Tahliye Talebi Nasıl Yazılır? Gerekçe, Başvuru Mercii, Karar Süresi ve İtiraz

Son mevzuat kontrolü: 28 Eylül 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Tutuklu bir kişi için tahliye talebi, kanunda “salıverilme istemi” adıyla geçer ve soruşturmanın da kovuşturmanın da her aşamasında yapılabilir. Dilekçenin tek bir kalıbı yoktur; ama hâkimin karar verirken bakacağı sorular bellidir: Kuvvetli şüphe sürüyor mu, tutuklama nedeni devam ediyor mu, tutukluluk ölçülü mü, adli kontrol yetmez mi?

Bu yazı, tahliye talebinin kim tarafından, hangi merciye, nasıl bir gerekçeyle yazılacağını ve ret hâlinde ne olacağını CMK 103–106 arasındaki hükümlere göre anlatıyor. Otuz günlük periyodik denetimin işleyişi ayrı bir konudur; burada kişinin kendi inisiyatifiyle yaptığı başvuruya bakıyoruz.

Tahliye talebi nedir ve kimler yapabilir?

Tahliye talebi, tutuklu bulunan şüpheli veya sanığın salıverilmesinin istenmesidir. Kanun soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında şüpheli veya sanığın salıverilmesini isteyebileceğini söyler (CMK 104/1). Soruşturmada ayrıca Cumhuriyet savcısı, şüphelinin adli kontrol altına alınarak serbest bırakılmasını sulh ceza hâkiminden isteyebilir; hakkında tutuklama kararı verilmiş şüpheli ve müdafii de aynı istemde bulunabilir (CMK 103/1).

Savcının re’sen harekete geçme imkânı da vardır. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı adli kontrolün veya tutuklamanın artık gereksiz olduğu kanısına varırsa şüpheliyi kendiliğinden serbest bırakır; kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde de şüpheli serbest kalır (CMK 103/2). Kanun, istem hakkını sayarken yakınları anmaz. Yakınlar bu nedenle talebi kendi adlarına değil, tutuklunun veya avukatının başvurusuna katkı sağlayarak desteklerler.

Avukatın dilekçeyi hazırlaması için vekâletname gerekmez; şüpheli veya sanık vekâletname aranmaksızın müdafiiyle her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK 154/1). Tutuklama istenmişse kişi, kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır (CMK 101/3). Dilekçenin içeriğini birlikte belirlemek için bu görüşmeyi tahliye isteminden önce yapmak yararlıdır.

Tahliye talebi hangi mercie ve ne zaman yapılır?

Merci, dosyanın hangi evrede olduğuna göre değişir. Soruşturmada talep sulh ceza hâkimine yönelir. Dava açıldıktan sonra tutukluluk hâlinin devamına veya salıverilmeye hâkim ya da mahkeme karar verir (CMK 104/2). Dosya bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya geldiğinde salıverilme istemi, ilgili daire veya Yargıtay Ceza Genel Kurulunca dosya üzerinden yapılacak incelemeden sonra karara bağlanır; bu karar re’sen de verilebilir (CMK 104/3).

Kanun, başvuru sayısını sınırlamaz. Aynı kişi yeni bir olgu ortaya çıktığında yeniden istemde bulunabilir. Yeni belge veya değişen hukuki durum yoksa tekrar eden bir dilekçenin sonuç değiştirmesi zordur; bu nedenle her başvuruya yeni bir bilgi eklemek yerinde olur. Tutuklamanın hangi şartlarda verildiği için tutuklama hangi hallerde olur yazısına bakabilirsiniz.

Tahliye talebi nasıl yazılır?

Dilekçenin iskeleti genel bir dilekçeye benzer: merci, dosya bilgisi, talep eden, konu, açıklamalar ve sonuç. Asıl çalışma “açıklamalar” bölümündedir. Aşağıdaki sıra, dilekçeyi hâkimin karar verirken sorduğu sorulara göre düzenlemenize yardımcı olur.

1. Başlık ve dosya bilgisi. Hâkimlik veya mahkeme adı, soruşturma ya da esas numarası, tutuklamanın tarihi ve hangi suçtan tutuklandığı yazılır.
2. Talep eden ve konu. Dilekçeyi veren şüpheli, sanık veya müdafi belirtilir; konu bölümüne “tutukluluk hâlinin kaldırılması ve tahliye istemi” yazılır.
3. Kuvvetli şüphe ve deliller. Dosyadaki deliller somut olarak değerlendirilir; şüpheyi kuvvetli kılan olgunun bulunmadığı veya zayıfladığı belirtilir.
4. Tutuklama nedeni. Kaçma, delil karartma veya baskı ihtimaline dair olgular tek tek ele alınır; yerleşik adres, delillerin toplanmış olması gibi belgeler eklenir.
5. Ölçülülük ve süre. Geçen tutukluluk süresi ile beklenen cezanın dengesi ve kişisel durum anlatılır.
6. Adli kontrol önerisi. Tahliye mümkün görülmezse hangi adli kontrol yükümlülüğünün yeterli olacağı somut olarak sayılır.
7. Sonuç ve ekler. Tahliye, bu mümkün değilse adli kontrol talebi açıkça yazılır; belgeler sıralanır, tarih ve imza atılır.

Ekler konusunda kanun kapalı bir liste vermez; belgenin gerekçeyi desteklemesi yeterlidir. Genellikle nüfus kayıt örneği veya yerleşim yeri belgesi, çalışma ya da öğrenim belgesi, varsa sağlık kurulu raporu ve dosyadaki gelişmeleri gösteren evrak dilekçeye eklenir. Ekleri numaralayıp dilekçede “Ek-1” biçiminde anmak, hâkimin belgeye hızlı ulaşmasını sağlar.

Tahliye talebinde hangi gerekçeler öne çıkarılabilir?

Kanunun aradığı unsurlar tutuklamanın kendi şartlarıyla aynıdır. Tutuklama, kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni olmadan verilemez; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmayan tutuklama da yapılamaz (CMK 100/1). Tutukluluğun devamına ve salıverilme isteminin reddine ilişkin kararlarda dört unsurun hepsi somut olgularla gerekçelendirilir (CMK 101/2). Dilekçe de bu dört unsur etrafında kurulursa, reddin gerekçesini denetlemek de kolaylaşır.

Kişisel durum da değerlendirmeye girer. Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen şüpheli ile gebe olan veya doğumdan itibaren altı ay geçmemiş kadın şüpheli hakkında tutuklama yerine adli kontrole karar verilebilir (CMK 109/4). Tutukluluk süreleri dolmuşsa kanundaki azami süreler de ileri sürülebilir (CMK 102). Hüküm verildikten sonraki başvurular için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Tahliye talebi kaç günde sonuçlanır?

İstem üzerine merci, Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık veya müdafiin görüşünü aldıktan sonra üç gün içinde istemin kabulüne, reddine veya adli kontrol uygulanmasına karar verir. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda bu süre yedi gündür; ancak 103. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesine göre yapılan istemlerde yedi günlük süre uygulanmaz (CMK 105/1). Duruşma dışında karar verilirken ilgililerin görüşü alınmaz (CMK 105/1, 6459 sayılı Kanunla eklenen cümle).

Kanun metni, üç günlük sürenin aşılmasına tutukluluğun sona ermesi gibi bir sonuç bağlamaz. Kararın geç verilmesi ise itirazda ileri sürülebilir. Kararın ret yönünde olması hâlinde gerekçe, kanunun saydığı dört unsuru somut olgularla göstermek zorundadır; içeriği tutukluya sözlü olarak bildirilir ve ayrıca yazılı bir örnek de verilir (CMK 101/2).

Tahliye talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Tutukluluğun devamına ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK 104/2, 105/1). İtiraz, kanunda ayrıca bir süre öngörülmediği için kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır (CMK 268/1). Süre 01.06.2024’ten bu yana iki haftadır; önceki düzende yedi gündü. Sulh ceza hâkimliğinin kararına karşı itirazı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (CMK 268/3-b).

Merci, itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir (CMK 268/2). Ret hâlinde yeni bir olgu doğduğunda yeniden salıverilme istemi de yapılabilir. Gözaltından tutuklamaya geçişte yaşanan süreç için yakalama ve gözaltı yazısına, genel savunma stratejisi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir.

Tahliye sonrası hangi yükümlülükler başlar?

Salıverilmeden önce şüpheli veya sanık, yetkili yargı merciine veya tutukevinin müdürüne adresini ve varsa telefon numarasını bildirmekle yükümlüdür; adres değişikliğini sonraki aşamada da bildirmesi gerektiği kendisine ihtar edilir (CMK 106). Adli kontrol altında serbest bırakılan kişi, kararda belirtilen yükümlülüklere uymak zorundadır. Bu yükümlülükler arasında yurt dışına çıkamamak, düzenli başvuru yapmak ve konutunu terk etmemek bulunur (CMK 109/3).

Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir (CMK 112/1). Yükümlülüğün ağır geldiği düşünülüyorsa değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir; hâkim veya mahkeme, Cumhuriyet savcısının görüşünü alarak bu istem hakkında beş gün içinde karar verebilir (CMK 111/1, 110/2). Adli kontrol kararına karşı da itiraz mümkündür (CMK 111/2).

Tahliye Talebi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında; soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve vekillik yapmaktadır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosya için tarihler, belgeler ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.