Uzlaşma Konusu Suçlarda Süreç Nasıl İşler? Teklif, Görüşme, Edim ve Rapor (CMK 253–255)

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Elinize ulaşan tebligatta dosyanızın uzlaşma konusu bir suça ilişkin olduğu yazıyorsa, önünüzde yedi günlük bir karar süresi işlemeye başlamış demektir. Bu süre içinde evet ya da hayır demezseniz teklif reddedilmiş sayılır. Aşağıda, bir ceza uzlaştırmacısının masasından bakarak süreci baştan sona anlattık: hangi dosyalar bu yola girer, görüşme nasıl geçer, edim nasıl kurulur ve imzalanan rapor sonrasında ne olur.

Dosyanız uzlaşma konusu mu? Üç kapıdan birini kontrol edin

Kanun, uzlaştırmaya giden yolu üç ayrı kapıdan açar. Birincisi, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan bütün suçlardır. Basit taksirle yaralama ya da tescilli marka hakkına tecavüz gibi şikâyete bağlı bir özel kanun suçu bu kapıdan girer. Taksirle yaralamada dikkat: bilinçli taksir varsa ve yaralama basit hâlde değilse şikâyet aranmaz, ama suç yine de CMK’daki listede adıyla sayıldığı için uzlaştırma kapsamında kalır.

İkinci kapı, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın CMK m. 253/1-b’de tek tek sayılan suçlardır. Listede kasten yaralamanın bazı hâlleri, taksirle yaralama, tehdidin birinci fıkrası, konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlalinin belirli fıkraları, hırsızlık, üçüncü fıkrası hariç güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, suç eşyasının satın alınması, çocuğun kaçırılması ve dördüncü fıkrası hariç sır niteliğindeki bilgilerin açıklanması yer alır.

Üçüncü kapı çocuklara özgüdür. Mağdur ya da suçtan zarar gören gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisiyse, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis ya da adli para cezası gerektiren suçlar da uzlaştırmaya gönderilir. 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun, bu bentteki “suça sürüklenen” ifadesini “adli süreçteki” olarak değiştirdi.

Başka kanunlardaki suçlar için kural şudur: şikâyete bağlıysa ilk kapıdan girer; şikâyete bağlı değilse o kanunda uzlaştırmaya izin veren açık bir hüküm aranır (CMK m. 253/2). Bir de önödemeyle ilişkiye bakın: TCK m. 75/1, uzlaşma kapsamındaki suçları önödemenin dışında tutar. Yani aynı fiil için hem önödeme hem uzlaştırma teklifi beklenmez; önce hangi kurumun uygulanacağı belirlenir.

Hangi dosyalar uzlaşma konusu olamaz?

Şikâyete bağlı olsalar bile üç suç grubunda uzlaştırma yapılmaz: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret suçu. Hakaret, 7571 sayılı Kanunla maddenin tamamı olarak bu listeye alındı; artık birçok hakaret dosyasında önödeme yolu gündeme gelir.

İkinci sınır, suçların birlikte işlenmesidir. Kapsamdaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. 7571 sayılı Kanun buna bir istisna ekledi: önödemeye tabi bir suç ile uzlaştırmaya tabi bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlendiğinde, uzlaştırma kapsamındaki suç için süreç işletilir.

Uzlaşma teklifi elinize ulaştığında ne yapmalısınız?

Savcılık, suçun uzlaştırmaya tabi olduğunu ve kamu davası açmaya yeterli şüphe bulunduğunu değerlendirirse dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Büro bir uzlaştırmacı görevlendirir; o da şüpheliye ve mağdura ya da suçtan zarar görene teklifte bulunur. Teklif yüz yüze yapılabileceği gibi istinabe ya da açıklamalı tebligatla da ulaşabilir. Taraf reşit değilse muhatap kanuni temsilcisidir.

Uzlaşma teklifi yapılırken uzlaşmanın ne olduğu ve kabulün ya da reddin hukuki sonuçları anlatılmak zorundadır. Karar için yedi gün vardır. Diyelim ki bir kiracı, ev sahibinin izinsiz olarak daireye girdiğini ileri sürerek şikâyetçi olmuş ve teklif formu ev sahibine cuma günü tebliğ edilmiş. Ev sahibi haftanın sonuna kadar hiçbir bildirimde bulunmazsa, teklifi reddetmiş sayılır ve dosya savcılığa döner.

Teklifin kabul edilmesi, delil toplanmasını ya da koruma tedbirlerini durdurmaz. Adresinde bulunmayan, yurt dışında olan veya başka nedenle ulaşılamayan taraf varsa uzlaştırmaya hiç gidilmeden soruşturma tamamlanır. Birden fazla mağdurun bulunduğu suçlarda ise mağdurların hepsinin kabulü gerekir; biri bile istemezse süreç işlemez.

Görüşme günü: kim katılır, neler konuşulur?

Müzakereler gizlidir. Masaya tarafların kendileri, kanuni temsilcileri ve avukatları (şüpheli için müdafi, mağdur için vekil) oturabilir. Taraflardan biri ya da onu temsil eden kişi görüşmeye katılmaktan kaçınırsa uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır. Uzlaştırmacı, izlenecek yöntem konusunda Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir; savcı ona talimat da verebilir.

Taraflar için en rahatlatıcı kural, görüşmede söylenenlerin korunmasıdır: uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturmada, kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz. Özür dilemek, olayı kendi açınızdan anlatmak veya bir ödeme önermek, uzlaşma sağlanamazsa aleyhinize bir itiraf gibi dosyaya girmez.

Edim nasıl belirlenir ve dosyanın akıbetini nasıl etkiler?

Edim, şüphelinin uzlaşma karşılığında üstlendiği yükümlülüktür. Akla ilk gelen para ödemesidir, ancak kanun edimi yalnızca parayla sınırlamaz; savcı yalnızca edimin hukuka uygun olup olmadığını ve iradelerin serbestçe oluşup oluşmadığını denetler. Edimin nasıl ifa edileceği, dosyanın hangi kararla kapanacağını belirler.

Ertelemede CMK m. 171’deki genel şartlar aranmaz. Şüpheli edimini yerine getirmezse uzlaşma raporu veya belgesi İİK m. 38’de sayılan, ilam hükmündeki belgelerden kabul edilir; mağdur bu belgeyle doğrudan icra takibine başvurabilir.

Süreler: 30 gün, iki uzatma ve duran zamanaşımı

Uzlaştırmacı, dosyadaki belgelerin örnekleri kendisine verildikten sonra en geç otuz gün içinde işlemleri bitirmelidir. Büro bu süreyi her defasında yirmi günü aşmamak üzere iki defaya kadar uzatabilir. Böylece en uzun müzakere süresi yetmiş güne ulaşır.

Bu arada taraflar zaman kaybetmez. Taraflardan birine ilk teklifin yapıldığı günden, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu büroya verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ve şikâyet için öngörülen süre işlemez. Süreç sonuçsuz kalırsa aynı dosya için uzlaştırma bir daha denenmez.

Rapor, savcı denetimi ve sonradan anlaşma

Görüşmeler bitince uzlaştırmacı bir rapor hazırlar. Uzlaşma olmuşsa raporda tarafların imzaları ve neyin nasıl kararlaştırıldığı ayrıntısıyla yer alır. Büro dosyayı, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı savcıya iletir. Savcı özgür irade ve hukuka uygunluk yönünden olumlu kanaate varırsa raporu mühür ve imzayla dosyada saklar.

Teklifi reddetmiş olmak kapıyı tamamen kapatmaz. Şüpheli ile mağdur daha sonra kendi aralarında anlaşırlarsa, iddianame yazılmadan önce, anlaşmayı gösteren bir belgeyle savcılığa giderek durumu bildirebilirler. Aynı tarafların sonradan hukuk mahkemesinde ne talep edebileceği ise aşağıdaki başlıkta ele alındı.

Kovuşturma aşaması, birden çok fail ve tazminat

Kamu davası açıldıktan sonra suçun kapsamda kaldığı ortaya çıkarsa mahkeme de dosyayı büroya yollar; işlemler aynı kurallarla yürür. Faillerin birden fazla olduğu suçlarda ise iştirak ilişkisi bulunsun ya da bulunmasın, uzlaşmadan yalnızca uzlaşan kişi yararlanır. Diğer şüpheliler hakkında dosya devam eder.

Uzlaşma sağlanınca o suça dayanarak ayrıca tazminat istemek mümkün değildir; görülmekte olan bir dava varsa ondan feragat edilmiş kabul edilir. İstisna, uzlaşma günü bilinemeyen ya da sonradan beliren zararlardır. Bu cümle Anayasa Mahkemesinin 2023 tarihli iptalinden sonra 7531 sayılı Kanunla istisnasıyla birlikte yeniden düzenlendi. Hukuk uyuşmazlıklarındaki arabuluculuk ayrı bir kurumdur; farkları için arabuluculuk rehberimize bakabilirsiniz.

1. Teklifi okuyun. Suçun adını, teklif tarihini ve yedi günlük sürenin son gününü not edin.
2. Kararınızı bildirin. Kabul veya reddi süresi içinde uzlaştırmacıya iletin; susmak ret sayılır.
3. Belgelerinizi hazırlayın. Zararı gösteren fatura, rapor ve yazışmaları görüşmeye götürün.
4. Edimi netleştirin. Tutar, ödeme tarihi, taksit sayısı ve para dışı yükümlülükleri açıkça yazdırın.
5. Raporu kontrol edin. İmzalamadan önce kararlaştırılan her şeyin raporda yer aldığından emin olun.

Uzlaştırma ve diğer uyuşmazlık çözüm yolları hakkında genel bilgiye alternatif uyuşmazlık çözümleri sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Dosyanın uzlaşma konusu olup olmadığı, suç vasfı ve suç tarihi birlikte incelenerek belirlenir; iddianamede suç vasfı değişirse bu değerlendirme yeniden yapılır.

Uzlaşma Konusu Dosyalarda Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.