Çocuğunuz internette tehdit veya zorbalığa uğruyorsa aile ne yapmalı?

Son mevzuat kontrolü: 5 Kasım 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: TCK 106, 107, 123/A ve 125; CMK 234 ve 236; 5395

Çocuğunuzun telefona bakarken huzursuzlaştığını, okula gitmek istemediğini ya da bir uygulamayı aniden sildiğini fark ettiğinizde, arkasında internette yaşadığı bir tehdit veya zorbalık olabilir. Mesajlar, grup sohbetleri, yorumlar ve sahte hesaplar üzerinden yapılan bu davranışlar çocuk üzerinde derin izler bırakabilir. Ailenin sakin, destekleyici ve planlı tutumu, hem çocuğun kendini güvende hissetmesini hem de hukuki sürecin doğru başlamasını sağlar. Bu süreçte çocuğunuzun yanında olduğunuzu hissettirmek, atılacak her hukuki adımın temelidir.

Bu yazıda siber zorbalığın hangi durumlarda suç oluşturduğunu, çocuğunuzla nasıl konuşabileceğinizi, delillerin nasıl korunacağını, platform ve okulla neler yapılabileceğini, şikâyet sürecini ve çocuğunuzun ifadesinin hangi güvencelerle alındığını anlatıyoruz. Zorbalığı yapan kişinin de çocuk olduğu durumlarda uygulanan kurallara ve 2026 yılında yürürlüğe giren yeni düzenlemelere de kısaca değiniyoruz. Amacımız, ailenin hangi adımı hangi sırayla atacağını netleştirmektir. Anlatım genel bilgi niteliğindedir; her dosyanın kendi koşulları ayrıca değerlendirilir.

Siber zorbalık hangi durumlarda suç oluşturur?

Siber zorbalık, kanunda ayrı bir suç adı olarak yer almaz. Çocuğa yönelik davranış, Türk Ceza Kanunu’ndaki (TCK) bir suç tanımına uyduğunda ceza hukuku devreye girer. Ölümle ya da yaralamayla korkutan mesajlar tehdit, aşağılayıcı sözler ve lakaplar hakaret, sürekli mesaj atma ve takip etme ise ısrarlı takip ya da huzur ve sükûnu bozma suçunu oluşturabilir. Çocuğun fotoğraflarının veya yazışmalarının izinsiz yayılması da ayrı suçların konusudur. Aşağıdaki tablo sık görülen davranışları özetler.

Bir olayda birden fazla suç birlikte bulunabilir. Örneğin varsayımsal olarak, bir öğrencinin sınıf grubunda sürekli aşağılanması, ardından ayrı hesaplardan özel mesajla korkutulması hem hakaret hem tehdit hem de ısrarlı takip olarak değerlendirilebilir. Davranışların nitelendirilmesini savcılık yapar. Ailenin görevi, yaşananları tarih sırasıyla ve eksiksiz aktarmak, elindeki kayıtları da başvuruya eklemektir. Konuya ilişkin ayrıntılar için tehdit suçu ve ısrarlı takip suçu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Fark ettiğinizde çocuğunuzla nasıl konuşmalısınız?

Çocuklar, internette yaşadıklarını çoğu zaman telefonlarının ellerinden alınacağı ya da suçlanacakları endişesiyle anlatmaz. Konuşmaya sakin bir ortamda başlayın ve yaşadıklarının onun hatası olmadığını açıkça söyleyin. Telefonu cezalandırma aracı olarak kullanmayacağınızı belirtmeniz, çocuğun anlatmaya devam etmesini kolaylaştırır. Ayrıntıları sorguya çeker gibi tekrar tekrar sormak yerine, anlattıklarını dinleyip not alın. Bu notlar ileride hem şikâyet dilekçesinde hem de çocuğunuzun aynı şeyleri tekrar anlatmak zorunda kalmamasında işe yarar.

Delilleri nasıl korumalısınız?

Mesajları silmeden ve hesapları engellemeden önce kayıt almanız gerekir, çünkü engelleme veya silme bazı platformlarda yazışmaların görünmez hâle gelmesine yol açar. Zorbalık yapan hesabın kullanıcı adını, profil bağlantısını, mesajların tarih ve saatini gösteren ekran görüntülerini kaydedin. Grup sohbetlerinde grubun adını ve üyelerini de not edin. Sesli mesajları ve videoları cihazda saklayın. Topladığınız her şeyi tarih sırasıyla bir klasörde toplayıp kısa bir olay özeti yazmanız, başvurunuzu düzenli hâle getirir.

Kayıt aldıktan sonra hesabı engelleyebilir ve platforma şikâyet edebilirsiniz. Delillerin nasıl değerlendirildiğini merak ediyorsanız ekran görüntüsünün tek başına bazen tartışılabildiğini, bu yüzden cihazın kendisinin de önem taşıdığını bilmekte fayda var. Savcılık gerekli gördüğünde cihaz üzerinde inceleme yaptırabilir. Bu nedenle mesajların bulunduğu telefonu sıfırlamayın, uygulamayı silmeyin ve yedeklerin açık kaldığından emin olun. Çocuğunuzun kullandığı başka cihazlar varsa, örneğin tablet veya bilgisayar, onlardaki kayıtları da aynı özenle koruyun.

Platform, okul ve yeni yaş düzenlemeleri neler sağlar?

Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarının çoğunda zorbalık, taciz ve sahte hesap bildirimleri için ayrı araçlar bulunur. Bildirim sonrası verilen yanıtları saklayın. 5651 sayılı Kanuna 2026 yılında eklenen hükümlere dayanan ve 1 Kasım 2026’da yürürlüğe giren yönetmelikle, sosyal ağ sağlayıcılarının on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunması yasaklandı. On beş ile on sekiz yaş arasındaki kullanıcılar için hesapların varsayılan olarak gizli olması ve mesajların yalnızca takip edilen hesaplardan gelebilmesi gibi koruyucu kurallar öngörüldü. Anne ve babalar için ebeveyn kontrol araçları da sunulacak.

Zorbalık okul arkadaşlarından geliyorsa okul yönetimini ve rehberlik servisini yazılı olarak bilgilendirin. Okulun alacağı önlemler disiplin süreçleriyle ilgilidir ve ceza şikâyetinin yerine geçmez; iki yol birlikte yürütülebilir. Okula yaptığınız başvurunun tarihini ve verilen cevabı saklayın. Okul içinde başka çocukların da etkilendiğini öğrenirseniz, bu bilgi soruşturmada davranışın sürekliliğini göstermek bakımından önem taşıyabilir. Çocuğunuzun sınıfının veya okulunun değiştirilmesi gibi kararları acele etmeden, çocuğun görüşünü de alarak verin; ani değişiklikler çocuğun kendini cezalandırılmış hissetmesine yol açabilir.

Şikâyet ve suç duyurusu nasıl yapılır?

Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle ya da polis veya jandarmaya giderek yapılabilir. Mağdur çocuk adına başvuruyu kural olarak anne, baba ya da vasi yapar. Hakaret gibi soruşturulması şikâyete bağlı suçlarda, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde şikâyetçi olmanız gerekir. Failin kim olduğunu bilmiyorsanız da başvurabilirsiniz; sahte ya da anonim hesapların arkasındaki kişiyi tespit etmek soruşturma makamlarının görevidir. Dilekçede yaşanan tüm fiiller için şikâyetçi olduğunuzu açıkça yazın.

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 234. maddeye göre on sekiz yaşını doldurmamış mağdurun avukatı yoksa, baro tarafından istem aranmaksızın bir avukat görevlendirilir. Bu avukat, ifade sırasında çocuğun yanında bulunur, delil taleplerini dosyaya sunar ve süreç hakkında aileyi bilgilendirir. Bu güvence, ailenin başvuru sırasında yalnız kalmamasını sağlar. Ekran görüntülerini, okul yazışmalarını ve olay özetini başvuruya eklemeniz, soruşturmanın ilk adımlarını hızlandırır ve çocuğunuzun aynı ayrıntıları tekrar anlatma ihtiyacını azaltır. Şantaj içeren durumlar için şantaj suçu yazımıza da bakabilirsiniz.

Çocuğunuzun ifadesi hangi güvencelerle alınır?

Kanun, suç mağduru çocukların süreç içinde yeniden yıpranmaması için özel kurallar öngörür. CMK 236. maddeye göre suçun etkisiyle psikolojisi bozulan çocuk, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için zorunlu hâller dışında yalnızca bir kez dinlenir. Dinleme sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanından bir kişi hazır bulunur. Savcı veya hâkim, şüpheliyle yüz yüze gelmenin sakıncalı olduğuna karar verirse ifade özel bir ortamda alınabilir. Mağdur çocuğun ifadesinin ses ve görüntü kaydına alınması da kanunda zorunlu tutulmuştur.

Uygulamada bu ifadeler, adliyelerdeki adli görüşme odalarında ya da çocuklara yönelik özel merkezlerde, çocuğun yaşına uygun bir ortamda alınır. Soruları çoğu zaman çocukla görüşen meslek elemanı yöneltir, hâkim ve savcı başka bir odadan izler. Kayıt sayesinde çocuğun aynı olayı farklı makamlarda tekrar tekrar anlatmasının önüne geçilmesi amaçlanır. Ailenin bu görüşmeye nasıl hazırlanacağı konusunda avukattan ve görüşmeyi yürüten birimden bilgi istemesi faydalı olur. Süreç hakkında daha fazla bilgi için çocukla adli görüşme yazımızı inceleyebilirsiniz.

Zorbalığı yapan da çocuksa süreç nasıl işler?

Siber zorbalık dosyalarında fail çoğu zaman bir akran olur. TCK 31. maddeye göre on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bu çocuklar hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanabilir. On iki ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar için ise yaş gruplarına göre farklı kurallar ve indirimli cezalar öngörülür. 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanunla “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi.

Aynı Kanunla ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için yönlendirme tedbirleri getirildi. Bunlardan dijital risklerden korunma tedbiri, çocuğun kullandığı cihaz ve hatların bildirilmesini ve üç ay ile iki yıl arasında dijital erişimin denetlenmesini içerir. Şüphelinin çocuk olduğu dosyalarda, mağdurun gerçek kişi olması hâlinde üst sınırı üç yılı aşmayan suçlarda uzlaştırma da gündeme gelebilir; teklifi kabul edip etmemek mağdur tarafın kararıdır. Tedbirlerin ayrıntıları için Çocuk Koruma Kanunu yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk ve aile için hangi destekler var?

Hukuki sürecin yanında çocuğun duygusal olarak toparlanması da önem taşır. Adalet Bakanlığına bağlı adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri, suç mağdurlarına bilgilendirme, yönlendirme ve psikososyal destek hizmeti sunar; çocuklar bu birimlerin öncelikli değerlendirdiği gruplar arasındadır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 Sosyal Destek Hattı da yönlendirme için aranabilir. Okulun rehberlik servisi ve çocuğun takip edildiği sağlık kuruluşu, okul ve günlük yaşamdaki uyum sürecinde destek olabilir.

Süreç boyunca çocuğunuzun günlük düzenini mümkün olduğunca korumaya çalışın. Uyku, beslenme ve okul düzenindeki ani değişiklikleri, içe kapanmayı ya da öfke patlamalarını gözlemleyin ve gerekirse çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında çalışan bir hekime başvurun. Hukuki sürecin sonucunu beklemeden destek almak mümkündür. Çocuğun yaşadıklarını anlatabildiği güvenli bir yetişkinin varlığı, hem iyileşmeyi hem de ifade sürecini kolaylaştırır. Aile bireylerinin de bu dönemde destek alması, çocuğa sakin bir ortam sunmalarına yardım eder.

Siber zorbalık karşısında aile için 6 adımlık eylem planı

Siber zorbalık fark edildiğinde aileler çoğu zaman aynı anda pek çok şey yapmaya çalışır: çocuğu sakinleştirmek, mesajları kaydetmek, okulu aramak ve şikâyet dilekçesi yazmak. Bu bölüm, yukarıda anlatılan bilgileri uygulamada sırayla izleyebileceğiniz altı adımda bir araya getirir. Her adımda neyi yazıya geçireceğinizi, yanınıza hangi belgeleri alacağınızı ve hangi tarihi takip edeceğinizi bulacaksınız. Adımları kendi durumunuza göre uyarlayabilir, tamamladıklarınızı işaretleyerek ilerleyebilirsiniz. Böylece çocuğunuz kendini güvende hisseder, hukuki süreç de düzenli bir zeminde başlar.

1. Çocuğunuzu dinleyin ve ilk notu yazın. Konuşmanın hemen ardından, bilgiler aklınızda tazeyken kısa bir not hazırlayın. Notta olayların ilk ne zaman başladığını, hangi uygulamada yaşandığını, karşı tarafın kullandığı kullanıcı adlarını ve çocuğun anlattıklarını mümkün olduğunca onun kendi kelimeleriyle yazın. Durumu bilen arkadaşları ya da öğretmenleri de not edin. Bu notu bir kez ve sakin bir ortamda almak, çocuğun aynı ayrıntıları defalarca anlatmasının önüne geçer. Acil bir tehlike sezerseniz not almayı erteleyin ve önce 112 Acil Çağrı Merkezini arayın.
2. Delil klasörünü oluşturun. Engelleme yapmadan önce her mesajın ekran görüntüsünü alın ve görüntüde kullanıcı adının, tarih ile saatin açıkça okunduğundan emin olun. Zorbalık yapan hesabın profil bağlantısını ayrı bir metin belgesine kopyalayın, grup sohbetlerinde grubun adını ve üye listesini kaydedin. Klasörü tarih sırasıyla düzenleyin ve en başa bir sayfalık olay özeti koyun. Mesajların bulunduğu telefonu, tableti ya da bilgisayarı sıfırlamayın. Cinsel içerikli bir görüntü söz konusuysa onu kopyalamadan cihazı olduğu gibi saklayın ve doğrudan kolluğa ya da savcılığa bildirin.
3. Platformu ve okulu yazılı olarak bilgilendirin. Kayıtları aldıktan sonra uygulamanın bildirim aracını kullanın ve verilen yanıtın ekran görüntüsünü delil klasörüne ekleyin. Zorbalık okul arkadaşlarından geliyorsa okul yönetimine ve rehberlik servisine kısa bir dilekçe verin; dilekçede olayların tarihlerini ve çocuğun sınıfını belirtin. Teslim ettiğiniz dilekçenin bir örneğini, teslim tarihiyle birlikte saklayın. Okulun alacağı önlemler disiplin sürecine aittir ve ceza şikâyetinizle birlikte yürüyebilir. Bu yazışmalar, savcılığa yapacağınız başvuruda davranışın sürekliliğini gösteren belgeler arasında yer alır.
4. Başvuru gününe hazırlanın. Savcılığa ya da kolluğa giderken kendi kimliğinizi, çocuğunuzun kimlik bilgilerini, delil klasörünü, okul yazışmalarını ve olay özetini yanınıza alın. Vasiyseniz vasilik kararının bir örneğini de ekleyin. Dilekçede yaşanan tüm fiiller için şikâyetçi olduğunuzu açıkça yazın. Hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten işlemeye başlar; bu tarihi takviminize işleyin. Avukatınız yoksa on sekiz yaşını doldurmamış mağdur için baro tarafından istem aranmaksızın avukat görevlendirilir; görevlendirilen avukatın adını ve iletişim bilgisini not edin.
5. Çocuğunuzu dinlenmeye hazırlayın. Suçun etkisiyle psikolojisi bozulan çocuk, zorunlu hâller dışında yalnızca bir kez dinlenir; dinleme sırasında bir meslek elemanı hazır bulunur ve görüşme kayda alınır. Bu nedenle olayı evde tekrar tekrar konuşmaktan ve ne söyleyeceğini prova ettirmekten kaçının, çocuğun kendi anlatımı büyük önem taşır. Görüşmenin nerede ve nasıl yapılacağını avukattan ya da görüşmeyi yürüten birimden öğrenin, sonra çocuğunuza yaşına uygun sade bir dille anlatın. O gün yanında güvendiği bir yetişkinin bulunmasını planlayın, okul ve uyku düzenini buna göre ayarlayın.
6. Dosyayı ve çocuğun iyiliğini birlikte izleyin. Başvurudan sonra soruşturma numarasını ve avukatın iletişim bilgisini delil klasörünün ilk sayfasına yazın. Yeni mesaj gelirse aynı yöntemle kaydedip avukat aracılığıyla dosyaya ekletin. Fail de bir çocuksa uzlaştırma teklifi gelebilir; teklifi kabul edip etmemek sizin kararınızdır ve cevabı yedi gün içinde, çocuğun görüşünü de alarak verebilirsiniz. Bu dönemde uyku, beslenme ve okul düzenindeki değişiklikleri not edin. Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri psikososyal destek sunar, ALO 183 Sosyal Destek Hattı da yönlendirme için aranabilir.

Bu altı adım, siber zorbalık karşısında ailenin yükünü yönetilebilir parçalara ayırır: önce dinleme ve güvenlik, ardından delil, bildirim, başvuru, dinlenmeye hazırlık ve takip. Her adımda tuttuğunuz notlar ve kayıtlar bir sonraki adımı kolaylaştırır ve çocuğunuzun aynı şeyleri yeniden anlatma ihtiyacını azaltır. Acil bir tehlike olduğunda sırayı beklemeden önce çocuğun güvenliğini sağlayın, diğer işlemleri hemen ardından tamamlayın. Süreç boyunca okulun, adli destek birimlerinin ve avukatın bilgilendirmelerinden yararlanarak ilerlemek, ailenin kendini yalnız hissetmemesini sağlar.

Siber Zorbalık Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında, özellikle suç mağdurları ve yakınları adına şikâyet, katılma ve kanun yolu süreçlerinde vekillik yapmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.