Mağdur olarak ifade vermek: savcılıkta ve kollukta haklarınız (CMK 234)

Son mevzuat kontrolü: 5 Kasım 2026Hazırlayan: Av. Gülşah MutluDayanak: CMK 234 ve 236

Bir suçtan zarar gördükten sonra karakolda ya da adliyede ifade vermek, birçok kişi için ilk kez karşılaştığı ve kaygı veren bir deneyimdir. Yaşadıklarınızı resmî bir ortamda, tanımadığınız kişilere anlatmanız gerekir ve bu anlatım soruşturmanın temel taşlarından birini oluşturur. Hangi haklara sahip olduğunuzu, ifadenin nasıl alındığını ve tutanağı imzalamadan önce neye dikkat etmeniz gerektiğini bilmek, bu süreci daha sakin ve güvenli geçirmenize yardım eder. Bilgi sahibi olmak, kendinizi ifade ederken daha rahat hissetmenizi de sağlar.

Bu yazıda mağdur ifadesinin kim tarafından ve hangi aşamada alındığını, ifadeye çağrıldığınızda nasıl hazırlanabileceğinizi, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 234. maddede sayılan haklarınızı, avukat desteğinden nasıl yararlanabileceğinizi, tanıklıktan çekinme hakkını, çocuklar ve travma yaşamış kişiler için öngörülen özel güvenceleri ve ifadeden sonraki adımları anlatıyoruz. Amacımız, ifade gününe hazırlıklı gitmenizi ve haklarınızı kullanırken kendinizi güvende hissetmenizi sağlamaktır. Anlatım genel bilgi niteliğindedir; dosyanızın özel koşulları sonucu değiştirebilir.

Mağdur ifadesi nedir, kim tarafından alınır?

Mağdur, suçtan doğrudan zarar gören kişidir. Şikâyetçi olduğunuzda ya da olay kolluk tarafından öğrenildiğinde, yaşadıklarınızı anlatmanız için ifadenize başvurulur. Soruşturma evresinde ifade, polis veya jandarma tarafından Cumhuriyet savcısı adına ya da doğrudan savcı tarafından alınabilir. Uygulamada ilk ifade çoğu zaman başvuru yapılan karakolda alınır, savcı gerekli görürse sizi yeniden dinleyebilir. Dava açılırsa mahkeme de duruşmada sizi dinler. Her aşamada anlattıklarınız tutanağa geçirilir ve dosyanın bir parçası olur. Bu nedenle ilk ifadenizden itibaren anlatımınızın düzenli ve ayrıntılı olması, sonraki aşamalarda size kolaylık sağlar.

CMK 236. maddeye göre mağdur tanık olarak dinlendiğinde, yemin hariç tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır. Bu kural iki sonuç doğurur: Bir yandan tanıklara tanınan güvencelerden, örneğin tanıklıktan çekinme hakkından yararlanırsınız; diğer yandan usulüne uygun bir çağrıya uymanız beklenir. Mağdura yemin ettirilmez, ancak anlattıklarınızın gerçeği yansıtması ve olabildiğince ayrıntılı olması soruşturmanın sağlıklı yürümesi için büyük önem taşır. Hatırlamadığınız bir ayrıntıyı tahminle doldurmak yerine hatırlamadığınızı söylemeniz daha doğru olur.

İfadeye çağrıldığınızda nasıl hazırlanmalısınız?

İfadeye çağrı genellikle telefonla, yazılı çağrı kâğıdıyla ya da elektronik tebligatla yapılır. Çağrıda belirtilen gün ve saatte gidemeyecekseniz, mazeretinizi önceden bildirip yeni bir gün istemeniz uygun olur. Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen tanık hakkında zorla getirme kararı verilebileceğini bilmekte fayda vardır. Çağrının hangi dosya için yapıldığını bilmiyorsanız, arayan görevliden dosya ve birim bilgisini isteyebilirsiniz. Hazırlık yaparken olayı kendi cümlelerinizle, tarih ve saat sırasıyla yazmanız, ifade sırasında heyecanla ayrıntıları unutmamanızı sağlar. Aşağıdaki adımlar hazırlığınızı kolaylaştırabilir:

1. Kimliğinizi yanınıza alın. Nüfus cüzdanı veya pasaport gibi geçerli bir kimlik belgesi ifade için gereklidir.
2. Belgeleri bir araya getirin. Doktor raporu, fotoğraf, mesaj görüntüsü, fatura ve dekont gibi belgelerin kopyalarını hazırlayın.
3. Tanıkları not edin. Olayı gören ya da duyan kişilerin adlarını ve iletişim bilgilerini yazın.
4. Olay özetini yazın. Ne oldu, nerede, ne zaman ve kim tarafından sorularının cevaplarını kısa notlar hâlinde hazırlayın.
5. Taleplerinizi belirleyin. Hangi delillerin toplanmasını istediğinizi, örneğin kamera kayıtlarının alınmasını, önceden düşünün.

Adliyeye ya da karakola güvendiğiniz bir yakınınızla gitmeniz, bekleme süresince size moral verebilir. Yakınınızın ifade odasına alınıp alınmayacağına işlemi yürüten görevli karar verir; ifadenin kendisi kural olarak yalnızca sizinle ve varsa avukatınızla yapılır. Şüphelinin ya da yakınlarının da aynı binada bulunabileceğini düşünüyorsanız bu endişenizi görevlilere önceden iletin. Bekleme alanının ayrılması gibi basit önlemler, karşılaşma riskini azaltabilir ve ifade öncesinde daha sakin olmanıza yardım eder.

İfade sırasında hangi haklarınız var?

CMK 234. madde, soruşturma evresinde mağdur ve şikâyetçiye bir dizi hak tanır ve bu hakların size anlatılıp açıklanmasını, bu durumun da tutanağa yazılmasını zorunlu tutar. İfadenizin başında haklarınız size okunmadıysa bunu sorabilirsiniz. Bu hakları bilmek, ifadede yalnızca anlatan kişi olarak kalmamanızı, delil toplanması ve dosyanın takibi konusunda etkin bir rol üstlenmenizi sağlar. Haklarınızın kapsamı için müşteki ve mağdurun hakları yazımızı da okuyabilirsiniz.

İfade sırasında anlattıklarınızın yanında, olayla ilgili bildiğiniz delillerin nerede olduğunu da söyleyin. Örneğin varsayımsal olarak, olayın yaşandığı sokakta bir iş yerinin kamerası bulunuyorsa bunu belirtmeniz, kaydın silinmeden istenmesini sağlayabilir. Kamera kayıtları çoğu zaman belirli bir süre sonra üzerine yeniden kayıt yapılarak kaybolduğu için bu talebi ilk ifadede dile getirmeniz önem taşır. Taleplerinizin tutanağa yazıldığını kontrol etmeyi de unutmayın; yazılı bir talep, ileride dosyanın takibinde size dayanak olur.

Avukat desteğinden nasıl yararlanabilirsiniz?

Kendi seçtiğiniz bir avukat, vekiliniz olarak ifadenize eşlik edebilir, delil taleplerinizi yazılı olarak dosyaya sunabilir ve soruşturma belgelerini inceleyebilir. Avukatınız yoksa bazı suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilirsiniz. CMK 234. maddeye göre cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve ısrarlı takip suçlarında, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence ve eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda bu talepte bulunabilirsiniz. Talebinizi ifade sırasında söylemeniz ve tutanağa yazdırmanız yeterlidir.

Bazı mağdurlar için kanun talep bile aramaz. On sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da kendini ifade edemeyecek derecede malul olan mağdurun avukatı yoksa, istem aranmaksızın baro tarafından avukat görevlendirilir. Bu kapsama girmeyen ve avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayan mağdurlar için ise baroların adli yardım büroları ayrı bir destek yolu sunar. Başvuru koşulları ve gerekli belgeler için adli yardım yazımıza bakabilirsiniz. Avukatla birlikte hareket etmek, taleplerinizin doğru zamanda ve doğru biçimde dosyaya girmesini kolaylaştırır.

Tanıklıktan çekinme ve cevap vermeme hakkı ne zaman kullanılır?

Mağdur tanık olarak dinlendiğinde tanıklığa ilişkin hükümler uygulandığı için, şüpheliyle aranızdaki yakınlık bağı belirli bir dereceye ulaşıyorsa tanıklıktan çekinme hakkınız bulunur. Şüpheliyle aranızda evlilik bağı ya da nişanlılık varsa veya kanunda sayılan yakın akrabalık ilişkisi bulunuyorsa ifade vermemeyi seçebilirsiniz. Evlilik bağı sona ermiş olsa da eski eş için bu hak devam eder. Bu hakkın size hatırlatılması gerekir. Çekinme hakkını kullanmanız şikâyetinizi kendiliğinden geri aldığınız anlamına gelmez; şikâyet ve tanıklık ayrı konulardır.

Bunun yanında, kendinizi ya da yakınlarınızı ceza soruşturmasına maruz bırakabilecek nitelikteki sorulara cevap vermeme hakkınız da vardır. Örneğin varsayımsal olarak, olay sırasında sizin de bir kural ihlali yaptığınızı düşündüren bir soru sorulursa bu hakkı kullanabilirsiniz. Bu iki hakkın kapsamı ve sonuçları, özellikle aile içi şiddet dosyalarında dikkatli değerlendirilmelidir, çünkü verilen karar hem soruşturmanın hem de sizin güvenliğinizin seyrini etkileyebilir. Karar vermeden önce sürecin nasıl etkileneceğini öğrenmek için tanıklıktan çekinme hakkı yazımızı okuyabilirsiniz.

Çocuklar ve travma yaşayan mağdurlar için hangi güvenceler var?

CMK 236. madde, suçtan etkilenen kırılgan mağdurların yeniden yıpranmaması için özel kurallar öngörür. Suçun etkisiyle psikolojisi bozulan çocuk veya mağdur, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için zorunlu hâller dışında yalnızca bir kez dinlenir. Çocuklar ve psikolojisi bozulan diğer mağdurlar dinlenirken yanlarında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanından bir kişi bulundurulur. Bu kurallar, mağdurun aynı olayı farklı makamlarda tekrar tekrar anlatmak zorunda kalmamasını amaçlar. Savcı ya da hâkim, ifadenin özel bir ortamda alınmasına veya şüpheliyle yüz yüze gelmenin sakıncalı olduğuna karar verirse ifade özel ortamda alınır.

Uygulamada bu ifadeler, birçok adliyede bulunan adli görüşme odalarında alınabilir. Adalet Bakanlığına bağlı adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri de savcılık ve mahkemelerin talebiyle ifade sırasında görevlendirilen meslek elemanı desteği sağlar ve mağdurları süreç hakkında bilgilendirir. Türkçeyi yeterince bilmiyorsanız ya da işitme veya konuşma engeliniz varsa ifadeniz tercüman aracılığıyla alınır; ayrıntılar için tercüman hakkı yazımıza bakabilirsiniz. Bu güvencelerden yararlanmak için ihtiyacınızı ifade başlamadan önce görevliye söylemeniz yeterlidir.

İfade tutanağını imzalamadan önce neyi kontrol etmelisiniz?

İfadeniz bittiğinde tutanak size okunur ya da okumanız için verilir. Tutanağı acele etmeden, baştan sona dikkatle okuyun. Söylediğiniz bir cümlenin farklı anlaşılacak biçimde yazıldığını, bir ayrıntının eksik kaldığını ya da tarih ve saat gibi bilgilerin hatalı olduğunu fark ederseniz, imzalamadan önce düzeltilmesini isteyin. Delil taleplerinizin ve şikâyetçi olduğunuz fiillerin tutanakta açıkça yer aldığından emin olun. Anlamadığınız bir ifade varsa açıklanmasını isteyebilirsiniz; tutanak, imzanızla birlikte sizin beyanınız olarak dosyada yer alır.

İfadeden sonra süreç nasıl ilerler?

İfadenizin ardından savcılık delilleri toplamaya devam eder; tanıkları dinleyebilir, kamera kayıtlarını ve raporları isteyebilir. Suç uzlaştırma kapsamındaysa size bir uzlaştırmacı tarafından uzlaşma teklifi yapılabilir ve teklife yedi gün içinde cevap vermeniz gerekir. Savcılık soruşturma sonunda dava açmama kararı verirse karar size tebliğ edilir ve tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. Bu süreçte adres ve telefon bilgileriniz değişirse savcılığa bildirmeniz, tebligatları kaçırmamanız için önemlidir.

Savcılık iddianame düzenler ve mahkeme bunu kabul ederse kovuşturma evresi başlar. Bu aşamada duruşmalardan haberdar edilme, davaya katılma, tanıkların davet edilmesini isteme ve tutanaklardan örnek alma haklarınız doğar. Davaya katılan sıfatını almanız, karara karşı kanun yollarına başvurabilmenizin koşuludur. Ayrıntılar için ceza davasına katılma yazımızı okuyabilirsiniz. Duruşmada yeniden dinlenmeniz gerekebilir; bu durumda önceki ifadenizi gözden geçirmeniz, anlatımınızın tutarlı olmasına yardım eder. Duruşma gününü ve saatini not etmeniz, gerekirse işyerinizden izin almanızı kolaylaştırır.

Mağdur ifadesi için 7 temel hak: yanınıza alacağınız kontrol listesi

Haklarınızı bilmek kadar, onları dinlenme sırasında doğru anda kullanmak da önemlidir. Heyecan anında akla gelmeyen bir talep, tutanağa da giremeyebilir. Bu nedenle aşağıdaki yedi hakkı küçük bir kâğıda ya da telefonunuza not etmenizi ve görevliyle konuşurken her birini sırayla gözden geçirmenizi öneriyoruz. Her maddede hakkı nasıl dile getirebileceğinizi, tutanakta neyi kontrol etmeniz gerektiğini ve hangi süreye dikkat edeceğinizi kısaca bulacaksınız. Listeyi dinlemeden bir gün önce hazırlamanız, sabah telaşında bir maddeyi unutma ihtimalini azaltır. Liste, polis, jandarma ya da savcılıkta yapılacak dinlemelerde aynı şekilde kullanılabilir.

1. Bilgilendirilme hakkı. CMK 234. madde, mağdur ve şikâyetçinin haklarının kendisine anlatılmasını ve bunun tutanağa yazılmasını zorunlu tutar. Dinleme başladığında haklarınızın okunup okunmadığına dikkat edin. Okunmadıysa nazikçe hatırlatabilir, örneğin “Mağdur olarak haklarımın bana anlatılmasını rica ediyorum.” diyebilirsiniz. Anlamadığınız bir hak olursa sade bir dille açıklanmasını isteyin. Tutanağı okurken haklarınızın anlatıldığına ilişkin cümlenin metinde yer aldığını kontrol edin. Bu ayrıntı, ileride hangi bilgilerin size verildiğini göstermek bakımından işinize yarar.
2. Delillerin toplanmasını isteme hakkı. Olayın geçtiği yerdeki iş yeri ve sokak kameralarını, olayı gören kişileri, sağlık raporlarını ve mesaj kayıtlarını önceden bir listeye yazın. Kameralar için mümkünse adres ya da iş yeri adı, tanıklar için ad ve telefon numarası ekleyin. Anlatımınızın sonunda bu listeyi görevliye okuyarak her birinin araştırılmasını talep edin. Kamera kayıtları belirli bir süre sonra silinebildiği için bu talebi ilk dinlemede dile getirmeniz önem taşır. Tutanakta her talebin ayrı ayrı yazıldığını kontrol edin, eksik kalan bir talebi imzadan önce ekletin.
3. Avukat desteği hakkı. Kendi avukatınız varsa dinlemeye onunla birlikte gidebilirsiniz. Avukatınız yoksa ve dosyanız cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence, eziyet ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçla ilgiliyse barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilirsiniz. Bunun için “Baro tarafından avukat görevlendirilmesini talep ediyorum.” demeniz ve bu cümlenin tutanağa yazıldığını görmeniz yeterlidir. On sekiz yaşını doldurmamış mağdurlar için görevlendirme istem aranmaksızın yapılır; görevlendirilen avukatın adını not edin.
4. Tanıklıktan çekinme ve cevap vermeme hakkı. Şüpheliyle aranızda evlilik, nişanlılık ya da kanunda sayılan yakın akrabalık bağı varsa tanıklıktan çekinebilirsiniz; evlilik sona ermiş olsa da bu hak eski eş için sürer. Ayrıca sizi ya da yakınlarınızı soruşturmaya maruz bırakabilecek sorulara cevap vermeme hakkınız vardır. Bu hakları kullanıp kullanmayacağınıza dinlemeden önce, mümkünse avukatınızla konuşarak karar verin. Kararınızı görevliye açıkça söyleyin ve tutanakta doğru biçimde yer aldığını kontrol edin. Şikâyet ve tanıklık ayrı konular olarak değerlendirildiği için çekinme hakkını kullandığınızda şikâyetiniz dosyada kalır.
5. Koruyucu dinlenme güvenceleri. Suçun etkisiyle psikolojisi bozulan çocuk veya mağdur, zorunlu hâller dışında yalnızca bir kez dinlenir; çocuklar ve bu mağdurlar dinlenirken yanlarında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanından bir kişi bulunur. Şüpheliyle yüz yüze gelmeniz sakıncalıysa dinlemenin özel bir ortamda yapılmasını isteyebilirsiniz; bu konuda savcı veya hâkim karar verir. Türkçeyi yeterince bilmiyorsanız ya da işitme veya konuşma engeliniz varsa tercüman talep edin ve konuştuğunuz dili belirtin. Bu ihtiyaçların tamamını dinleme başlamadan önce görevliye söyleyin. Binada şüpheliyle karşılaşmaktan endişe ediyorsanız ayrı bir bekleme alanı da isteyebilirsiniz.
6. Tutanağı okuma ve düzeltme isteme hakkı. Anlatımınız bittiğinde tutanağı baştan sona, acele etmeden okuyun. Tarih, saat ve yer bilgilerini, şikâyetçi olduğunuz her fiili ve delil taleplerinizi tek tek kontrol edin. Farklı anlaşılabilecek bir cümle görürseniz imzadan önce düzeltilmesini isteyin. Tercümanla dinlendiyseniz tutanağın size tercüman aracılığıyla okunmasını talep edin. Sonradan hatırladığınız bir ayrıntıyı ya da yeni ulaştığınız bir belgeyi, soruşturma numarasını yazarak vereceğiniz ek beyan dilekçesiyle dosyaya ekletebilirsiniz. Bu dilekçenin bir örneğini de saklayın.
7. Belge örneği alma ve karara itiraz hakkı. Soruşturmanın gizliliğini bozmamak koşuluyla tutanağın ve diğer belgelerin örneğini savcılıktan isteyebilirsiniz. Ayrılmadan önce soruşturma numarasını ve dosyanın hangi savcılık biriminde olduğunu not edin. Savcılık dava açmama kararı verirse karar size tebliğ edilir; tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. Karar size ulaştığında gerekçesini dikkatle okuyun ve itiraz edip etmeyeceğinize süre dolmadan karar verin. Bu nedenle adresiniz ya da telefon numaranız değişirse savcılığa bildirin. Tebligatı aldığınız günü takviminize işlemeniz, sürenin gözden kaçmasını önler.

Bu yedi maddeyi yanınızda taşıdığınızda mağdur ifadesi, haklarınızı bilinçli biçimde kullandığınız düzenli bir aşamaya dönüşür. Her maddenin karşısına dinleme sırasında küçük bir işaret koyabilir, eksik kalanları tutanağı imzalamadan önce görevliye hatırlatabilirsiniz. Listenin bir örneğini dosya belgelerinizle birlikte saklamak, duruşmada yeniden dinlenmeniz gerektiğinde hazırlığınızı kolaylaştırır. Böylece dinleme bittiğinde taleplerinizin eksiksiz kayda geçtiğinden emin olarak binadan ayrılabilirsiniz. Avukatla çalışıyorsanız listeyi dinlemeden önce birlikte gözden geçirmeniz, taleplerinizin doğru zamanda dosyaya girmesine yardım eder ve sizi gün boyunca daha rahat hissettirir.

Mağdur İfadesi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Gülşah Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 16495), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2002 mezunu. Ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında, özellikle suç mağdurları ve yakınları adına şikâyet, katılma ve kanun yolu süreçlerinde vekillik yapmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.