Bilirkişi İtirazı: Süre, Dilekçe, Yeni Rapor Talebi ve Bilirkişinin Reddi (CMK 67)

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bilirkişi itirazı, ceza dosyasına giren bir bilirkişi raporunun sonucuna, yöntemine ya da bilirkişinin kendisine karşı mercie sunulan gerekçeli bir istemdir ve dayanağını Ceza Muhakemesi Kanununun (CMK) 67. maddesinde bulur. Kanun burada alışılmış bir “itiraz süresi” vermez; süreyi, rapor tamamlandığında davayı yöneten merci belirler ve bu ayrıntı, dosyaların çoğunda gözden kaçar.

Aşağıda itirazın kimler tarafından, hangi gerekçelerle ve hangi sırayla yapılabileceği, dilekçenin içeriği, bilirkişinin reddinden farkı ve itirazın reddedilmesi hâlinde yapılabilecekler anlatılıyor. Dijital delil raporlarına özgü okuma ve ek rapor konusu ayrıca ele alınmıştır.

Bilirkişi itirazı nedir, hangi raporlara yapılabilir?

Bilirkişi, özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda hâkime yardım eden kişidir (CMK 63/1). Kusur, hasar, yangın, ses kaydı, imza, tıbbi sonuç gibi pek çok ceza dosyasında rapor, hâkimin karar vermeden önce başvurduğu temel kaynaklardan biridir. Rapor, kanunen bağlayıcı olmasa da fiilen yargılamanın yönünü belirleyebilir; bu yüzden itiraz yolunun doğru kullanılması önemlidir.

Bilirkişi raporlarına itiraz hem soruşturma hem kovuşturma evresinde mümkündür. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da bilirkişi atama yetkisini kullanabilir (CMK 63/3). Ankara’da soruşturmalar Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütüldüğü için, soruşturma aşamasında yapılan istemler başsavcılığa, kovuşturma aşamasında ise davaya bakan mahkemeye verilir.

İtirazın konusu yalnızca raporun sonucu olmak zorunda değildir. Bilirkişinin uzmanlık alanı, atanma usulü, tarafsızlığı veya raporda cevaplanmayan sorular da itiraz sebebi olabilir. Raporların farklı dosya türlerindeki örneği için taksirle öldürme yazısında kusur raporu konusuna da yer verilmiştir.

Bilirkişi itirazı süresi kaç gün?

CMK 67/5, inceleme tamamlandığında Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine veya kanuni temsilciye, yeni bilirkişi incelemesi yapılması veya itirazların bildirilmesi için süre verilmesini emreder. Yani kural bir gün sayısı değil, “süre verilir” ilkesidir. Süreyi duruşma tutanağı, tebligat veya mercie ait yazı belirler; bu belgede yazan son gün esas alınmalıdır.

Hukuk davalarında durum farklıdır. HMK 281/1’e göre taraflar rapor tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Ceza yargılamasında bu iki haftalık süre doğrudan uygulanmaz; hangi sürenin işlediğini kararın veya duruşma tutanağının kendisi gösterir.

Gün ile belirlenen süreler tebligatın yapıldığı günün ertesinde işlemeye başlar; son gün tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter (CMK 39). Süre kusursuz olarak kaçırılmışsa eski hâle getirme istenebilir; dilekçe engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde verilir (CMK 40-41).

Bilirkişi itirazında sık yapılan hatalar nelerdir?

İtirazlar çoğu zaman şekilden değil, içerikten zayıf kalır. Diyelim ki Yenimahalle’deki bir iş yerinde çıkan yangına ilişkin raporda kusur oranı bir kişiye yüklendi; sanık yalnızca “rapor haksızdır” diye bildirimde bulunursa hâkim neyi, neden yeniden inceleyeceğini göremez. Aşağıdaki noktalar, dilekçeyi yazmadan önce kontrol edilmelidir:

• Verilen süre içinde değil, duruşmanın bittiği veya kararın açıklandığı aşamada itiraz etmek.
• İtirazı raporun sonucuna yöneltip, atama kararındaki soruların cevaplanıp cevaplanmadığını incelememek.
• Hâkimin yapacağı hukuki nitelendirmeyi bilirkişiden beklemek ve bunu itiraz konusu yapmamak (CMK 67/3).
• İtirazı yalnızca dilekçeyle bırakıp, duruşma tutanağına geçirtmemek.
• Kendi uzman görüşünü dosyaya sunmadan “yeni bilirkişi” istemek.

Bu hatalardan kaçınmak itirazın ciddiye alınmasını kolaylaştırır; ancak kabul edilip edilmeyeceği her zaman mahkemenin takdirindedir ve hiçbir yöntem sonucu belirlemez.

Bilirkişi itirazı dilekçesi nasıl hazırlanır?

Kanun dilekçenin biçimini belirlemez; ancak itirazın, hâkimin tek tek değerlendirebileceği somutlukta olması gerekir. “Rapor yanlıştır” demek yerine, hangi sayfada, hangi tespitin, hangi delille çeliştiğini göstermek mercii ikna etme ihtimalini artırır. Dilekçeyi şu sırayla kurmak işe yarar:

1. Raporu ve tebliğ tarihini belirleyin. Raporun hangi karara dayanılarak düzenlendiğini ve süre başlangıcını yazın.
2. Atama kararıyla karşılaştırın. Atama kararında gösterilen sorular, konu ve süreye (CMK 66/1) raporun uyup uymadığına bakın.
3. Eksik ve çelişkili noktaları numaralandırın. Her itirazı tek bir cümleyle ve dosya kaynağıyla yazın.
4. Talebi seçin. Ek açıklama, bilirkişinin dinlenmesi, yeni bilirkişi veya heyet raporu isteyebilirsiniz.
5. Gerekirse bilimsel mütalaa ekleyin. Uzmandan alınan mütalaa dosyaya sunulabilir (CMK 67/6).
6. Süresinde dosyaya verin. Dilekçenin teslim kaydını veya tutanağını saklayın.

Hangi gerekçelerle bilirkişi itirazı yapılabilir?

Kanun, raporun hangi hâllerde hatalı sayılacağını liste hâlinde vermez. Ancak bilirkişi hükümlerinden çıkarılabilecek başlıca gerekçeler şunlardır:

Listeden de görülebileceği gibi, bazı itirazlar raporun içeriğine, bazıları ise bilirkişinin kendisine yöneliktir. Yöntem veya sonuç hatası, yeni bilirkişi ve açıklama istemiyle; tarafsızlık sorunu ise ret yoluyla ileri sürülür. Aşağıda bu ikinci yola ayrıca bakılıyor.

Bilirkişinin reddi ile rapora itiraz aynı şey mi?

Hayır. Rapora itiraz, raporun içeriğini eleştirir ve mercie yeni inceleme, açıklama ya da dinleme imkânı sunar. Bilirkişinin reddi ise kişiyi dosyadan uzaklaştırmayı hedefler. Kanuna göre hâkimin reddini gerektiren sebepler bilirkişi için de geçerlidir (CMK 69/1); örneğin hâkimin hısımı olması veya aynı davada tanık sıfatıyla dinlenmiş olması hâkimin görevini yapmasını engeller (CMK 22).

Ret hakkını Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, şüpheli veya sanık, müdafi ve kanuni temsilci kullanabilir; ret istemi, nedenini dayandığı olgularla göstermelidir. Davayı gören hâkim veya mahkeme ret istemini inceler; soruşturma evresinde savcının kabul etmediği ret istemini sulh ceza hâkimi karara bağlar (CMK 69/2-3). Hâkim veya mahkeme tarafından atanan bilirkişinin ad ve soyadı, engel yoksa ret hakkı olanlara bildirilir.

Kanun 69. maddede ret süresi göstermemiştir. Hâkimin reddine ilişkin süre hükümlerinin bilirkişiye ne ölçüde uygulanacağı mahkemece değerlendirilir; bu nedenle ret sebebini öğrenir öğrenmez, beklemeden ve olgularını yazarak bildirmek güvenli yoldur.

Mahkeme bilirkişi itirazını reddederse ne olur?

İtiraz ve yeni bilirkişi istemleri reddedildiğinde, üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK 67/5). Bu karar, ret gerekçesinin dosyada yazılı olmasını sağlar. Mahkeme, bilirkişiyi duruşmada dinletmeyi de kendiliğinden veya ilgililerden birinin istemiyle kararlaştırabilir (CMK 68/1); bu durumda tarafların bilirkişiye duruşmada doğrudan soru yöneltmesi de mümkündür (CMK 201/1).

Ret kararına karşı ayrı bir itiraz yolu CMK 67’de gösterilmemiştir; mahkeme kararlarına itiraz ancak kanunun gösterdiği hâllerde mümkündür (CMK 267/1). Bunun yerine hükümden önce verilen ve hükme esas olan ara kararlara karşı hükümle birlikte istinaf yoluna başvurulabilir (CMK 272/2). Böylece reddedilen itirazlar, istinaf dilekçesinde yeniden ileri sürülebilir.

Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde hükme esas alınan ve reddedilen delillerin gösterilmesi gerekir (CMK 230/1-b); bu nedenle bilirkişi raporuna yönelik itirazın cevapsız bırakılması, gerekçeli kararın eksik olduğunu savunmak için dayanak sağlayabilir. Hâkim ise raporla bağlı olmayıp delilleri serbestçe takdir eder (CMK 217/1).

Kanun yollarının işleyişi ve ara kararın hükümle birlikte nasıl denetlendiği hakkında genel bilgi için ceza muhakemesinde istinaf yazısına ve ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir. Dosyada beraat ihtimali değerlendiriliyorsa beraat kararı yazısı sonuçları anlatır.

Bilirkişi İtirazı Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.