Adli Tıp Raporu Nasıl Alınır? İtiraz ve Üst Kurul Başvurusu

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Adli tıp raporu, bir ceza dosyasında tıbbi veya fennî bilgi gerektiren soruların, yetkili uzmanlarca yanıtlandığı belgedir ve çoğu zaman olayın hukuki niteliğini belirler. Yaralanmanın derecesi, ölüm nedeni, kişinin ceza sorumluluğu, yaşın tespiti veya bir ilacın zehirlenmeye yol açıp açmadığı gibi konular, hâkimin tek başına çözemeyeceği sorulardır. Raporun nasıl alındığı, kimlerce düzenlendiği, eksik veya çelişkili çıktığında nereye başvurulacağı sık sorulan sorulardır.

Bu yazı, adli tıp raporunun yolculuğunu anlatıyor: Raporu savcı veya mahkemenin nasıl istediği, Adli Tıp Kurumundaki kurulların ve dairelerin işi, rapora itirazın CMK 67’deki yolu ve çelişki hâlinde Üst Kurul incelemesi. Hastanede alınan basit adli muayene raporu ile darp raporunun ayrıntıları ayrı bir yazıda ele alınıyor; burada kurumsal rapor sistemine odaklanıyoruz.

Adli tıp raporu nedir, kim düzenler?

Adli tıp raporu, adli tıp uzmanlarının, hekimlerin veya ilgili bilim dallarındaki uzmanların bir olay hakkında bilimsel ve teknik görüş bildirdiği bilirkişi raporudur. Ceza yargılamasında bilirkişi görüşü, çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde alınır; genel bilgi veya hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz (CMK 63/1).

Adli Tıp Kurumu, Adalet Bakanlığına bağlıdır. Görevi, mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklarca gönderilen adli tıp ve adli bilimlerle ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmektir. Kurumun kuruluş ve görevleri 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde düzenlenir. Üniversitelerin adli tıp birimleri de adli tıp mevzuatı çerçevesinde resmi bilirkişi sayılır (2659 sayılı Kanun m.31).

Kanunların belirli konularda görevlendirdiği resmi bilirkişiler öncelikle atanır (CMK 64/3). Bu yüzden Ankara’da bir savcılık veya mahkeme, tıbbi bir soru için önce Adli Tıp Kurumuna ya da yetkili resmi kuruluşa başvurur. Özel bilirkişi ancak resmi bilirkişi bulunmuyorsa veya yeterli olmuyorsa gündeme gelir.

Adli tıp raporu nasıl alınır?

Raporu kişi kendi başına Adli Tıp Kurumundan alamaz; kural olarak rapor, savcılık veya mahkeme eliyle istenir. Kurumun görev tanımı mahkeme, hâkimlik ve savcılıkların talepleri üzerine görüş bildirmeyi esas alır. Taraflar, yani şüpheli, sanık, katılan ve vekilleri, dilekçeyle bilirkişi görüşü alınmasını isteyebilir (CMK 63/1). Savcı soruşturma evresinde de aynı yetkiyi kullanabilir.

Atama kararında, cevaplandırılması uzmanlık gerektiren sorular, inceleme konusu ve görevin yerine getirileceği süre yazılır. Bu süre, işin niteliğine göre üç ayı geçemez; özel sebepler zorunlu kılarsa bilirkişinin isteğiyle ve gerekçeli kararla en çok üç ay daha uzatılabilir (CMK 66/1). Süresinde rapor vermeyen bilirkişi hemen değiştirilebilir.

Canlı kişi üzerinde muayene gerekiyorsa mağdurun vücudundan örnek alınması veya muayenesi için, rıza yoksa, hâkim veya mahkeme kararı gerekir (CMK 76). Mağdurun rızası varsa ayrıca karar aranmaz. Kadının muayenesi, istemi hâlinde ve olanaklar elverdiğinde bir kadın hekim tarafından yapılır (CMK 77). Ölüm olaylarında ise otopsi, Cumhuriyet savcısının huzurunda yapılır (CMK 87).

1. Talep. Savcı, hâkim veya taraflardan biri, hangi sorunun bilirkişiye sorulacağını belirterek rapor ister.
2. Atama. Karar, sorular, konu ve süreyi içerir; resmi bilirkişiler öncelikle görevlendirilir.
3. İnceleme. Gerekirse kişi muayene edilir, belgeler ve deliller incelenir; bilirkişi görevini atayan mercie bilgi vererek yürütür.
4. Rapor. Bilirkişi yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklayan raporu imzalayıp ilgili mercie verir.
5. Taraflara bildirim. Rapor örnekleri duruşmada verilebilir veya iadeli taahhütlü mektupla gönderilir (CMK 67/4).
6. İtiraz ve süre. İlgililere, yeni inceleme veya itiraz için süre verilir (CMK 67/5).

Adli Tıp Kurumunda hangi kurul hangi raporu verir?

Adli Tıp Kurumunda on bir ihtisas kurulu bulunur. Kurulların her biri belirli konularda görüş bildirir. Dosyanın hangi kurula gideceği, suçun veya tıbbi sorunun niteliğine göre belirlenir. Ayrıca kimya, biyoloji, morg, gözlem, fizik, trafik ve adli bilişim gibi ihtisas daireleri uygulamalı incelemeleri yapar ve sonucu bir raporla tespit eder.

Fizik, Trafik ve Adli Bilişim ihtisas daireleri ayrı işler. Bu dairelerin raporları Üst Kurulda incelemeye alınamaz; çelişki varsa mahkeme veya savcılık gerekçeli talepte bulunur ve rapor, ilgili dairenin en az yedi uzmanının katıldığı genişletilmiş uzmanlar heyetince incelenir. Kusur ve trafik kazası raporlarında bu ayrım önem taşır; trafikle ilgili ayrıntılar kusur oranına ilişkin ayrı bir yazıda, bilişim raporu ise adli bilişim yazısında ele alınıyor.

Adli tıp raporuna itiraz nasıl yapılır?

Bilirkişi incelemeleri tamamlandığında, Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine ya da kanuni temsilciye yeni bilirkişi incelemesi yapılması veya itirazların bildirilmesi için süre verilir. İstemler reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK 67/5). Bu sürenin gün sayısını kanun belirlemez; hâkim veya mahkeme dosyaya göre süre tanır.

İtirazın etkili olması, raporun hangi yönünün eksik veya yanlış olduğunu somut biçimde göstermesine bağlıdır. Raporda sorulan soruya cevap verilmemişse, dosyadaki bir belge veya muayene bulgusu dikkate alınmamışsa, sonuç gerekçelendirilmemişse ya da bilirkişi hukuki nitelendirme yapmışsa bunlar ayrı ayrı yazılır. Bilirkişi, uzmanlığı dışına çıkarak hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (CMK 67/3).

Taraflar ayrıca, yargılama konusu olayla veya rapor hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir (CMK 67/6); mahkeme, istem üzerine bu uzmanı da duruşmada dinleyebilir (CMK 68/3). Bilirkişinin reddi ise hâkimin reddi sebepleriyle sınırlıdır ve nedenin olgularla gösterilmesini gerektirir (CMK 69). Rapor duruşmada okunur; imzası bulunanlar açıklama için çağrılabilir (CMK 214).

Raporlar çelişirse Adli Tıp Üst Kurulu devreye girer mi?

Evet. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 16. maddesine göre Adli Tıp Üst Kurulları, belirli işleri konunun uzman üyelerinin katılımıyla inceler ve kesin karara bağlar. Bunlar arasında şu durumlar vardır: İhtisas kurulu veya dairelerce verilen raporun mahkeme, hâkimlik veya savcılıkça yeterince kanaat verici bulunmayıp sebebi belirtilerek bildirilmesi; kurulun oybirliğiyle karar verememiş olması; kurullar arasında, kurul ile daire arasında veya kurul ile Adli Tıp Kurumu dışındaki sağlık kuruluşlarının heyet raporu arasında çelişki çıkması.

Üç üst kurul vardır. Birinci Üst Kurul dördüncü, altıncı ve onuncu; İkinci Üst Kurul ikinci, üçüncü, beşinci, dokuzuncu ve on birinci; Üçüncü Üst Kurul birinci, yedinci ve sekizinci ihtisas kurullarının başkan ve üyelerinden oluşur. Üst Kurullar, gerekli gördüğünde ilgili kişileri muayeneye çağırabilir ve her türlü incelemeyi yapabilir veya yaptırabilir.

Bu yol, taraflarca doğrudan açılmaz; dosyayı gönderen mahkeme, hâkimlik veya savcılık kararıyla işler. Taraf, itiraz dilekçesinde çelişkiyi göstermeli ve dosyanın üst kurula gönderilmesini istemelidir. Ölümle sonuçlanan olaylarda uzmanlık gerektiren raporlara itiraz da aynı çerçevede yapılır. Taksirle ölüme ilişkin kusur raporları için taksirle öldürme yazısına bakılabilir.

Adli tıp raporu neden dosyanın sonucunu belirler?

Raporun etkisi dosyanın türüne göre değişir. Yaralamada rapor, TCK 86’daki temel hâl ile basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen hâl arasındaki sınırı çizer. Cinsel suç dosyalarında yaş tespiti ve beden bulguları belirleyicidir. Uyuşturucu dosyalarında madde analizi ve bağımlılık düzeyi, tedavi ve denetimli serbestlik kararlarını etkiler. Trafik dosyalarında ise kusur ve alkol-madde etkisi raporlarıyla yargılama şekillenir.

Yine de rapor hâkimi bağlamaz. Hâkim delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe değerlendirir (CMK 217/1). Mahkemenin raporu gerekçesiz bırakması, çelişkiyi gidermemesi veya savunmanın somut itirazlarını cevaplandırmaması, kanun yolunda ileri sürülebilecek eksikliklerdir. Mahkeme kararı ile savunma hakkının hüküm için önemli hususlarda sınırlandırılması, hukuka kesin aykırılık sebebi sayılır (CMK 289/1-h).

Örneğin uyuşturucu ticareti ve çocukların cinsel istismarı gibi dosyalarda rapor yoğun biçimde başvurulan bir delildir. Rapor eksik hazırlanmışsa, bunun giderilmesi için ek rapor veya yeni inceleme istenebilir. Deliller yetersiz kaldığında ortaya çıkabilecek sonuçlar için beraat kararı yazısı bir çerçeve sunar.

Bu aşamalarda ceza avukatından hukuki yardım alınması, raporun içeriğinin dosyadaki belgelerle karşılaştırılmasını ve süreler içinde dilekçe verilmesini kolaylaştırabilir. Şüpheli ve sanık için müdafi, mağdur ve katılan için vekil olarak görev yapan avukatın hizmet kapsamı iş kazası ve taksirli suçlar gibi sayfalarda görülebilir.

Adli tıp raporu hakkında merak edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.