Güncelleme: Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu, Ankara
Bu sayfada neler var?
Hakaret davası, ceza mahkemelerine en sık gelen dosya türlerinden biridir. Bir sosyal medya yorumu, bir WhatsApp mesajı ya da bir haber başlığı bu dosyaları başlatabilir. Ankara hakaret davası avukatı arayanların karşılaştığı ilk soru, sözün eleştiri sınırında mı kaldığı yoksa suç mu oluşturduğudur. Bu sayfada hakaret suçunu, 2024 ve 2025’te değişen şikâyet, uzlaştırma ve önödeme kurallarını, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, dezenformasyon ve Cumhurbaşkanına hakaret suçlarını ve basın yoluyla işlenen suçlardaki farkları ele aldık.
Bir bakışta
- Hakaret
- Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası; alenen işlenirse altıda bir artırım (TCK m. 125)
- Şikâyet süresi
- Altı ay; her hâlde fiilden itibaren iki yıl (TCK m. 73/2)
- Uzlaştırma
- Hakarette uygulanmaz (CMK m. 253/3)
- Önödeme
- Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışında uygulanır (TCK m. 75/6)
Hakaret suçu ve sınırları
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek hakaret suçunu oluşturur (TCK m. 125/1). Mağdurun yokluğunda işlenen hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle, örneğin mesajla işlenen hakaret ise aynı cezayı gerektirir. Kamu görevlisine görevinden dolayı ya da kişinin dinî, siyasi veya felsefi inançları nedeniyle işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldır. Alenen işlenmesi, örneğin herkese açık bir sosyal medya paylaşımı, cezayı altıda bir oranında artırır.
Her sert söz hakaret değildir. Yargı mercileri veya idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında yapılan somut isnatlar ve olumsuz değerlendirmeler, gerçek ve somut vakıalara dayanıyor ve uyuşmazlıkla bağlantılıysa cezalandırılmaz (TCK m. 128). Haksız bir fiile tepki olarak veya karşılıklı hakaret hâlinde ceza indirilebilir ya da hiç verilmeyebilir (TCK m. 129). Hakaret türlerinin ayrıntılı tablosu şerefe karşı suçlar yazısında.
Şikâyet, önödeme ve uzlaştırma: değişen kurallar
Hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâli dışında şikâyete bağlıdır (TCK m. 131). Şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır. 7531 sayılı Kanunla getirilen kurala göre bu süre, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73/2).
Hakaret önceden uzlaştırma kapsamındaydı. 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerden sonra hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Bunun yerine önödeme uygulanır. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında kalan hâllerde savcılık önödeme teklifinde bulunur. Belirlenen miktar tebliğden itibaren on gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz. Talep edilirse ödeme üç eşit taksitle de yapılabilir. Aynı suçun beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde önödeme uygulanmaz (TCK m. 75). Suç tarihine göre hangi kuralın uygulanacağı lehe kanun ilkesine göre ayrıca belirlenir.
Dikkat: Önödeme miktarının ödenmesi bir mahkûmiyet değildir. Buna göre verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararları adli sicile değil, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yeni bir soruşturmada kullanılabilir (TCK m. 75/7).
Destek almak isterseniz: Dosyanız hakaret veya ifade suçu ile ilgiliyse ilk iş, sürelerin ve elinizdeki belgelerin doğru okunmasıdır. Tebligatı, tutanakları ve varsa yazışmaları bir araya getirerek görüşmeye gelirseniz, hangi yolların açık olduğunu birlikte değerlendirebiliriz. Ayrıntılar için büronun iletişim bilgileri.
Kamu barışına ve devlete karşı ifade suçları
Halkı kin ve düşmanlığa tahrik (TCK m. 216). Halkın sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından farklı bir kesimini diğeri aleyhine alenen tahrik etmek suçtur. Cezalandırma için kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması gerekir. Halkın bir kesimini alenen aşağılamak ve dini değerleri aşağılamak ayrı fıkralarda düzenlenmiştir. Bkz. halkı kin ve düşmanlığa tahrik.
Dezenformasyon (TCK m. 217/A). Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle; ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığıyla ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yaymak bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Gerçek kimliğini gizleyerek işlenmesi cezayı artırır. Unsurlar ve paylaşımın durumu dezenformasyon suçu rehberinde anlatılıyor.
Cumhurbaşkanına hakaret (TCK m. 299). Bir yıldan dört yıla kadar hapis gerektirir ve alenen işlenirse ceza altıda bir artırılır. Kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır. Ayrıntılar Cumhurbaşkanına hakaret rehberinde.
Basın ve internet yoluyla işlenen suçlar
Gazete, dergi veya haber sitelerinde yayımlanan içerikler de ceza sorumluluğu doğurabilir. 5187 sayılı Basın Kanunu, basılmış eserler yoluyla işlenen suçlarda dava açma için özel ve kısa süreler öngörür. Bu yüzden süre hesabı yayın tarihinden itibaren ayrıca yapılmalıdır. Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin basın yoluyla yayımlanması ise ayrı bir suçtur (TCK m. 134/2).
İnternette yayımlanan ve kişilik haklarını ihlal eden içeriklerin çıkarılması veya erişimin engellenmesi, ceza soruşturmasından bağımsız olarak 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden istenebilir. Hesap ele geçirme veya özel görüntülerin yayılması gibi olaylar için bilişim suçları sayfasına bakabilirsiniz. Asılsız bir suç isnadıyla şikâyet edildiyseniz iftira suçu yazısı yol gösterir.
Hakaret ve İfade Suçları Hakkında Merak Edilenler
WhatsApp grubunda yazılan hakaret aleni sayılır mı?
Aleniyet, sözün belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir olmasını ifade eder. Kapalı ve üyeleri belli bir grupta yazılan mesaj her zaman aleni sayılmaz. Ancak mağdurun yokluğunda en az üç kişiyle ihtilat şartı gerçekleşmişse hakaret yine oluşabilir. Grubun büyüklüğü ve üyelik yapısı somut olarak değerlendirilir.
Hakaret şikâyetimden vazgeçebilir miyim?
Evet. Şikâyete bağlı hakarette şikâyetten vazgeçme davayı düşürür, ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/4-6). Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret şikâyete bağlı olmadığından bu hâlde vazgeçme davayı sona erdirmez.
Sosyal medyadaki sahte hesabın sahibi nasıl bulunur?
Savcılık, platform şirketlerinden ve internet servis sağlayıcılarından kayıt isteyebilir. Ancak yurt dışındaki platformlardan bilgi alınması her zaman mümkün olmayabilir ve zaman alabilir. Bu yüzden paylaşımın bağlantısı, tarihi ve hesap adı şikâyet dilekçesinde açıkça belirtilmelidir.
Dayanak mevzuat
Görüşme için
İlk görüşmeden önce konuyu bir iki cümleyle özetlemeniz ve varsa çağrı kâğıdı, tutanak veya kararları yanınıza almanız yeterlidir.
Büro telefonu: 0 312 231 93 93 · Adres ve iletişim formu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir dosyada süreler ve uygulanacak hükümler suç tarihine ve belgelere göre ayrıca değerlendirilir.
