Güncelleme: Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu, Ankara
Bu sayfada neler var?
Kamu görevlilerinin yargılanmasında ilk sorulması gereken soru, soruşturma için izin gerekip gerekmediğidir. Görevi kötüye kullanma gibi bir suçlamada savcı ancak izin verilirse soruşturma başlatabilir. Zimmet, rüşvet veya ihaleye fesat karıştırmada ise izin aranmaz ve savcılık doğrudan harekete geçer. Ankara memur suçları avukatı arayan kamu görevlileri, ihaleye katılan şirket yetkilileri ve şikâyetçiler için bu sayfada görev suçlarını, soruşturma izni sürecini ve ihale kaynaklı ceza dosyalarını özetledik.
Bir bakışta
- Soruşturma izni kararı
- Ön inceleme dahil en geç otuz gün; zorunlu hâlde on beş gün uzatma (4483 m. 7)
- İzne itiraz
- Tebliğden itibaren on gün (4483 m. 9)
- İzin aranmayan suçlar
- Rüşvet, zimmet, irtikap, ihaleye fesat gibi suçlar (3628 m. 17)
- İhaleye fesat
- Üç yıldan yedi yıla kadar hapis (TCK m. 235)
Soruşturma izni nasıl işler?
4483 sayılı Kanun, memurların ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda soruşturma yapılmasını izne bağlar. İzin vermeye yetkili merci, kamu görevlisinin görev yerine göre değişir. Merkezde kurumun en üst amiri, ilçede kaymakam, ilde vali gibi mercilerdir. Yetkili merci ihbar veya şikâyeti öğrendiğinde bir ön inceleme başlatır. Kararını ön inceleme dahil en geç otuz gün içinde verir. Bu süre zorunlu hâllerde bir defa on beş gün uzatılabilir (m. 7).
Soyut ve genel nitelikteki, kişi veya olay belirtmeyen ihbar ve şikâyetler işleme konulmaz (m. 4). İzin verilmesine karşı kamu görevlisi, izin verilmemesine karşı savcılık veya şikâyetçi, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz edebilir. İtirazı mercie göre bölge idare mahkemesi veya Danıştay inceler ve en geç üç ay içinde karar verir (m. 9). Ağır cezalık suçüstü hâllerinde ise izin aranmaz (m. 2). Sürecin ayrıntıları soruşturma izni yazısında.
Dikkat: 3628 sayılı Kanunun 17. maddesi, rüşvet, zimmet, irtikap ve ihaleye fesat karıştırma gibi suçlarda 4483 sayılı Kanunun uygulanmayacağını öngörür. Bu suçlarda soruşturma genel hükümlere göre doğrudan Cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür. Dosyada hangi suçun isnat edildiği, izin sürecinin olup olmayacağını belirler.
Başlıca görev suçları
| Suç | Kanundaki ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Zimmet | Beş yıldan on iki yıla kadar hapis; hileli davranışlarla işlenirse yarı oranında artırım | TCK m. 247 |
| İrtikap (icbar) | Beş yıldan on yıla kadar hapis | TCK m. 250/1 |
| Rüşvet | Dört yıldan on iki yıla kadar hapis; rüşvet veren ve alan aynı cezayı alır | TCK m. 252 |
| Görevi kötüye kullanma | Altı aydan iki yıla kadar hapis | TCK m. 257/1 |
| İhaleye fesat karıştırma | Üç yıldan yedi yıla kadar hapis | TCK m. 235 |
Zimmet, görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen veya koruma ve gözetiminden sorumlu olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçirmektir. Soruşturma başlamadan önce mal aynen iade edilir veya zarar tamamen tazmin edilirse ceza üçte iki oranında indirilir. Kovuşturma başlamadan önce ise yarısı indirilir (TCK m. 248). Bkz. zimmet suçu.
İrtikap, kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanarak bir kimseyi yarar sağlamaya zorlaması veya hileyle ikna etmesidir. Bu suçta menfaat sağlayan kişi fail değil, mağdurdur. Rüşvette ise iki taraf da cezalandırılır. Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması suçun tamamlanmış sayılması için yeterlidir. Durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce yetkili makamlara haber veren taraf hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m. 254). İkisi arasındaki farklar irtikap ve rüşvet yazılarında anlatılıyor. Kamu görevlileri üzerindeki nüfuzu kullanarak menfaat sağlamak ise nüfuz ticareti suçudur.
Karar vermeden önce: Bu tür dosyalarda, özellikle memur suçu veya ihaleye fesat ile ilgili süreçlerde, atılan tek bir yanlış adım süre kaybına yol açabilir. Bir teklifi kabul etmeden ya da bir kararı itirazsız bırakmadan önce belgelerinizi bir avukatla gözden geçirmek size uygun seçeneği netleştirir. İletişim yolları için büronun iletişim bilgileri.
İhaleye fesat karıştırma
Kamu kurumları adına yapılan mal veya hizmet alım ve satımlarına, kiralamalara ve yapım ihalelerine fesat karıştırmak üç yıldan yedi yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 235). Kanun hangi davranışların fesat sayılacağını tek tek sayar. Yeterliği olan kişilerin ihaleye katılmasını hileyle engellemek, gizli kalması gereken teklif bilgilerini sızdırmak ve isteklilerin aralarında anlaşarak fiyatları etkilemek bunlardan bazılarıdır. Fiil ilgili kamu kurumu açısından bir zarar doğurmamışsa, cebir veya tehdit kullanılan hâller dışında ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m. 235/3-b). İhale sonrası sözleşmenin ifasına fesat karıştırmak ise ayrı bir suçtur (TCK m. 236).
Bu dosyalarda ceza soruşturması çoğu zaman bir idari inceleme veya denetim raporuyla başlar. İhaleye katılan şirketin yetkilileri de kamu görevlileriyle birlikte şüpheli olabilir. Soruşturma sürerken idari yasaklama kararlarının ayrıca takip edilmesi gerekir. Suçun unsurları ihaleye fesat karıştırma yazısında.
Görevli mahkeme ve diğer yükümlülükler
Zimmet ve rüşvet, cezalarının üst sınırı on yılı aştığı için ağır ceza mahkemesinde görülür. İrtikabın icbar ve ikna hâlleri de kanun gereği ağır ceza mahkemesinin görevindedir (5235 s. Kanun m. 12). Görevi kötüye kullanma ve ihaleye fesat ise kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Kamu görevlilerinin mal bildirimi yükümlülüğü ve haksız mal edinme suçu için mal bildirimi yazısına, ağır ceza yargılamasının seyri için ağır ceza davaları sayfasına bakabilirsiniz.
Memur Suçları Hakkında Merak Edilenler
Soruşturma izni verilmeden ifadeye çağrılabilir miyim?
İzne tabi bir suçta, izin kararı verilmeden kamu görevlisi şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılamaz. Ancak ön inceleme kapsamında görevlendirilen kişi bilgi ve açıklama isteyebilir. Ön incelemede verilen beyanlar sonradan dosyaya girebileceği için dikkatli hazırlanmalıdır.
Soruşturma izni verilmedi; şikâyetçi olarak ne yapabilirim?
İzin verilmemesi kararının tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, merciin yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, bazı üst düzey görevliler için Danıştaya yapılır. Verilen karar kesindir.
Görevi kötüye kullanma ile ihmal arasında ne fark var?
İkisi de aynı maddede düzenlenir. Görevin gereklerine aykırı hareket etmek birinci fıkraya girer. Görevin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermek ise ikinci fıkraya girer ve daha az cezayı gerektirir (TCK m. 257). Her iki hâlde de kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı veya haksız menfaat sağlanması gerekir.
Dayanak mevzuat
Görüşme için
İlk görüşmeden önce konuyu bir iki cümleyle özetlemeniz ve varsa çağrı kâğıdı, tutanak veya kararları yanınıza almanız yeterlidir.
Büro telefonu: 0 312 231 93 93 · Adres ve iletişim formu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir dosyada süreler ve uygulanacak hükümler suç tarihine ve belgelere göre ayrıca değerlendirilir.
