Şiddet Önleme Merkezi (ŞÖNİM): Görevleri, Hizmetleri ve Başvuru Yolları

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Evinde güvende olmayan biri için ilk soru çoğu zaman “kime gideceğim?” olur. Şiddet önleme merkezi, 6284 sayılı Kanunun bu soruya verdiği kurumsal cevaptır: haftanın yedi günü, günün yirmi dört saati çalışan, şiddetin önlenmesi ve verilen tedbirlerin uygulanması için destek ve izleme hizmeti sunan bir yapı. Halk arasında kısaca ŞÖNİM denir.

Aşağıda merkezin kanunda nasıl tanımlandığı, hangi hizmetleri verdiği, kime ve nasıl ulaşılabileceği, barınma ile maddi yardımın nasıl işlediği ve şiddet uygulayan kişiye yönelik hizmetlerin neler olduğu kanun metnine göre anlatılıyor. Merkezlerin yerleri ve iç işleyişi yönetmelikle belirlendiğinden, somut adres ve telefon için resmî kanallara bakılmalıdır.

Şiddet önleme merkezi nedir ve kim kurar?

Kanun, şiddet önleme ve izleme merkezlerini, şiddetin önlenmesi ile koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin biçimde uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmetlerinin verildiği, çalışmalarını yedi gün yirmi dört saat esasıyla yürüten merkezler olarak tanımlar (6284 m.2/1-f). Merkezleri kuran, kanunda “Bakanlık” denilen aile ve sosyal hizmetlerden sorumlu bakanlıktır (m.14/1).

Merkezlerde gerekli uzman personel görev yapar ve kanun, tercihen kadın personel istihdam edilmesini ister. Çalışma usul ve esaslarını bir yönetmelik belirler (m.14/1). Kurumlar arası koordinasyon da Bakanlığın görevidir; diğer kamu kurumları ve tüzel kişiler, kendi görev alanlarında işbirliği yapmak ve alınan tedbir kararlarını ivedilikle yerine getirmekle yükümlüdür (m.16/1-2).

Merkez bir mahkeme ya da savcılık değildir; tedbir kararı veren makam hâkim, mülkî amir veya acil hâllerde kolluk amiridir. Şiddet önleme merkezi bu kararların arkasındaki destek ve izleme katmanıdır. Başvurunun kendisi için aile içi şiddet ve koruma kararları hizmet sayfasındaki genel çerçeveye bakılabilir.

Şiddet önleme merkezi hangi hizmetleri verir?

Merkezlerin görevleri 15. maddede üç gruba ayrılır. Genel görevler arasında koruyucu ve önleyici tedbirler ile zorlama hapsine ilişkin veri toplayıp bilgi bankası oluşturmak, tedbir kararlarının sicilini tutmak, barınma, geçici maddi yardım, sağlık ve adli yardım hizmetlerini koordine etmek ve gerekli hâllerde tedbir kararı alınması için başvuruda bulunmak yer alır (m.15/1).

Merkezler ayrıca şiddetin sonlandırılmasına yönelik bireysel ve toplumsal programlar hazırlar, Bakanlık bünyesindeki çağrı merkezinin yaygınlaştırılmasını ve yapılan müracaatların izlenmesini sağlar ve konuyla çalışan sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapar. Aşağıdaki tablo, korunan kişiye yönelik başlıca hizmetleri özetler.

Şiddet önleme merkezine nasıl başvurulur?

Kanun, merkeze başvurunun biçimini doğrudan düzenlemez; usulü yönetmeliğe bırakır (m.14/1). Buna karşılık yolun nasıl işlediği başka maddelerden anlaşılır. Şiddet veya şiddet tehlikesini herkes resmî makamlara ihbar edebilir (m.7). Tedbir kararı kolluk amirince verilmiş veya korunan kişi kollukta bulunuyorsa kolluk, kişiyi Bakanlığın ilgili il veya ilçe müdürlüklerine ivedilikle ulaştırır (m.10/4).

Bu müdürlüklere ulaşılamıyorsa korunan kişiye ve beraberindekilere geçici barınma imkânı sağlanır; giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanır. Kanun kapsamında yapılan başvurular ve bunların kabul ya da reddine ilişkin kararlar da başvuru yapılan merci tarafından Bakanlığın il ve ilçe müdürlüklerine derhâl bildirilir (m.10/2). Yani kolluğa veya aile mahkemesine yapılan bir başvuru, aynı anda destek sisteminin devreye girmesini sağlar.

Telefonla ulaşmak isteyenler için Bakanlığın çağrı merkezi ALO 183 Sosyal Destek Hattıdır; kanun metni bu merkezin varlığına m.15/1-d’de değinir. Acil tehlikede 155 (Polis), 156 (Jandarma) ve KADES uygulaması da kullanılabilir. Telefon numaralarının güncelliği için resmî sitelerden teyit edilmesi yerindedir.

1. Güvenliğinizi sağlayın. Tehlike sürüyorsa 155, 156 veya KADES ile kolluğa ulaşın.
2. Destek hattını arayın. ALO 183 üzerinden hangi hizmetlere ulaşabileceğinizi öğrenin.
3. Tedbir başvurusunu yapın. Kolluk, mülkî amir veya aile mahkemesine koruma kararı için başvurun.
4. Merkeze yönlendirilmeyi isteyin. Kolluğa veya hâkime destek ve izleme hizmetlerinden yararlanmak istediğinizi söyleyin.
5. Danışmanlık ve takip sürecini izleyin. Merkez, tedbirin sonuçlarını izler; ihtiyaçlarınızı bu süreçte bildirin.

Barınma, geçici maddi yardım ve sağlık desteği nasıl işler?

Barınma yeri sağlanması mülkî amirin verebileceği koruyucu tedbirler arasındadır ve korunan kişiyle gerekiyorsa beraberindeki çocukları kapsar (m.3/1-a). Barınma kararı verilen kişiler, Bakanlığa ait veya Bakanlığın gözetim ve denetimi altındaki yerlere yerleştirilir. Bu yerler yetersiz kalırsa mülkî amirin, acil hâllerde kolluğun veya Bakanlığın talebiyle kamu kurumlarına ait sosyal tesis, yurt veya benzeri yerlerde geçici barınma sağlanabilir (m.10/6).

Geçici maddi yardım, her yıl belirlenen aylık net asgari ücret esas alınarak günlük bir üst sınıra bağlı ödenir; tutar her yıl değiştiğinden burada rakam verilmemiştir. Barınma sağlanmışsa yardım tutarı azaltılarak uygulanır. Yapılan ödemeler kural olarak şiddet uygulayandan tahsil edilir; korunan kişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilirse yardım ondan geri alınır (m.17).

Sağlık yönünden kanun ayrı bir güvence kurar: genel sağlık sigortası kapsamında olmayan veya prim borcu nedeniyle sigortadan yararlanamayan korunan kişiler, bu hâllerin devamı süresince gelir testine tabi tutulmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılır (m.19/1). Çalışma yaşamına katılımı desteklemek için kreş imkânı da, çocuğu olan kişiler için dört ay, çalışan kişiler için iki ay ile sınırlı olarak sağlanabilir (m.3/1-d).

Şiddet uygulayan kişiye yönelik hizmetler neler?

Merkezlerin görevi yalnızca mağdura destek vermekle sınırlı değildir. Şiddet uygulayan kişi için hâkimin isteği üzerine, kişinin geçmişi, ailesi, çevresi, eğitimi ve psikolojik durumu ile toplum açısından taşıdığı risk hakkında ayrıntılı sosyal araştırma raporu hazırlanır (m.15/3-a). Ayrıca öfke kontrolü, stresle başa çıkma ve şiddeti önlemeye yönelik farkındalık sağlayan eğitim ve rehabilitasyon programlarına katılma yönünde teşvik edici çalışmalar yapılır.

Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığı ya da ruhsal bozukluk varsa sağlık kuruluşunda muayene ve tedavi, ayrıca meslek edindirme kurslarına katılım için de faaliyette bulunulur (m.15/3-c). Hâkim de önleyici tedbir olarak bir sağlık kuruluşuna başvurmayı ve tedaviyi kararlaştırabilir (m.5/1-h, ı). Sağlık sigortası kapsamı dışında kalan rehabilitasyon giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanır (m.19/2).

Kanun, şiddet mağduruna ve şiddet uygulayana yönelik hizmetlerin zorunlu hâller dışında farklı birimlerde sunulmasını öngörür (m.15/4). Bu ayrım, korunan kişinin ikinci kez karşılaşma riskini azaltmak içindir.

Merkez, koruma kararının uygulanmasını nasıl izler?

İzleme, merkezin asıl işlevlerinden biridir. Merkezler tedbir kararlarının uygulanmasının sonuçlarını ve kişiler üzerindeki etkilerini izler, ilgili merci istediğinde bu konuda rapor hazırlar (m.15/2-c, e; m.15/3-b). Böylece hâkim, tedbirin süresini veya şeklini değiştirirken (m.8/2) güncel bilgiye dayanabilir. Koruma kararı başvurusunun nasıl yapıldığı ve tedbirlerin kapsamı ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Tedbir kararlarının yerine getirilmesinden, hakkında karar verilen kişilerin yerleşim yeri veya bulunduğu yer kolluk birimi görevli ve yetkilidir (m.10/3). Kolluk görevlilerinin bu işte eğitim almış personel tarafından yürütülmesi de kanunun aradığı bir güvencedir (m.11). Bakanlık, gerekli gördüğü hâllerde kadın, çocuk ve aile bireylerine yönelik şiddet nedeniyle açılan idari, cezai ve hukuki davalara katılabilir (m.20/2).

Çocuk mağdurlar bakımından 5395 sayılı Kanundaki koruyucu ve destekleyici tedbirler de devreye girebilir; hâkim 6284 tedbirleriyle birlikte bunlara karar verebilir (m.5/3). Ayrıntılar için Çocuk Koruma Kanunu yazısına, çocukların cinsel istismarı hâlindeki ceza yargılaması için ise çocukların cinsel istismarı yazısına bakılabilir. Cinsel nitelikli suçlarda mağdurun hakları cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazısında anlatılıyor.

Şiddet Önleme Merkezi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.