaşmak en kolaysa orası
Kim başvurur?
Korunan kişi, Bakanlık, kolluk veya Cumhuriyet savcısı; ihbar herkesçe yapılabilir
Süre
İlk defasında en çok altı ay; sonra uzatılabilir
İtiraz
Tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta, aile mahkemesine
Masraf
Harç, posta ve benzeri gider alınmaz
Bu yazıda neler var?
  1. Koruma kararı başvurusu kimler için yapılabilir?
  2. Koruma kararı başvurusu nereye yapılır?
  3. Koruma kararı başvurusunda hangi tedbirler istenebilir?
  4. Koruma kararı başvurusu için delil veya rapor gerekir mi?
  5. Koruma kararı başvurusu adım adım nasıl yapılır?
  6. Tedbir kararı ne kadar sürer, itiraz nasıl yapılır?
  7. Koruma kararına aykırı davranılırsa ne olur?
  8. Koruma kararıyla birlikte nafaka, velayet ve kişisel ilişki de düzenlenebilir mi?
  9. Koruma Kararı Başvurusu Hakkında Merak Edilenler

Koruma kararı başvurusu kimler için yapılabilir?

6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları ve aile bireylerini, ayrıca tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişileri korur (6284 m.1/1). Kapsam bilerek geniştir: şiddet, yalnızca fiziksel saldırı olarak değil; psikolojik, cinsel, sözlü ve ekonomik zarar verici tutum ve davranışlar olarak da tanımlanır (m.2/1-d).

Aynı çatı altında yaşama şartı yoktur. “Ev içi şiddet” tanımı, taraflar aynı haneyi paylaşmasa bile aile veya hane içinde ya da aile mensubu sayılan kişiler arasında yaşananları kapsar (m.2/1-b). Boşanmış eşler, ayrı yaşayan çiftler ve ısrarlı takibe uğrayan kişiler bu nedenle başvurabilir. Tehlikenin gerçekleşmiş olması da aranmaz; “uğrama tehlikesi” yeterli bir başlangıçtır.

Başvuruyu yapacak kişi yalnızca korunan kişi olmak zorunda değildir. Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir (m.8/1). Ayrıca şiddet ya da şiddet tehlikesini öğrenen herkes durumu resmî makamlara ihbar edebilir; ihbarı alan kamu görevlisi kanundan doğan görevini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür (m.7).

Koruma kararı başvurusu nereye yapılır?

Koruma kararı başvurusu için kanun tek bir adres göstermez. Tedbir kararı en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yerin hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden istenebilir (m.8/1). Bu, gece yarısı kendini güvende hissetmeyen birinin önce en yakın karakola gidebileceği; sabah aile mahkemesine veya valilik ve kaymakamlığa başvurabileceği anlamına gelir.

Hâkim kararı gereken tedbirlerde yetkili merci aile mahkemesi hâkimidir (m.2/1-c); uzaklaştırma kararı da bu mahkemeden çıkar. Ankara’da yaşayan biri için bu, adliyedeki aile mahkemesidir; başvuru için harç alınmaz (m.20/1). Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bazı tedbirleri kolluk amiri de alabilir; kolluk amiri evrakı en geç ertesi iş günü içinde onaya sunar.

Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri de başvuru sürecinin parçasıdır. Merkezler gerekli hâllerde tedbir kararlarının alınmasına ve uygulanmasına yönelik başvuruda bulunur (m.15/1-c). Merkezin görevleri ayrı bir yazıda ele alınmıştır; burada bilinmesi gereken, korunan kişinin yalnız bırakılmadığıdır.

Acil durumda: Tehlike sürüyorsa önce 155 (Polis) veya 156 (Jandarma) aranabilir; KADES uygulaması ve ALO 183 Sosyal Destek Hattı da yardım için kullanılabilir. Koruma kararının hâkimden çıkmasını beklemek zorunda değilsiniz; kolluk amiri bazı geçici tedbirleri hemen alabilir.

Koruma kararı başvurusunda hangi tedbirler istenebilir?

Tedbirler iki gruba ayrılır. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir: barınma yeri, geçici maddi yardım, psikolojik ve hukuki danışmanlık, yaşamsal tehlike varsa geçici koruma altına alınma ve çalışma yaşamını desteklemek için kreş imkânı mülkî amirce verilebilir (m.3). İşyerinin değiştirilmesi, evliyse ayrı yerleşim yeri belirlenmesi ve talep üzerine aile konutu şerhi ise hâkimin yetkisindedir (m.4).

Önleyici tedbirler, yani uzaklaştırma kararı ve benzerleri, şiddet uygulayan kişiye yöneliktir ve hâkim tarafından verilir (m.5). Aşağıdaki tablo başlıca olanları özetler; kanundaki liste örnek niteliğindedir, hâkim “uygun görülecek benzer tedbirlere” de karar verebilir.

Tedbir Karar veren İçerik
Barınma, geçici koruma Mülkî amir (m.3) Barınma yeri, danışmanlık, geçici maddi yardım
İşyeri, ayrı yerleşim, aile konutu şerhi Hâkim (m.4) İşyeri değişikliği; müşterek yerleşimden ayrılma
Uzaklaştırma Hâkim (m.5/1-b) Müşterek konuttan derhâl çıkarma, konutun korunana tahsisi
Yaklaşma yasağı Hâkim (m.5/1-c, d) Ev, okul, işyeri ve yakınlara yaklaşmama
İletişim ve silah Hâkim (m.5/1-f, g, ğ) Rahatsız etmeme; silahı kolluğa teslim
Tedavi ve bağımlılık Hâkim (m.5/1-h, ı) Muayene, tedavi; alkol ve madde kullanmama
Koruma kararı başvurusunun yeri, süresi, itirazı ve masrafına ilişkin temel kuralları gösteren kart
Koruma kararı başvurusunun temel kuralları

Koruma kararı başvurusu için delil veya rapor gerekir mi?

Koruma kararı başvurusunda kanun mağdur lehine açık bir kural koyar: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (m.8/3). Önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir ve bu karar, kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemez.

Bu, belgenin işe yaramadığı anlamına gelmez. Pratikte koruma kararı başvurusu sırasında olayı anlatan kısa bir beyan, varsa sağlık raporu, tehdit veya hakaret içeren mesajlar, arama kayıtları ve fotoğraflar hâkimin tedbirin türünü ve süresini belirlemesini kolaylaştırır. Bunlar kanundan doğan bir zorunluluk değil, başvurunun gerekçesini somutlaştıran destekleyici malzemedir.

Pratikte: Başvuruyu yazılı hazırlarken olayın tarihlerini, şiddet uygulayanla ilişkinizi, hangi tedbirleri (uzaklaştırma, yaklaşma yasağı, iletişim yasağı gibi) istediğinizi ve tehlike altındaki diğer kişileri, örneğin çocukları ayrı ayrı yazın. Ceza soruşturması için suç duyurusu ayrıca yapılabilir; ikisi birbirini gerektirmez ve birbirinin yerine geçmez. Soruşturma sırasında yakalama ve gözaltı işlemlerinin işleyişi için yakalama ve gözaltı yazısına bakılabilir.

Sürece yeni dahil olduysanız: Taraflardan biri olarak 6284 ile ilgili bir dosyanın içindeyseniz, haklarınızı zamanında kullanmanın yolu erken bilgi almaktır. İlk görüşmede dosyanın hangi aşamada olduğunu ve önünüzdeki süreleri birlikte çıkarabiliriz; büronun iletişim bilgileri sayfada.

Koruma kararı başvurusu adım adım nasıl yapılır?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki süreç, ilk başvurudan kararın uygulanmasına kadar şu sırayla işler:

  1. Güvenli yeri belirleyin. Tehlike varsa önce güvenli bir yere ulaşın; 155, 156, KADES veya ALO 183 ile destek isteyin.
  2. Başvuru merciine gidin. En kolay ulaşabileceğiniz yer hâkimliği, mülkî amiri veya kolluk birimini seçin (m.8/1).
  3. Talebinizi ve tedbirleri belirtin. Olayı, çocukları ve yakınları kapsayan istekleri, varsa belgeleri sunun.
  4. Kimlik ve adres gizliliğini isteyin. Kimliğinizi ve adresinizi gizli tutturabilir, tebligat için ayrı adres belirletebilirsiniz (m.8/6).
  5. Kararı alın ve saklayın. Karar size ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; bir örneğini yanınızda bulundurun.
  6. İhlal olursa hemen bildirin. Tedbire aykırı davranış kolluğa ve Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmelidir; zorlama hapsi kararı hâkimden çıkar.
Koruma kararı almak için başvurudan ihlal bildirimine kadar altı adımı gösteren akış
Koruma kararı için altı adım

Tedbir kararı ne kadar sürer, itiraz nasıl yapılır?

Önleyici tedbir ve koruyucu tedbir kararları ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin süreceği anlaşılırsa tedbirlerin süresi ya da şekli değiştirilebilir, kaldırılabilir veya aynen devam edebilir; bunu resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine hâkim değerlendirir (m.8/2).

Karara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer aile mahkemesine itiraz edebilir (m.9/1). Hâkim kararına itiraz edildiğinde dosya, aile mahkemesinin birden fazla dairesi varsa numara olarak sonraki daireye gönderilir; tek daire varsa asliye hukuk mahkemesi inceler. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir (m.9/2-3).

Talebin reddedilmesi hâlinde ret kararı yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir (m.8/4). Bu nedenle başvurunun sonucunu takip etmek ve ret kararına karşı süresinde itiraz etmek korunan kişinin kendi yararınadır. Tedbir verilirken şiddet uygulayana, aykırı davranışın zorlama hapsiyle karşılanacağı da ihtar edilir (m.8/5).

Koruma kararına aykırı davranılırsa ne olur?

Tedbirin gereklerine aykırı hareket eden kişi, eylem ayrıca suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez (m.13/1-2). Karar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir. Soruşturma ve kovuşturma aşamalarının genel akışı ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasında özetlenmiştir.

Zorlama hapsi bir mahkûmiyet sayılmaz; kararın uygulanmasını sağlamaya yarar. Eylem ayrıca suç oluşturuyorsa ceza soruşturması da ayrıca yürür. İhlalin ayrıntıları için sitedeki “Koruma Kararının İhlali” yazısına bakılabilir. Aile içi şiddet ve koruma kararlarına ilişkin genel bilgi ise aile içi şiddet ve koruma kararları hizmet sayfasında yer alıyor.

Koruma kararıyla birlikte nafaka, velayet ve kişisel ilişki de düzenlenebilir mi?

Evet. Koruma kararı başvurusu bununla sınırlı kalmaz; hâkim, 6284’te sayılan tedbirlerle birlikte Çocuk Koruma Kanunundaki koruyucu ve destekleyici tedbirlere ve Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması konularında da karar verebilir (m.5/3). Çocukla kişisel ilişki daha önce kurulmuşsa bunun refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya kaldırılması mümkündür (m.5/1-ç). Çocuk Koruma Kanunundaki tedbirler için Çocuk Koruma Kanunu yazısına bakılabilir.

Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlıyorsa ve nafakaya hükmedilmemişse hâkim, korunan kişinin yaşam düzeyini gözeterek talep edilmese de tedbir nafakasına karar verebilir (m.5/4). Nafaka kararının bir örneği, resen yerleşim yeri icra müdürlüğüne gönderilir (m.18/1). Ceza hukuku bakımından cinsel nitelikli fiillerde mağdurun hakları ise cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazısında anlatılıyor.

6284 sayılı Kanunda koruyucu ve önleyici tedbirleri ve kararı veren mercii karşılaştıran tablo
Koruyucu ve önleyici tedbir farkı

Koruma Kararı Başvurusu Hakkında Merak Edilenler

Koruma kararı için avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır, koruma kararı başvurusu için kanun avukat zorunluluğu getirmez; korunan kişi hâkime, mülkî amire veya kolluğa doğrudan başvurabilir. Başvuru nedeniyle harç ve masraf da alınmaz. Avukat ücretini karşılayamayan kişi baronun adli yardım bürosundan destek isteyebilir; merkezler de korunan kişiye verilen adli yardım hizmetlerini koordine eder (m.15/1-b). Ancak tedbirin alınması bu desteğe bağlı değildir.

Şikâyetçi olmazsam koruma kararı çıkar mı?

Evet, koruma kararı ceza şikâyetinden bağımsızdır. Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık, kolluk veya Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilebilir ve koruyucu tedbir için şiddet delili aranmaz. Dolayısıyla suç duyurusunda bulunmamış olmak, tedbir istemenize engel olmaz; ancak ceza soruşturması ayrı bir süreçtir.

Koruma kararı ne kadar sürede çıkar?

Kanun kesin bir saat veya gün öngörmez, ancak önleyici tedbir kararının geciktirilmeksizin verileceğini ve amacı tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemeyeceğini belirtir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri geçici tedbir alabilir; bu tedbir hâkim onayına sunulur ve yirmi dört saat içinde onaylanmazsa kendiliğinden kalkar.

Koruma kararı çıkınca adresim karşı tarafa bildirilir mi?

Gerekli görülürse hayır. Hâkim, talep üzerine veya resen kimlik bilgilerinizin, adresinizin ve korumanın etkinliği bakımından önemli diğer bilgilerin tüm resmî kayıtlarda gizli tutulmasına karar verebilir; tebligat için ayrı bir adres belirlenir. Bu bilgileri hukuka aykırı biçimde ifşa eden kişi hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

Karşı taraf itiraz ederse tedbir hemen kalkar mı?

Hayır. İtiraz tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; kanunda böyle bir etki öngörülmemiştir. Ayrıca tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi de kararın uygulanmasına engel değildir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir.

Av. Gülşah Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?

Aile içi şiddet ve çocukları ilgilendiren dosyalarda önce güvenlik gelir; acil durumda 112, 155, 156 ve ALO 183 hatları kullanılabilir. Hukuki değerlendirme için elinizdeki kararları ve tutanakları getirmeniz yeterlidir.

Büro telefonu: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.