Adli Bilişim Raporu Nasıl Okunur? Eksik Rapor, Ek Rapor ve Yeni Bilirkişi Talebi

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Dosyaya giren bir adli bilişim raporu, çoğu zaman telefondaki yüzlerce mesajı, silinmiş bir fotoğrafı veya bir hesabın hareketlerini tek bir sonuç cümlesine indirir; peki o cümlenin hangi işlemlere dayandığını, neyin incelenip neyin incelenmediğini nasıl anlarsınız? Bu yazı, raporu satır satır okumanın yolunu ve eksik görülen rapor için başvurulabilecek yolları anlatıyor.

Konu bilirkişi incelemesinin genel kurallarına (CMK 62–69) ve dijital cihazlara el koymayı düzenleyen CMK 134’e dayanır. Rapora itirazın süresi, dilekçesi ve reddi hâlinde izlenecek yol ayrı bir başlık altında ele alındığı için burada yalnızca ek rapor ve yeni inceleme isteminin mantığı özetleniyor.

Adli bilişim raporu nedir, hangi durumlarda istenir?

Telefon, bilgisayar, hafıza kartı, bulut hesabı veya sosyal medya hesabı gibi dijital kaynaklardan elde edilen verilerin teknik olarak incelenmesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporudur. Kanun bu raporu ayrı bir ad altında düzenlemez; CMK 63 uyarınca çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin görüşüne başvurulur. Hâkimin kendi bilgisiyle çözebileceği konularda bilirkişiye gidilemez (CMK 63/1).

Rapor soruşturmada Cumhuriyet savcısının, kovuşturmada mahkemenin kararıyla istenir; savcı, katılan, şüpheli, sanık veya müdafi de istemde bulunabilir (CMK 63/1, 63/3). Ankara’daki bir dosyada rapor, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının veya davaya bakan mahkemenin görevlendirdiği, bilirkişi bölge kurulu listesinde yer alan ya da resmî bilirkişi sıfatı taşıyan kişi tarafından hazırlanır (CMK 64).

Bir sosyal medya mesajı, gizli kayıt veya bilgisayara izinsiz girme dosyalarında rapor ön plandadır. Özel hayata karşı suçlar için özel hayatın gizliliğini ihlal, bilişim ekseninde işlenen suçlar için ise bilişim suçları yazılarına bakılabilir. Bu alanda dosya türlerine göre dijital delilin genel rejimi ayrı bir yazının konusudur.

Cihaza el koyma ve kopya alma işlemi nasıl yapılır?

Rapor, ancak delil bütünlüğü bozulmadan elde edilmiş veriler üzerinde sağlıklı çıkar. CMK 134’e göre bilgisayar ve bilgisayar programlarında arama yapılması, kayıtlardan kopya çıkarılması ve bu kayıtların çözülerek metne dönüştürülmesi için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde etme imkânının olmaması gerekir. Karar hâkimden çıkar; gecikmesinde sakınca varsa Cumhuriyet savcısı verebilir, ancak bu kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunmak zorundadır.

Hâkim yirmi dört saat içinde karar verir; süre dolarsa ya da hâkim aksine karar verirse çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir (CMK 134/1). Şifre çözülemezse veya işlem uzun sürecekse cihazlara el konulabilir, ancak şifre çözüldüğünde ve gerekli kopyalar alındığında cihazlar gecikmeksizin iade edilir (CMK 134/2).

El koyma sırasında sistemdeki tüm verilerin yedeği alınır, bu yedekten bir kopya çıkarılıp şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus imzalı tutanağa geçirilir (CMK 134/3-4). Cihaza el konmadan kopya alınması hâlinde de kopyalanan veriler kâğıda yazdırılır, tutanağa kaydedilir ve ilgililerce imzalanır (CMK 134/5).

Adli bilişim raporu nasıl okunur, nelere bakılır?

Kanun, raporun içeriğini ayrıntılı saymaz; yalnızca bilirkişinin yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklayan, istenen incelemeleri yaptığını belirten ve imzalı bir rapor vermesini ister (CMK 67/1). Bu çerçevede, okurken aşağıdaki sorulara dosyadan cevap bulunmalıdır:

• Hangi cihaz veya hesap incelendi; marka, model, seri veya IMEI, hesap adı gibi tanımlayıcılar yazılı mı?
• Cihaz bilirkişiye nasıl ulaştı; teslim tutanağı, mühür ve liste var mı (CMK 66/7)?
• İnceleme kopya üzerinde mi yapıldı, kopyanın özgün veriyle aynı olduğu nasıl gösterildi?
• Mahkemenin veya savcılığın sorduğu sorulara tek tek cevap verilmiş mi (CMK 66/1)?
• Bulunan veriler tarih, saat ve kaynak bilgisiyle, ekran görüntüsü veya çıktıyla belgelenmiş mi?
• Verinin cihazın sahibi tarafından mı, başkası tarafından mı üretildiği konusunda sonuç dayanağı gösteriliyor mu?

Bu liste kanun hükmü değil, raporun yöntemine ilişkin okuma önerisidir. Eksik olan nokta, itiraz dilekçesinde gerekçeli biçimde belirtilirse hâkimin dikkatini çekebilir. Aşağıdaki tablo, sık görülen eksiklikleri ve izlenebilecek yolu gösterir.

Eksik adli bilişim raporu hangi durumlarda söz konusudur?

Raporun eksik sayılması için kanunda ayrı bir tanım yoktur. Uygulamada eksiklik, raporun sorulan soruların bir kısmını cevapsız bırakması, inceleme kapsamını belirtmemesi, yöntemi ve araçları açıklamaması ya da sonuca varırken dayanak göstermemesi şeklinde ortaya çıkar. Bilirkişi, uzmanlığı dışındaki konularda açıklama yapamaz ve hâkimin yapması gereken hukuki nitelendirmeyi üstlenemez (CMK 67/3); bu sınırı aşan kısımlar da ayrıca tartışılabilir.

Birden fazla bilirkişi görevlendirilmişse ve görüşleri ayrışıyorsa bu durumun gerekçeleriyle rapora yazılması gerekir (CMK 67/2). Kimin hangi kısmı yazdığı belirsiz, tek imzalı bir ortak raporda bu kural önem kazanır.

Bilirkişi süresinde raporunu vermezse hemen değiştirilebilir; bu durumda o ana kadar yaptığı işlemleri açıklayan bir rapor sunar ve teslim aldığı eşyayı iade eder (CMK 66/2). Yani rapor gecikmesi, yalnızca bir bekleme değil, değişim sebebi de olabilir.

Ek rapor ve yeni bilirkişi talebi nasıl yapılır?

İnceleme tamamlandığında savcıya, katılana, şüpheliye veya sanığa, müdafiye ve kanuni temsilciye yeni bilirkişi incelemesi yapılması veya itirazların bildirilmesi için süre verilir; istemler reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK 67/5). “Ek rapor” kanunda adıyla geçmez; uygulamada itirazlar üzerine aynı bilirkişiden açıklama veya ek rapor istenmesi bu hükme ve bilirkişinin duruşmada dinlenmesine ilişkin CMK 68’e dayanır.

1. Rapor örneğini alın. Rapor duruşmada verilebilir veya iadeli taahhütlü mektupla gönderilir (CMK 67/4); tebliğ tarihini kayda geçirin.
2. Eksikleri maddeleyin. Hangi sorunun cevapsız kaldığını, hangi tutanağın bulunmadığını numaralı biçimde yazın.
3. Talebi netleştirin. Ek rapor, bilirkişinin dinlenmesi, yeni bilirkişi veya uzmandan bilimsel mütalaa gibi seçeneklerden hangisini istediğinizi belirtin.
4. Süre içinde verin. Süreyi mercii belirler; kararda yazan günü kaçırmamak gerekir.
5. Ret kararını gerekçesiyle inceleyin. Ret üç gün içinde gerekçeli verilmelidir; hükme karşı kanun yoluna giderken bu karar da gündeme getirilebilir.

Adli bilişim raporu delil olarak nasıl değerlendirilir?

Hâkim kararını yalnızca duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir; delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder. Yüklenen suç hukuka uygun biçimde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK 217). Dolayısıyla rapor bağlayıcı değildir; mahkeme raporu başka delillerle birlikte tartar ve gerekçesini kararda göstermek zorundadır.

Delilin kanuna aykırı elde edilmiş olması, ortaya konulması isteminin reddi sebebidir (CMK 206/2-a). Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması ise temyizde mutlak hukuka aykırılık sebeplerinden sayılır (CMK 289/1-i). Cihaz veya hesap incelemesinin hangi karara dayandığı bu nedenle raporla birlikte kontrol edilmelidir.

Dijital delilin soruşturma ve kovuşturmadaki genel yeri, kopya alma kurallarına uyulup uyulmadığı ve raporla ilgili savunma hakları hakkında genel bilgi için bilişim suçları sayfası ve ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfası kullanılabilir. Gizli ses kaydı iddialarında ise konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması yazısı tamamlayıcıdır.

Adli Bilişim Raporu Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.