Hakarete Uğrayan Ne Yapmalı? Şerefe Karşı Suçlarda Ceza Aralıkları, Şikâyet Takvimi ve Önödeme

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bir komşu tartışması, iş yerinde bağırılan bir söz ya da sosyal medyada yazılan bir yorum; hepsi aynı soruyu doğurabilir: şerefe karşı suçlar ceza miktarları bakımından nerede durur ve mağdur ne yapabilir? Türk Ceza Kanunu bu suçları 125 ile 131. maddeler arasında düzenler. Grubun merkezinde hakaret vardır; yanında kişinin hatırasına hakaret ile isnadın ispatı, iddia ve savunma dokunulmazlığı, karşılıklı hakaret gibi cezayı etkileyen hükümler yer alır.

Son iki yılda bu alanda üç önemli değişiklik oldu: hakarette şikâyet süresine üst sınır getirildi, uzlaştırma kapandı ve önödeme yolu açıldı. Aşağıda önce ceza aralıklarını, ardından hakarete uğrayan kişinin atabileceği adımları ve şüpheli açısından çözüm yollarını anlatıyoruz.

Şerefe karşı suçlar ceza miktarları tablosu

Hakaretin temel şekli, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını zedeleyebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da ona sövmektir. Ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; hâkim ikisinden birini seçer. Aşağıdaki tablo, şerefe karşı suçlar ceza miktarları açısından bütün hâlleri bir arada gösterir.

Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilirse suç, kurulu oluşturan her üyeye karşı işlenmiş sayılır ve zincirleme suç hükümleri uygulanır (m. 125/5). Cumhurbaşkanına hakaret ise bu grubun dışında, TCK m. 299’da ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.

Yüze karşı, arkadan ve mesajla hakaret arasında fark var mı?

Ceza aynıdır, ama suçun oluşma şartları değişir. Söz mağdurun yüzüne söylenmişse başka bir şart aranmaz. Mağdur orada değilse, sözün en az üç kişiyle paylaşılmış olması gerekir; iki arkadaşa söylenen bir cümle bu şartı karşılamaz. Mağdurun kendisine gönderilen sesli mesaj, e-posta veya görüntülü içerik ise yüze karşı hakaret gibi değerlendirilir (m. 125/2).

Mağdurun adının açıkça yazılmaması da sonucu her zaman değiştirmez. Söz, niteliği ve bağlamı itibarıyla kime yöneldiği konusunda duraksama bırakmıyorsa, isim belirtilmiş sayılır (m. 126). Örneğin bir apartman grubunda “3 numaradaki hırsız” diye yazılan bir mesaj, dairede tek bir kişi oturuyorsa o kişiyi hedef alır.

Hakarete uğrayan kişi ne kadar sürede şikâyet etmeli?

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında, hakaret şikâyete bağlıdır (m. 131/1). Şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı aydır (m. 73/1-2). 7531 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca, hakarette bu süre fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez. Diyelim ki biri hakkınızda yıllar önce yazılmış bir paylaşımı yeni fark ettiniz; paylaşım iki yıldan eskiyse, öğrenme tarihiniz yeni olsa bile şikâyet hakkı düşmüş olabilir.

Mağdur şikâyet etmeden ölürse ya da hakaret ölmüş bir kişinin hatırasına yönelmişse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikâyette bulunabilir (m. 131/2).

Deliller nasıl korunur, başvuru nasıl yapılır?

Hakaret dosyalarının önemli bir kısmı sözlü tartışmalardan veya silinebilen dijital içeriklerden doğar. Bu yüzden delili ilk gün korumak, dosyanın geleceğini belirler.

1. İçeriği tarih ve bağlantıyla kaydedin. Ekran görüntüsünde gönderenin kullanıcı adı, tarih ve saat görünmeli; paylaşımın bağlantı adresini ayrıca not edin.
2. Mesajları silmeyin. Telefonunuzdaki özgün kayıt, gerektiğinde bilirkişi incelemesine konu olabilir.
3. Tanıkları belirleyin. Yüz yüze veya arkadan yapılan hakarette sözü duyan kişilerin ad ve iletişim bilgilerini not edin; arkadan hakarette en az üç kişi şartı bu tanıklarla ispatlanır.
4. Savcılığa veya kolluğa başvurun. Şikâyet dilekçesinde olayın tarihini, yerini, sözün kendisini ve delilleri açıkça yazın.
5. Süreyi takvime işleyin. Öğrenme tarihinden itibaren altı ay ve fiilden itibaren iki yıl sınırını birlikte takip edin.

Dijital ortamdaki içeriklerin kaldırılması veya erişimin engellenmesi gibi talepler ceza şikâyetinden ayrı yollara tabidir; bu konuda bilişim hukuku ve basın hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Uzlaştırma neden kapandı, önödeme nasıl işler?

Uzlaştırma bakımından bu alandaki en önemli değişiklik budur. Hakaret uzun yıllar şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamındaydı. 7531 sayılı Kanun önce mesajla işlenen hakareti uzlaştırma dışına çıkardı; 7571 sayılı Kanun ise 25.12.2025’ten itibaren bütün hakaret suçlarını (m. 125) kapsam dışına aldı (CMK m. 253/3). Onun yerine önödeme getirildi: kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında, hakaret suçlarında TCK m. 75 uygulanır (m. 75/6-a-2).

Önödemede savcılık şüpheliye belirlenen tutarı bildirir. Şüpheli bu tutarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse kamu davası açılmaz. On gün içinde talep ederse ödeme birer ay arayla üç eşit taksite bölünür; taksit aksarsa önödeme hükümsüz kalır (m. 75/1). Aynı suçun beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde önödeme uygulanmaz (m. 75/6).

Mağdur açısından iki nokta önemlidir. Önödeme, kişisel hakkın istenmesini etkilemez; yani mağdurun tazminat talebi saklıdır (m. 75/5). Ayrıca aynı kişi aynı mağdura karşı hem uzlaştırmalık bir suç hem de önödemelik bir suç işlemişse, 7571 ile eklenen hüküm uyarınca uzlaştırmalık suç bakımından uzlaşma yolu açık kalır (CMK m. 253/3). Örneğin tehdit (TCK m. 106/1) uzlaştırılabilirken, aynı olaydaki hakaret için önödeme işletilir. Uzlaştırmanın genel işleyişi için ceza davalarında uzlaşma yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi durumlarda ceza verilmez veya indirilir?

Kanun, hakaretin bazı hâllerini cezasız bırakır ya da indirim öngörür:

• İsnadın ispatı: İsnat edilen ve suç oluşturan fiil ispatlanırsa ceza verilmez; hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet varsa isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışında ispat, ancak kamu yararı varsa veya şikâyetçi razı olursa istenebilir. İspatlanmış bir fiilden söz ederek sövmek ise yine cezalandırılır (m. 127).
• İddia ve savunma dokunulmazlığı: Mahkeme veya idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunmalarda gerçek ve uyuşmazlıkla bağlantılı vakıalara dayanan isnat ve değerlendirmeler cezalandırılmaz (m. 128).
• Haksız fiile tepki: Ceza üçte birine kadar indirilebilir veya hiç verilmeyebilir; kasten yaralamaya tepki olarak söylenen hakarette ceza verilmez (m. 129/1-2).
• Karşılıklı hakaret: Taraflardan birine veya ikisine verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir (m. 129/3). Bu hâlde mahkeme ceza verilmesine yer olmadığı kararı kurar (CMK m. 223/4-c).

Asılsız bir suç isnadı, hakaretin ötesine geçip iftira oluşturabilir; bu ayrım için iftira suçu yazımıza göz atabilirsiniz.

Şerefe karşı suçlar ceza miktarları dışında hangi sonuçları doğurur?

Ceza aralığı düşük olduğundan dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 m. 11) ve iddianame kabul edildikten sonra basit yargılama usulü uygulanabilir (CMK m. 251/1). Dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Hükümde iki yıl veya daha az ceza verilirse, koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelir (CMK m. 231/5); bu madde 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakarette farklı kurallar işler: şikâyet aranmaz, önödeme uygulanmaz ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi yolu kapalıdır (CMK m. 171/6-b). Ayrıca 125/3. fıkradaki hakarette verilen bölge adliye mahkemesi kararları, genel temyiz sınırlamalarına rağmen temyiz edilebilir (CMK m. 286/3).

Hakaret Mağdurlarının Sık Sorduğu Sorular

Hakaret ve benzeri dosyalarda şikâyetçi ya da şüpheli olarak sürecin tamamı için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.