Sanığa HAGB Verildi: Mağdur Ne Yapabilir, Zararın Giderilmesi Şartı Nasıl İşler?

Son mevzuat kontrolü: 5 Kasım 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: CMK 231, 260 ve 273; 7589 sayılı Kanun

Ceza davasının sonunda mahkeme sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, kısaca HAGB’ye karar verdiğinde mağdurlar çoğu zaman bu kararın ne anlama geldiğini anlamakta zorlanır. HAGB, mahkemenin sanığın suçu işlediğini kabul edip cezasını belirlediği, ancak bu hükmü belirli bir süre boyunca hukuki sonuç doğurmayacak şekilde beklettiği bir kurumdur. Sanık bu süre içinde kurallara uyarsa dava düşer. Mağdur açısından en önemli nokta ise bu kararın verilebilmesi için suçtan doğan zararın tamamen giderilmesinin kanunda şart olarak aranmasıdır.

Bu yazıda, 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 231. maddesinin 5 ile 14. fıkralarını mağdurun bakış açısıyla ele alıyoruz. Zararın giderilmesi şartının nasıl uygulandığını, aylık taksitle ödeme imkânının mağduru nasıl etkilediğini, taksitler ödenmezse neler yapılabileceğini, HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna hangi sürede başvurulabileceğini ve hangi suçlarda bu kurumun hiç uygulanmadığını sırasıyla, sade bir dille anlatıyoruz.

HAGB kararı mağdur için ne anlama gelir?

HAGB kararıyla mahkeme yargılamayı tamamlar, sanığın suçu işlediğini kabul eder ve cezasını belirler. Fakat bu hüküm açıklanmaz; sanık beş yıllık bir denetim süresine tabi tutulur. Mahkeme bu süre içinde, en fazla bir yıl sürecek şekilde eğitime devam, bir işte çalışma veya belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler de belirleyebilir. Denetim süresince dava zamanaşımı durur. Sanık bu süreyi kasıtlı yeni bir suç işlemeden ve yükümlülüklere uyarak tamamlarsa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kalkar ve dava düşer. Kurumun genel işleyişini HAGB rehberimizde ayrıca anlattık.

Mağdurlar için bu sonuç bazen haksızlık duygusu yaratır, çünkü ortada açıklanmış bir mahkûmiyet hükmü oluşmaz. Ancak HAGB, sanığın suçsuz bulunduğu anlamına gelmez; beraat kararından farklı olarak mahkeme fiilin işlendiğini tespit etmiştir. Bu kararlar özel bir sisteme kaydedilir ve kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak kullanılabilir. Denetim süresi içinde sanık kasıtlı yeni bir suç işlerse mahkeme hükmü açıklar. Bu nedenle mağdurun dosyayı karar verildikten sonra da takip etmesi anlamlıdır.

7589 sayılı Kanunla 2026’da neler değişti?

CMK 231. maddesinin 5 ile 14. fıkraları, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından yeniden ele alındı. Yeni düzenlemenin öne çıkan yanlarından biri, kamu görevlilerinin işkence, eziyet ve kötü muamele niteliğindeki suçlarında HAGB’nin açıkça yasaklanmasıdır. Bu fıkralar, 16 Temmuz 2026’da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunun 15. maddesiyle yeniden yazıldı. Böylece HAGB kurumu korunmuş, mağdurun zararının karşılanmasına ve ağır insan hakları ihlallerinin cezasız kalmamasına yönelik güvenceler metne açıkça eklenmiştir. Aşağıdaki tablo, mağduru doğrudan ilgilendiren başlıkları özetler.

Zararın giderilmesi şartı mağdur açısından nasıl işler?

Yeni düzenlemeye göre HAGB için üç koşul birlikte aranır: sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suç nedeniyle mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi. Zarar; alınan şeyin geri verilmesi (aynen iade), bozulan şeyin eski hâline getirilmesi veya kaybın parayla karşılanması (tazmin) yoluyla giderilebilir. Kanun açıkça “tamamen” ifadesini kullandığı için, zararın yalnızca bir bölümünü karşılayan ödeme tek başına bu şartı yerine getirmez.

Mahkemenin zararın miktarını doğru belirleyebilmesi için mağdurun kaybını somut belgelerle ortaya koyması önem taşır. Tamir faturası, hastane ve ilaç giderleri, çalınan malın faturası, banka dekontları ve fotoğraflar bu belgelere örnektir. Mağdur veya vekili, duruşmada zarar miktarı hakkında beyanda bulunabilir ve sanığın teklif ettiği ödemenin kaybı karşılamadığını gerekçesiyle belirtebilir. Mahkeme zararın giderilip giderilmediğini dosyadaki bilgilerle kendisi değerlendirir; kanun metninde mağdurun ayrıca rıza göstermesi şart olarak yazılmamıştır.

Aylık taksitle ödeme kararı verilirse mağdur neye dikkat etmeli?

7589 sayılı Kanunla getirilen önemli yeniliklerden biri, zararın hemen giderilemediği durumlarda sanığa denetim süresi boyunca aylık taksitlerle ödeme imkânı tanınmasıdır. Bu durumda mahkeme, zararın taksitler hâlinde ödenmesi koşuluyla HAGB kararı verebilir. Kanun taksit sayısını belirlemez; ancak ödemenin denetim süresi içinde tamamlanması gerekir. Mağdur için bu sistem alacağın bir anda tahsil edilememesi anlamına gelse de ödeme yükümlülüğünü mahkeme kararına bağlar ve sanığın davranışını denetim süresi boyunca izlenebilir hâle getirir.

Taksitler düzenli ödenmezse bu durum sanığın yükümlülüğe aykırı davranması anlamına gelir. Mahkeme böyle bir aykırılıkta açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar. Sanık denetim süresinde kasten yeni bir suç işler veya yükümlülüklerine aykırı davranırsa mahkeme hükmü açıklar; bu durumda cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine, hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm kurabilir. Mağdurun yapabileceği en etkili şey, ödemeleri düzenli takip etmek ve ödenmeyen taksitleri dekont ve hesap hareketleriyle birlikte kararı veren mahkemeye dilekçeyle bildirmektir.

Karar duruşmasında mağdur veya vekili neler ileri sürebilir?

HAGB tartışması çoğunlukla karar duruşmasında, mahkemenin hüküm kurmadan önce tarafların esas hakkındaki görüşlerini dinlediği aşamada gündeme gelir. Mağdur veya vekili bu aşamada görüşünü açıklarken HAGB koşullarının oluşup oluşmadığına da değinebilir. Örneğin zararın hesaplanmasında eksik kalem bulunduğu, sanığın ödeme teklifinin zararı karşılamadığı ya da dosyadaki olgulara göre yeniden suç işleme ihtimalinin yeterince tartışılmadığı ileri sürülebilir. Bu beyanların duruşma tutanağına eksiksiz geçirilmesini istemek, sonraki istinaf incelemesi bakımından önemli bir dayanak oluşturur.

Mağdurun duruşmaya katılamadığı durumlarda görüşlerini yazılı dilekçeyle bildirmesi de mümkündür. Dilekçede zarar kalemleri, tutarları ve dayandıkları belgeler tek tek gösterilmeli; taksitle ödeme gündeme gelirse önerilen ödeme planının denetim süresiyle uyumlu olup olmadığına dikkat çekilmelidir. Mağdurun haklarını bir bütün olarak görmek isteyenler müşteki ve mağdur hakları yazımıza da göz atabilir. Avukatla temsil edilen mağdurlarda bu beyanları vekil sunar ve dosyadaki gelişmeleri UYAP üzerinden düzenli olarak izler.

Mağdur HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna başvurabilir?

Eski düzenlemede HAGB kararlarına karşı itiraz yolu öngörülmüştü. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlarda bu yol istinafa dönüştürüldü; 7589 sayılı Kanun da HAGB kararına karşı istinaf ve temyiz yollarını açıkça düzenledi. İstinaf, ilk derece mahkemesinin kararını bölge adliye mahkemesinin hem usul hem esas yönünden yeniden incelemesidir. Başvuru süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Dilekçe kararı veren mahkemeye verilir veya zabıt kâtibine beyanla yapılır. Ayrıntılar için istinaf rehberimize bakabilirsiniz.

Kanun yoluna başvurabilmek için mağdurun yargılama sırasında davaya katılan sıfatını almış olması en sağlıklı yoldur. CMK 260 uyarınca katılma isteği reddedilen veya hakkında karar verilmeyen ve katılan olabilecek şekilde suçtan zarar gören kişiler de kanun yoluna başvurabilir. Mağdur istinaf dilekçesinde zararın tamamen giderilmediğini, sanığın önceden kasıtlı suçtan mahkûmiyeti bulunduğunu veya suçun HAGB yasağı kapsamına girdiğini ileri sürebilir. Bazı düşük cezalı hükümler kanunda istinafa kapalı tutulduğu için bu sınır ayrıca kontrol edilmelidir.

1. Tebliğ tarihini not edin. İki haftalık süre gerekçeli kararın size tebliğinden başlar.
2. Gerekçeyi inceleyin. Zararın nasıl hesaplandığına ve taksit koşullarına bakın.
3. Dilekçeyi hazırlayın. İtiraz noktalarınızı belgeleriyle birlikte yazın.
4. Kararı veren mahkemeye verin. Dosya oradan bölge adliye mahkemesine gönderilir.

Hangi durumlarda HAGB kararı verilemez?

HAGB, yalnızca iki yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası verilen hükümlerde uygulanabilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmuş olması veya mahkemenin yeniden suç işleneceği kanaatine varması da bu kararı engeller. HAGB verilen hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez ve kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırıma çevrilemez. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır; taraflar uzlaşırsa süreç uzlaşma kurallarına göre yürür ve HAGB tartışması gündeme gelmeyebilir.

2026 düzenlemesinin mağdurlar açısından en dikkat çekici yanı, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB’nin uygulanmamasıdır. Varsayımsal bir örnekle, gözaltında kötü muameleye uğradığını ileri süren bir kişinin dosyasında sanık kamu görevlisi hakkında bu kurum işletilemez. Mahkeme yine de böyle bir suçta HAGB kararı verirse, mağdur veya katılan bu hukuka aykırılığı istinaf dilekçesinde açıkça ve gerekçesiyle belirtebilir.

HAGB sonrasında mağdurun tazminat ve takip hakları nelerdir?

HAGB kararı, mağdurun hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat isteme hakkını ortadan kaldırmaz. Ceza dosyasında yapılan ödemeler, toplanan deliller, bilirkişi raporları ve tanık beyanları açılacak tazminat davasında da değerlendirilebilir. Bu nedenle karar verildikten sonra dosyadaki önemli belgelerin onaylı örneklerini almak ve düzenli biçimde saklamak yararlı olur. Ceza dosyasında ödenen tutarların dekontlarını ayrıca korumak, hukuk mahkemesinde mükerrer talep tartışmalarını önler ve mağdurun alacağını netleştirir.

Denetim süresi beş yıl sürdüğü için mağdurun bu dönemde de bazı adımları bilmesi gerekir. Sanık mağdura yönelik yeni bir suç işlerse yeni bir şikâyette bulunulabilir ve bu durum HAGB kararını veren mahkemeye bildirilebilir. Mahkeme, denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işlendiğini öğrenirse hükmü açıklar. Tehdit veya ısrarlı takip gibi davranışlarla karşılaşan mağdur koruma kararı için de başvurabilir. Uzlaşma ihtimali bulunan dosyalarda ise uzlaştırma kuralları ayrıca gözetilir.

HAGB mağdur hakları için 5 adımlık yol haritası

HAGB süreci karar duruşmasıyla başlar ve beş yıllık denetim süresinin sonuna kadar uzanabilir. Bu uzun dönemde mağdurun yapması gereken işler belirli aşamalarda yoğunlaşır: duruşmadan önceki hazırlık, karar günü, gerekçeli kararın tebliği, taksitlerin takibi ve denetim süresi boyunca dosyanın izlenmesi. Bu bölüm, yazıda anlatılan kuralları bu beş aşamaya göre sıralar. Her adımda hangi belgeyi hazırlayacağınızı, neyi not edeceğinizi ve hangi süreye dikkat edeceğinizi bulacaksınız. Bu adımları izleyerek kararın size etkisini daha düzenli biçimde takip edebilirsiniz.

1. Karar duruşmasından önce zarar dosyanızı tamamlayın. Zararın tamamen giderilmesi HAGB için kanuni bir şart olduğundan kaybınızın eksiksiz görünmesi önem taşır. Faturaları, sağlık giderlerini, dekontları ve fotoğrafları tek bir klasörde toplayın ve her kalemi tutarıyla birlikte gösteren kısa bir liste hazırlayın. Sanık daha önce size bir ödeme yaptıysa bunun tarihini ve tutarını da listeye ekleyin; böylece kalan zarar açıkça görülür. Taksit ihtimaline karşı ödemelerin yapılacağı banka hesabını belirleyin. Listeyi ve belgeleri karar duruşmasından önce dilekçe ekiyle mahkemeye sunun.
2. Karar günü beyanlarınızı tutanağa geçirtin. Esas hakkındaki görüşlerin alındığı aşamada siz ya da vekiliniz, zararın tamamen giderilip giderilmediği konusundaki görüşünüzü açıkça bildirin. Sanığın ödeme teklifi kaybınızı karşılamıyorsa bunu belgelerinize dayanarak söyleyin ve beyanınızın tutanağa eksiksiz geçtiğini kontrol edin. Mahkeme taksitle ödeme koşuluyla karar verirse taksitlerin hangi hesaba, hangi gün ve hangi tutarda yatırılacağının tutanakta yer aldığından emin olun. Açıklanan kısa kararı ve duruşma tarihini not alın. Duruşmaya katılamıyorsanız görüşlerinizi aynı ayrıntıyla yazılı dilekçeyle bildirebilirsiniz.
3. Tebliğ tarihini kaydedin, istinafı iki hafta içinde değerlendirin. İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır; bu nedenle tebligatı aldığınız günü hemen not edin ve son günü takviminize işleyin. Gerekçeli kararda zararın nasıl hesaplandığını, taksit koşullarının açıkça yazılıp yazılmadığını ve suçun HAGB yasağı kapsamına girip girmediğini inceleyin. Bir eksiklik görürseniz istinaf dilekçesini kararı veren mahkemeye verin ya da zabıt kâtibine beyanda bulunun. Katılan sıfatını almadıysanız katılma talebinizin akıbetini ve suçtan nasıl zarar gördüğünüzü dilekçede belirtin. Dilekçenin alındı belgesini saklayın.
4. Taksitleri her ay kontrol edin. Taksitli bir HAGB kararında ödeme takvimini kendi takviminize aktarın ve her ödeme gününün ardından hesabınızı kontrol edin. Gelen her ödemenin dekontunu ve hesap hareketini aynı klasörde saklayın. Bir taksit gecikir ya da eksik yatırılırsa, ödenmeyen tutarı ve tarihini gösteren belgelerle birlikte kararı veren mahkemeye dilekçe verin. Bu bildirim, mahkemenin yükümlülüğe aykırılığı değerlendirmesine dayanak olur. Adresiniz ya da banka hesap bilginiz değişirse bunu da gecikmeden mahkemeye bildirin.
5. Beş yıllık denetim süresini izleyin. Denetim süresinin başlangıç ve bitiş tarihlerini not edin. Bu dönemde sanık size yönelik kasıtlı yeni bir suç işlerse yeni bir şikâyette bulunun ve durumu ilk kararı veren mahkemeye de bildirin; tehdit veya ısrarlı takip gibi davranışlarda koruma kararı başvurusunu değerlendirin. Hukuk mahkemesinde tazminat isteme hakkınız devam ettiği için ceza dosyasındaki rapor, tutanak ve ödeme belgelerinin onaylı örneklerini alın. Ödenen tutarların dekontlarını ayrı saklamanız, tazminat davasında alacağınızı netleştirir.

Bu beş adım, HAGB mağdur açısından uzun bir bekleme dönemi gibi görünse de sürecin her aşamasında yapılacak somut işler bulunduğunu gösterir. Duruşma öncesinde tamamlanan zarar dosyası, tutanağa geçen beyanlar, süresinde değerlendirilen istinaf, düzenli taksit takibi ve denetim süresi boyunca tutulan kayıtlar birbirini tamamlar. Elinizdeki belgeler, mahkemeye yapacağınız her bildirimi hızlı ve dayanaklı hâle getirir. Adımları vekilinizle birlikte planlamanız, sürelerin ve taleplerin zamanında dosyaya girmesine yardım eder.

Sanığa HAGB Verilmesi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında, özellikle suç mağdurları ve yakınları adına şikâyet, katılma ve kanun yolu süreçlerinde vekillik yapmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.