İSG Hizmetlerini İşveren Kendisi Üstlenebilir Mi? 50 Çalışan Sınırı, Belge, İSG-KATİP ve İş Kazası Sonrası

Gözden geçirme: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Az tehlikeli sınıfta, elliden az çalışanla faaliyet gösteren bir işletmenin sahibiyseniz, İSG hizmetleri için profesyonel bir uzman ve hekimle sözleşme yapmak yerine bu işi bizzat ya da işyerini yöneten bir vekiliniz eliyle yürütme seçeneğine sahipsiniz. Bu imkân bir muafiyet değil, yükümlülüğün başka bir yoldan yerine getirilmesidir. Aşağıda şartları, kapsam dışında kalan işleri, sayım kurallarını ve olası bir iş kazasından sonra işleyen hukuki süreci birlikte ele alıyoruz.

İSG hizmetleri işveren tarafından hangi şartlarla yürütülebilir?

Kanunun çıkış noktası, işverenin bu alanda nitelikli profesyoneller istihdam etmesi ya da hizmeti yetkilendirilmiş birimlerden satın almasıdır. 6331 sayılı Kanunun 6. maddesi, küçük ölçekli ve düşük riskli işletmeler için bir istisna yolu açar: çalışan sayısı ellinin altında ve faaliyeti az tehlikeli sınıfta ise, Bakanlığın duyurduğu eğitimi bitiren işveren ya da vekili görevi bizzat yerine getirebilir. Bu sınır 2017’de 7033 sayılı Kanunla ondan elliye çıkarıldı.

Uygulamada beş şart birlikte aranır: işyerinin tehlike sınıfı az tehlikeli olmalı, çalışan sayısı ellinin altında kalmalı, görevi üstlenecek kişi eğitimi tamamlayıp belgesini almalı, İSG-KATİP üzerinden kayıt yapılmalı ve bu kişi SGK kayıtlarında işveren ya da işveren vekili olarak görünmelidir. SGK sisteminde yalnızca “işyeri yetkilisi” olarak görünen biri de, işyerini fiilen yönetiyor ve işveren adına karar alıyorsa bu sıfatla görevlendirilebilir.

Tehlike sınıfını işveren belirlemez. Sınıf, Bakanlığın çıkardığı tebliğle ve işyerinde yapılan asıl iş esas alınarak tespit edilir. Kendi işyerinizin sınıfını SGK tescilindeki faaliyet kodundan kontrol etmek, ilk adım olmalıdır. Kod yanlış girilmişse düzeltme yapılmadan hizmeti üstlenmek risklidir.

Çalışan sayısı nasıl hesaplanır?

Eşiğin altında kalıp kalmadığınızı hesaplarken üç kural öne çıkar. Birincisi, ülkenin farklı yerlerinde birden çok az tehlikeli işyeriniz varsa hangi işyerlerini üstlenebileceğiniz SGK tescilleri üzerinden belirlenir. İkincisi, size iş yapan taşeron firmanın sigortalıları sizin sayınıza eklenmez. Üçüncüsü, meslek lisesi veya üniversite öğrencisi olarak işyerinizde bulunan çırak ve stajyerler hesaba katılmaz.

Diyelim ki bir matbaa sahibi kırk bir işçi çalıştırıyor, yanında da meslek lisesinden altı stajyer var ve temizlik işini bir alt işverene vermiş. Bu işyerinde eşik hesabında yalnızca kırk bir işçi dikkate alınır. İşletme bir de tehlikeli sınıfta yer alıyorsa, sayı ne olursa olsun işverenin kendisinin üstlenme imkânı yoktur.

Görevi kim üstlenebilir: işveren mi, işveren vekilleri mi?

Vekil olarak belirlenecek kişi, işyerinde yarı zamanlı değil tam zamanlı çalışan ve işletmenin tamamının yönetiminde söz sahibi olan biri olmalıdır; bir vardiya sorumlusu bu şartı karşılamayabilir. Kamu kurumlarında ise kurumun amiri ya da onun yardımcıları bu işi yapabilir. Kapıcı çalıştıran site ve apartmanlarda yönetici, işveren vekili sıfatıyla bu hizmeti yürütebilir.

5 Mart 2025’te yapılan değişiklikle bir ayrım netleşti. Eğitimi Tamamlama Belgesi bulunan işveren, aynı ildeki şubelerinin toplam çalışanı elliye ulaşmadığı sürece hepsinin sorumluluğunu tek başına taşıyabilir. İşveren vekilleri ise yalnızca tam süreli çalıştıkları tek bir işyerinin sorumluluğunu alabilir. Taşeronla çalışılan bir işyerinde ise asıl işverenin ve alt işverenin her birinin kendi eğitimini alması gerekir.

Eğitimden İSG-KATİP onayına: adımlar

Eğitimi yalnızca Bakanlıkla protokol yapmış kurumlar verebilir: üniversiteler, kamu kurumları, meslek odası gibi kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve işçi ya da işveren örgütleri. Program yüz yüze, uzaktan veya açıköğretim şeklinde yürütülebilir. Eğitim ve belgelendirme ücreti, protokolde belirlenir ve net asgari ücretin onda birini geçemez. Programı bitiren kişi adına tamamlama belgesi hazırlanır ve bilgisi İSG Genel Müdürlüğüne iletilir.

1. Uygunluğu kontrol edin. Tehlike sınıfını ve sayıma dâhil çalışan sayısını belirleyin.
2. Eğitime başvurun. Protokol yapmış bir kurumun programına kaydolun ve programı tamamlayın.
3. Belgenizi alın. Tamamlama belgesi, görevi üstlenmenin ön şartıdır.
4. İSG-KATİP kaydını yapın. Görevlendirme, sistemde onaylandığı tarihten itibaren geçerlidir.
5. Zamanı planlayın. Her çalışan için ayda en az on dakikayı bu işe ayırın ve kayıtları düzenli tutun.

Bu hizmetlerin işveren veya işveren vekili tarafından yürütülmesi hâlinde onaylı defter tutma zorunluluğu yoktur; ancak risk değerlendirmesi gibi Kanunun ve ikincil mevzuatın öngördüğü diğer belge ve kayıtlar tutulmaya devam eder. Yeni bir şube açarsanız ya da vekiliniz işten ayrılıp başka bir işyerinde çalışmaya başlarsa, sistemdeki kaydı yenilemek gerekir.

On dakika kuralını somutlaştıralım. Otuz çalışanı olan bir kafe işletmecisi, İSG hizmetleri için ayda en az üç yüz dakika, yani beş saat ayırmak zorundadır. Bu süre; risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi, çalışanlara verilen bilgilendirmeler, acil durum planının güncellenmesi ve kayıtların tutulması gibi işler için kullanılır. Denetimde sürenin fiilen ayrıldığını gösterebilmek için yapılan çalışmaları tarih ve konu belirterek not etmek yararlıdır.

Hangi işler işverene bırakılamaz?

Çalışanın işe başlarken ve belirli aralıklarla yapılan sağlık kontrolleri, işverenin üstlenebileceği işlerin dışındadır. Raporu normalde işyeri hekimi verir; ama elliden az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER), aile hekimi veya başka bir kamu sağlık kuruluşu da rapor düzenleyebilir. Mevzuatın öngördüğü ortam ölçümleri ise Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarca yapılır.

İşverenin kendisi de uzman veya hekimse tablo değişir: uzmanlık belgesi olan işveren sağlık kontrolleri ve ölçümler hariç her şeyi, hekimlik belgesi olan işveren ise ölçümler hariç her şeyi yapabilir. Belge sahibi işveren, çalışanların zorunlu İSG eğitimlerini de kendisi verebilir. İsterse hizmetin tamamını ya da bir kısmını yetkili birimlerden satın alma hakkı her zaman saklıdır.

İşyeri büyüyünce ne olur?

İşyerinin tehlike sınıfı yükselir ya da kadro elli kişiye çıkarsa, işverene genel kurallara göre uzman ve hekim bulması için otuz günlük süre tanınır. Aynı kural, işverenin ya da vekilinin görevi artık sürdürmek istememesi hâlinde de uygulanır. Sezonluk işe alımlarda sayı geçici olarak elliyi aşabilir; bu dönemleri önceden planlamak, otuz günlük sürenin kaçırılmasını önler.

İSG hizmetleri üstlenildiğinde işverenin sorumluluğu azalır mı?

Azalmaz. Kanun, işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınmasının dahi işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını söyler; Yönetmelik de hizmetin işverence üstlenilmesinin Kanundaki yükümlülükleri kaldırmadığını tekrarlar. Görevlendirme yapmayan ya da şartları taşımadan hizmeti yürüten işverene, Kanunun 26. maddesine göre görevlendirilmeyen her kişi ve aykırılığın sürdüğü her ay için idari para cezası uygulanır. Tedbirlerin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz.

Asıl risk, belge alınıp kayıt yapıldıktan sonra görevin kâğıt üzerinde kalmasıdır. Risk değerlendirmesinin güncellenmemesi, çalışan eğitimlerinin kayda geçirilmemesi veya ayda çalışan başına on dakikalık sürenin fiilen ayrılmaması, bir denetimde ya da kaza sonrası incelemede sorgulanabilecek konulardır.

İş kazasından sonra hangi hukuki süreçler başlar?

İlk yükümlülük bildirimdir: kaza, üç iş günü dolmadan Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmelidir. Kaza bir çalışanın yaralanmasına yol açtıysa taksirle yaralama (TCK m. 89) soruşturması gündeme gelebilir. Bu suç CMK m. 253’te uzlaştırma kapsamında sayıldığından, yaralanan çalışan ile şüpheli işveren veya vekil arasında uzlaştırma yoluna gidilir. Bilinçli taksir iddiası olsa bile suç listede yer aldığı için uzlaştırma kapısı kapanmaz. Süreç için uzlaşma yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza ölümle sonuçlandıysa taksirle öldürme (TCK m. 85) söz konusudur; bu suç uzlaştırma listesinde yoktur. Tazminat tarafında ise kaza veya meslek hastalığı nedeniyle istenen maddi ve manevi zararlar için dava açmadan önce arabulucuya gitme şartı yoktur (7036 m. 3/3). Taraflar isterse isteğe bağlı olarak arabulucuya başvurabilir; tazminatın kapsamı için tazminat ve sorumluluk hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

İSG Hizmetleri Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku, uzlaştırma ve arabuluculuk süreçlerinde çalışmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.