Adli Sicil Kaydı Silme: Sabıka ve Arşiv Kaydı, Süreler ve Memnu Hakların İadesi

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

İş başvurusu, ruhsat ya da vize için belge hazırlayan birinin aklına gelen ilk soru genellikle şudur: eski bir mahkûmiyet hâlâ görünüyor mu ve adli sicil kaydı silme için ne yapmak gerekir? Cevap, kaydın hangi katmanda durduğuna bağlıdır. Günlük dilde “sabıka kaydı” denilen şey, 5352 sayılı Adli Sicil Kanununda iki ayrı kayıttır: adli sicil kaydı ve arşiv kaydı.

İlki, kesinleşmiş mahkûmiyetin infazı sürerken tutulan kayıttır. İkincisi, infaz tamamlandıktan sonra da belirli bir süre saklanan ve yalnızca sınırlı kişi ve kurumlarca görülebilen kayıttır. Aşağıda kaydın bir katmandan diğerine ne zaman geçtiğini, ne zaman tamamen silindiğini, yasaklanmış hakların geri verilmesini ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının sicille ilişkisini anlatıyoruz.

Sabıka kaydı ile arşiv kaydı arasındaki fark nedir?

Adli sicile, Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri işlenir: hapis cezası, koşullu salıverilme kararı, ertelemede denetim süresi, adli para cezası, hak yoksunlukları, zamanaşımı ve af kararları gibi (m.4). Beraat, disiplin cezası ve idari para cezası adli sicile girmez (m.4, m.5). Bu bilgiler, kullanım amacı belirtilerek ilgili kişiye, vekâletnamede açıkça yazılmışsa vekiline ve kamu kurumlarına verilebilir (m.7).

Arşiv kaydı ise daha dar bir çevreye açıktır. Arşiv bilgilerini kişinin kendisi veya özel yetkili vekili, bir soruşturma ya da kovuşturma kapsamında savcılık ve mahkemeler, yetkili seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumları isteyebilir (m.10/1). Adli sicil ve arşiv bilgileri gizlidir; veriliş amacı dışında kullanılamaz (m.11).

Adli sicil kaydı silme hangi durumlarda yapılır?

Kanun dört durumda kaydın adli sicilden silinip arşive alınacağını söyler: cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ve genel af (m.9/1). Bu işlemi Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü yapar; kişinin ayrıca dilekçe vermesi gerekmez. Kişinin ölümüyle ise kayıtlar tamamen silinir (m.9/2).

“İnfazın tamamlanması” yalnızca cezaevinden çıkış anlamına gelmez. Koşullu salıverilen hükümlüde denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır (5275 m.107/14). Ertelenen hapiste de denetim süresi aynı şekilde tamamlanınca ceza infaz edilmiş sayılır (TCK m.51/8). Adli para cezasında ise paranın ödenmesiyle infaz tamamlanır (5352 m.4/1-c). Tarih, arşive geçişin başlangıcını belirlediği için önemlidir.

Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?

Arşive alınan kayıt kalıcı değildir. 5352 m.12’ye göre süre, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren işler ve mahkûmiyetin niteliğine göre değişir. Anayasa’nın 76. maddesiyle veya TCK dışındaki kanunlarla bir hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerde süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş, alınmamışsa otuz yıldır. Diğer bütün mahkûmiyetlerde süre beş yıldır.

Varsayımsal bir örnek düşünelim. Keçiören’de yaşayan biri kasten yaralamadan 10 ay hapis almış, cezasının infazı 2021’de tamamlanmış olsun. Mahkûmiyetin başka bir kanunda hak yoksunluğu doğurmadığı varsayılırsa kayıt 2021’de arşive geçer ve beş yıl sonra, 2026’da tamamen silinir. Aynı kişi memuriyet gibi özel kanunda engel sayılan bir suçtan mahkûm olsaydı, arşiv kaydı çok daha uzun kalırdı.

Yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) nasıl istenir?

Bu yol, TCK dışındaki kanunların belli bir suça veya cezaya bağladığı hak yoksunluklarını gidermek içindir (m.13/A). Başvuru için cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmiş olmalı, kişi bu sürede yeni bir suç işlememiş olmalı ve mahkemede iyi hâlli bir yaşam sürdüğüne dair kanaat oluşmalıdır. İnfaza genel af veya etkin pişmanlık dışındaki bir nedenle son verilmişse süre, hükmün kesinleşmesinden itibaren beş yıldır ve hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunan süreden az olamaz.

1. Yasağın kaynağını belirleyin. Engel hangi kanundan doğuyor, TCK m.53’ten mi yoksa özel bir kanundan mı? 13/A yalnızca ikincisi için işler.
2. Süreyi hesaplayın. İnfazın tamamlandığı tarihi belgeden öğrenin ve üç yıllık süreyi buna göre sayın.
3. Mahkemeyi seçin. Talep, hükmü veren mahkemeye veya kişinin ikametgâhındaki aynı derecedeki mahkemeye yapılır.
4. İyi hâli belgeleyin. Düzenli çalışma, eğitim veya gönüllü faaliyet gibi yaşam düzenini gösteren belgeler mahkemenin kanaatine yardımcı olur.
5. Kararı takip edin. Mahkeme dosya üzerinden veya savcıyı ve hükümlüyü dinleyerek karar verir; karara karşı CMK’daki kanun yoluna gidilebilir ve kesinleşen karar arşive kaydedilir.

Masrafları hükümlü karşılar (m.13/A-7). TCK m.53’ün beşinci ve altıncı fıkralarındaki, mahkemenin hükümde ayrıca belirlediği süreli yasaklar bu yolla kaldırılamaz; kanun bunları saklı tutar.

TCK 53’teki hak yoksunlukları ne zaman sona erer?

Kasıtlı bir suçtan hapis cezası alan kişi, cezanın kanuni sonucu olarak kamu görevinden, velayet ve vesayet görevlerinden, dernek, vakıf, şirket gibi tüzel kişilerde yöneticilikten ve izne tabi bazı meslekleri serbest olarak yürütmekten yoksun kalır (TCK m.53/1). Bu yoksunluklar, hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar sürer (m.53/2). Ayrıca bir karar gerekmez; infaz bitince kendiliğinden sona erer.

Kanun bazı istisnalar da tanır. Cezası ertelenen, denetimli serbestlikle infaz edilen veya koşullu salıverilen kişi kendi çocukları üzerindeki velayet yetkisini kullanmaya devam eder; mahkeme meslek yasağının uygulanmamasına da karar verebilir (m.53/3). Kısa süreli hapis cezası ertelenenler ile suçu 18 yaşından önce işleyenler hakkında bu yoksunluklar hiç uygulanmaz (m.53/4). Erteleme ve paraya çevirme seçenekleri için hapis cezalarına ilişkin yazımıza bakabilirsiniz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması sicilde görünür mü?

Kural olarak adli sicil belgesinde görünmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ayrı bir sistemde tutulur ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim ya da savcılık istediğinde verilir (5352 m.6/1). CMK m.231/13 de aynı sınırlamayı öngörür. Bu fıkra, 231. maddenin beşinci ila on dördüncü fıkralarıyla birlikte 7589 sayılı Kanunla yeniden yazıldı ve 31.07.2026’da yürürlüğe girdi.

Açıklanması geri bırakılan hükümde sanık beş yıllık denetim süresine tabidir. Bu süre kasıtlı yeni bir suç olmadan ve yükümlülüklere uygun geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/8, 10). Mahkûmiyet doğmadığı için adli sicile mahkûmiyet olarak işlenecek bir hüküm de kalmaz. Beraat kararı ise zaten mahkûmiyet olmadığından adli sicile kaydedilmez.

Adli sicil kaydı silme için ayrıca dilekçe gerekir mi?

Kural olarak gerekmez; kanun silme ve arşive alma işini idareye bırakır. Yine de uygulamada iki durumda dosyayı takip etmek yerinde olur. Birincisi, infazın tamamlandığı bilgisinin sisteme geç yansımasıdır: koşullu salıverilmede denetim süresinin bittiği ya da ertelemede denetimin iyi hâlle tamamlandığı tarih kayda işlenmemişse, belge hâlâ eski durumu gösterebilir. İkincisi, birden fazla dosyası olan kişide bir kaydın silinmesi diğerlerini etkilemez; her mahkûmiyet kendi tarihine göre ilerler.

Böyle bir durumda adli sicil kaydı silme talebine, infazın tamamlandığını gösteren ve hükmü infaz eden başsavcılığın infaz bürosundan alınabilecek belge, varsa zamanaşımı veya af kararı eklenir. Arşiv kaydının süresini hesaplarken başlangıç, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihtir; belge alındığı gün değildir. Kamu görevine giriş gibi işlemlerde, özel kanunla yetki verilmiş kurumların arşiv kaydını da görebileceğini hesaba katmak gerekir.

Adli sicil kaydı e-Devlet’ten nasıl sorgulanır?

Kanun, gerçek kişilerin kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabileceğini ve sonucu fiziki veya elektronik ortamda ilgili mercie verebileceğini düzenler (m.13/2). Uygulamada bu sorgu e-Devlet üzerinden yapılır ve belgenin hangi amaçla alındığı seçilir. Belge, mahalli adli sicillerde Cumhuriyet başsavcılıklarınca ve kaymakamlıklarca, yurt dışında elçilik ve konsolosluklarca da verilir (m.8).

Silinme koşulu oluştuğu hâlde kayıt duruyorsa, dayanak belgelerle Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvurmak gerekir; silmeye ilişkin kararları bu amaçla kurulan üç hâkimli komisyon verir (m.14). Ankara’da oturan biri de başvurusunu bu Genel Müdürlüğe veya bulunduğu yerin başsavcılığı aracılığıyla iletebilir. İnfaz sürecine ilişkin genel bilgi için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Adli Sicil Kaydı Silme Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.