Alkollü Araç Kullanma: Promil Sınırı, Ceza ve Ehliyet Geri Alma (KTK 48, TCK 179/3)

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Akşam yemeğinde birkaç kadeh içip direksiyona geçen bir sürücü, alkollü araç kullanma yasağını ihlal etmiş sayılır mı ve ceza için kaç promil gerekir? Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi bu soruya iki katmanlı bir cevap verir. Belirli bir promilin üzerinde idari yaptırım ve ehliyet geri alma devreye girer; 1,00 promilin üzerinde ise ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır.

48. madde 27 Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun’la değişti. Uyuşturucu madde kullanan sürücüler ile alkol ölçümünü yaptırmayanlar bakımından hükümler yeniden düzenlendi; ayrıca idari para cezası tutarları güncellendi. Bu yazı, alkollü araç kullanmada promil sınırlarını, ehliyet sürelerini, tekrar hâllerini ve ölçüme itiraz yolunu özetliyor.

Alkollü araç kullanma nedir, promil sınırı kaçtır?

KTK 48/1, uyuşturucu veya uyarıcı madde almış sürücüler ile alkollü sürücülerin karayolunda araç sürmesini yasaklar. Promil, kandaki alkol miktarının ölçüsüdür. Kanun alt sınırı araç türüne göre ayırır: Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0,50 promilin üzeri yaptırım doğurur. Hususi otomobil dışındaki araçları kullanan sürücüler için alt sınır 0,21 olarak uygulanır. Taksi, minibüs, kamyon ve otobüs gibi araçlarda bu nedenle çok daha düşük bir düzey bile idari yaptırıma yol açar.

İki ayrı sınır daha vardır. 1,00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca TCK 179/3 hükümleri uygulanır (KTK 48/6). Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0,50, diğer araç sürücüleri bakımından 0,20 promilin üzerinde alkollü olan kişi trafik kazasına sebebiyet vermişse ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanır (KTK 48/7).

Alkollü araç kullanmanın idari yaptırımı nedir, ehliyet ne kadar geri alınır?

0,50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüye, fiili bir suç oluştursa bile idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay geri alınır. İdari para cezası tutarları 2918 sayılı Kanun’un ek 3. maddesi gereği her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırıldığından güncel miktar ayrıca öğrenilmelidir. Aynı fiil hem idari yaptırımı hem de TCK 179/3’ü gündeme getirebilir; iki yaptırım birbirinin yerine geçmez.

Tekrar hâlleri belirgin biçimde ağırdır. Alkollü araç kullanma nedeniyle belgesi geri alınan kişide, son ihlal tarihinden geriye doğru beş yıl içinde ikinci kez belgesi iki yıl, üç veya daha fazla kez ise her seferinde beş yıl süreyle geri alınır. Belgesi ikinci kez geri alınan sürücü sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine, üç veya daha fazla kez geri alınan ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulur.

Alkollü araç kullanma TCK 179/3’e göre ne zaman suç olur?

TCK 179/3, alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörür. Bu aralık 7550 sayılı Kanun’la 04.06.2025’te yürürlüğe giren değişikliğin sonucudur; daha önce işlenen fiillerde TCK 7 uyarınca lehe olan hüküm uygulanır. Kanun suçun oluşması için kaza yapılmasını aramaz; tehlikeli bir sevk ve idare hâli yeterlidir.

1,00 promilin üzerindeki ölçüm, KTK 48/6 gereği TCK 179/3’ün uygulanmasını gerektirir. Bu sınırın altında ise ceza hükmünün uygulanması için sürücünün emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde olduğunun başka delillerle de ortaya konması gerektiği kabul edilir; örneğin sürücünün sendelemesi, konuşmasının bozuk olması, şeride tecavüz etmesi veya kazaya karışması mahkemece birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirme somut olaya göre yapılır. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun ayrıntıları TCK 179 yazısında anlatılıyor.

Alkol ölçümü nasıl yapılır, ölçüme itiraz edilebilir mi?

Kolluk, alkolün kandaki miktarını tespit etmek için teknik cihazlar veya test kitleri kullanır (KTK 48/2). Yaralanmalı, ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı bir trafik kazasına karışan kişinin muayeneden geçirilmesi zorunludur. Teknik cihazla yapılan ölçüme itiraz eden veya ölçüm yapılmasına izin vermeyen sürücü, en yakın adli tıp kurumuna ya da sağlık kuruluşuna götürülür ve vücudundan kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlemde CMK 75’in beşinci fıkrası dışındaki hükümler uygulanır.

Ölçümü yaptırmamak ağır sonuç doğurur: Alkol miktarının tespiti için ölçüm yaptırmayan sürücüye idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır (KTK 48/9). Bu nedenle itiraz hakkı, ölçümü reddetmek değil, itirazın usulüne uygun yapılması ve tutanağa geçirilmesi anlamına gelir. Cihazın kullanılma koşulları yönetmelikte düzenlenir. Ankara’da trafik denetimleri emniyet trafik birimleri tarafından yürütülür; tutanak sürücüye okunmadan imzalanmamalıdır.

1. Güvenli bir yerde durun. Polisin dur işaretine uyun ve kimlik ile ruhsat belgelerinizi hazır tutun.
2. Ölçümü yaptırın. Reddetmenin idari sonucu ağırdır; ölçüm sonucunu tutanakta görün.
3. Sonuca itiraz edecekseniz belirtin. İtirazınızı tutanağa yazdırın; kan, tükürük veya idrar örneği için sağlık kuruluşuna götürülürsünüz.
4. Tutanağı okuyun. Promil değerini, saati ve cihaz bilgisini kontrol edin; hatalı veya eksik bir ibare varsa belirtin.
5. Müdafi isteyin. 1,00 promilin üzerinde ise ceza soruşturması başlayabilir; ifadeden önce bir ceza avukatını müdafi olarak talep edebilirsiniz.
6. İdari karara süresinde itiraz edin. İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza mercisine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m. 27).

Alkollü araç kullanırken kaza olursa ne olur?

Alkollü sürücü kaza yaparsa dosya tek suçla sınırlı kalmaz. 0,50 (diğer araçlarda 0,20) promilin üzerinde alkollü olan sürücünün kazaya sebebiyet vermesi hâlinde TCK’nın ilgili hükümleri ayrıca uygulanır. Yaralanma varsa taksirle yaralama (TCK 89), ölüm varsa taksirle öldürme (TCK 85) gündeme gelir; bu suçların ayrıntıları iş kazası ve taksirli suçlar sayfasında ve taksirle öldürme yazısında bulunabilir. Yaralanmalı, ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı kazalarda alkol muayenesi zorunludur; ölen veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanan kişiden kan örneği alınması öngörülür.

Alkollü sürücünün kazasında bilinçli taksir tartışması sık gündeme gelir. TCK 22/3’e göre kişi öngördüğü sonucu istememesine rağmen sonuç gerçekleşmişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Bu nitelendirmenin yapılıp yapılmayacağı, alkol düzeyi, kullanma biçimi ve kazanın oluşu birlikte değerlendirilerek mahkemece belirlenir.

Alkollü araç kullanma davasında süreç nasıl işler?

TCK 179/3 asliye ceza mahkemesinin görevindedir. CMK 250’deki seri muhakeme listesinde “trafik güvenliğini tehlikeye sokma (madde 179, ikinci ve üçüncü fıkra)” yer aldığından soruşturma evresi sonunda savcılık şüpheliye seri muhakeme usulünü teklif edebilir. Teklif ancak müdafi huzurunda kabul edilirse uygulanır; savcı, temel cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı belirler ve koşulları varsa TCK 50’ye göre seçenek yaptırım veya 51’e göre erteleme uygulayabilir. Usulün ayrıntıları seri muhakeme usulü yazısında anlatılıyor.

Seri muhakeme uygulanmazsa dava açılır. Mahkûmiyet hâlinde ceza kısa süreli hapse çevrilebilir, ertelenebilir ya da şartları varsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir; bunların ayrıntısı hapis cezaları yazısında yer alıyor. Dava zamanaşımı, üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis cezası gerektiren suçlarda sekiz yıldır. TCK 50/1-e, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak işlenen suçlarda mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ilgili ehliyet belgesinin geri alınmasına imkân tanır; bu karar idari yaptırımla ayrıca değerlendirilir.

Alkollü Araç Kullanma Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.